Áp lực 'gồng mình làm người giàu' của Gen Z Mỹ

Mạng xã hội đang khiến một bộ phận Gen Z Mỹ cảm thấy phải chứng minh rằng mình đang sống tốt, thậm chí phải phóng đại thành công tài chính. Đằng sau những ly cà phê 7 USD, kỳ nghỉ châu Âu hay túi xách hàng hiệu có thể là những khoản nợ kéo dài nhiều năm.

Khi cuộc sống trên mạng trở thành cuộc đua về vật chất

Trên Instagram và TikTok, hình ảnh về những chuyến du lịch sang trọng, nhà hàng đắt tiền, cà phê thời thượng hay phòng chờ thương gia xuất hiện dày đặc. Những khoảnh khắc được lựa chọn kỹ càng này dễ tạo cảm giác rằng một cuộc sống dư dả đang là tiêu chuẩn chung của thế hệ trẻ.

Một ly latte sữa yến mạch 7 USD có thể chỉ mất vài phút để thưởng thức, nhưng nếu được thanh toán bằng thẻ tín dụng, khoản chi nhỏ đó vẫn có thể nằm trên bảng sao kê cùng mức lãi suất lên tới 28% mỗi năm.

Tương tự, một kỳ nghỉ châu Âu kéo dài 7 ngày có thể tạo ra trải nghiệm đáng nhớ trên mạng xã hội, nhưng với người chưa đủ khả năng chi trả, chuyến đi có thể biến thành khoản nợ phải trả trong nhiều năm.

Theo khảo sát của Empower trên 1.000 người Mỹ năm 2023, 24% Gen Z cho biết họ cảm thấy áp lực phải thể hiện sự giàu có về vật chất trên mạng xã hội. Trong khi đó, 41% người Mỹ được khảo sát không tự nhận mình có tình hình tài chính dư dả.

Hơn một nửa Gen Z từng phóng đại thành công tài chính

Áp lực này không chỉ dừng ở việc tiêu tiền để có những bức ảnh đẹp. Một nghiên cứu toàn quốc do Credit One Bank thực hiện năm 2025 cho thấy hơn một nửa Gen Z thừa nhận từng nói dối hoặc phóng đại về thành công tài chính của bản thân trên mạng xã hội.

Theo chuyên gia tâm lý Aja Evans, mạng xã hội khiến mọi người có xu hướng chỉ đưa lên những phần tích cực và đáng ngưỡng mộ nhất trong cuộc sống. Khi liên tục nhìn thấy những hình ảnh hào nhoáng, người trẻ dễ hình thành cảm giác rằng đó là mức sống bình thường mà mình cũng cần đạt tới.

Vấn đề là mức sống được trình diễn trên mạng thường không phản ánh thu nhập thực tế. Đặc biệt với những người mới đi làm, việc cố duy trì hình ảnh giàu có có thể khiến họ sẵn sàng chi vượt quá khả năng tài chính.

Một bữa tối đắt tiền, món đồ hiệu hay chuyến du lịch có thể được biện minh bằng suy nghĩ rằng "mình xứng đáng" hoặc "tiền rồi cũng phải tiết kiệm cả đời". Nhưng khi những khoản chi này được lặp lại, áp lực tài chính có thể nhanh chóng tích tụ.

Gen Z vừa muốn sống hưởng thụ, vừa lo không đạt được các cột mốc tài chính

Nghịch lý nằm ở chỗ Gen Z Mỹ đang phải đối mặt với nhiều bất ổn tài chính. Một bộ phận mang theo khoản vay sinh viên, trong khi chi phí sinh hoạt tăng cao và thị trường việc làm có dấu hiệu chững lại.

Khả năng mua nhà cũng trở thành một trong những mục tiêu ngày càng khó tiếp cận đối với người trẻ. Khi cảm thấy mình đang chậm hơn so với những tiêu chuẩn mà xã hội đặt ra, một số người có thể lựa chọn cách bù đắp bằng việc tiêu dùng và xây dựng hình ảnh thành công trên mạng.

Theo Evans, những khoản chi này đôi khi không đơn thuần xuất phát từ mong muốn sở hữu vật chất. Chúng còn có thể trở thành cách để người trẻ che giấu sự bất an khi cảm thấy bản thân chưa đạt được những cột mốc mà mình kỳ vọng.

Điều đáng chú ý là áp lực "phải giàu" không hoàn toàn là một hiện tượng mới. Việc thể hiện địa vị và cố gắng không thua kém người xung quanh đã tồn tại từ nhiều thế hệ. Khác biệt lớn nhất nằm ở tốc độ và phạm vi lan truyền.

Mạng xã hội biến cuộc đua địa vị thành cuộc đua theo thời gian thực

Theo Laura Ellen Ford, chuyên viên thuế cấp cao tại Eversheds Sutherland LLP, các thế hệ trước cũng từng có nhu cầu chứng minh rằng mình không thua kém hàng xóm hay những người trong cộng đồng.

Tuy nhiên, mạng xã hội đã thay đổi hoàn toàn quy mô của cuộc so sánh. Thay vì chỉ nhìn thấy mức sống của một nhóm người xung quanh, người trẻ ngày nay có thể tiếp xúc với hàng trăm, hàng nghìn hình ảnh về những cuộc sống xa hoa mỗi ngày.

Instagram và TikTok vì thế vừa tạo cảm giác kết nối, vừa có thể khiến khoảng cách tài chính trở nên rõ ràng hơn. Người dùng liên tục nhìn thấy những kỳ nghỉ sang trọng, căn hộ đẹp, xe đắt tiền hay những trải nghiệm mà họ có thể chưa đủ khả năng chi trả.

Khi những hình ảnh này xuất hiện với tần suất quá lớn, cuộc sống được trình diễn trên mạng rất dễ bị nhầm với cuộc sống thực tế của số đông.

Với Gen Z, bài toán vì thế không chỉ là kiếm được bao nhiêu tiền mà còn là làm thế nào để không bị cuốn vào cuộc đua phải chứng minh mình đang thành công. Bởi nếu hình ảnh giàu có được xây dựng bằng tín dụng và nợ nần, thứ được "khoe" hôm nay có thể trở thành áp lực tài chính kéo dài trong nhiều năm sau đó.