CEO Trung Quốc gây tranh cãi với đề xuất chỉ ký hợp đồng 4 năm với nhân viên

Ông Yu Donglai, người đứng đầu chuỗi bán lẻ Pang Dong Lai và từng nổi tiếng với quan điểm phản đối văn hóa làm thêm giờ, đang vấp phải tranh luận sau khi đề xuất chỉ ký hợp đồng “đào tạo” 4 năm với nhân viên mới và không gia hạn.

Từ “ông chủ có tâm” đến đề xuất gây tranh luận

Yu Donglai là nhà sáng lập và chủ tịch Pang Dong Lai, chuỗi siêu thị được thành lập tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc từ năm 1995. Ông từng được cộng đồng mạng Trung Quốc đánh giá cao nhờ nhiều chính sách được cho là hướng tới phúc lợi người lao động.

Theo những thông tin được công bố, khoảng 8.000 nhân viên của Pang Dong Lai có mức lương trung bình sau thuế khoảng 9.000 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 34 triệu đồng. Nhân viên cũng được hưởng 30 ngày nghỉ phép có lương mỗi năm cùng 10 ngày nghỉ vì lý do tâm trạng không tốt mà vẫn được trả lương.

Những chính sách này khiến Pang Dong Lai trở thành nơi làm việc được nhiều người lao động Trung Quốc quan tâm. Năm ngoái, khi doanh nghiệp tuyển 900 nhân sự mới, hơn 130.000 người đã đăng ký, trong đó khoảng 83.000 hồ sơ được gửi chỉ trong 45 phút đầu tiên.

Sức hút quá lớn khiến việc ứng tuyển vào Pang Dong Lai được ví như thi công chức, trong bối cảnh thị trường lao động Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều áp lực. Thậm chí, một số đơn vị còn mở các khóa đào tạo dành riêng cho người muốn ứng tuyển vào chuỗi siêu thị này.

Từng chỉ trích gay gắt văn hóa làm thêm giờ

Hình ảnh của Yu Donglai càng được củng cố sau những phát biểu mạnh mẽ về môi trường làm việc.

Tại Tuần lễ Siêu thị Trung Quốc năm 2023, ông lên tiếng phản đối việc doanh nghiệp yêu cầu nhân viên làm thêm giờ, cho rằng điều này tước đi thời gian và cơ hội phát triển của người lao động.

Quan điểm này nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội Trung Quốc. Với nhiều người, một lãnh đạo doanh nghiệp sẵn sàng công khai phản đối văn hóa làm việc quá giờ trở thành hình mẫu khác biệt trong bối cảnh áp lực công việc tại Trung Quốc thường xuyên là chủ đề gây tranh luận.

Chính vì vậy, đề xuất mới nhất của ông về hợp đồng lao động có thời hạn 4 năm càng khiến nhiều người bất ngờ.

Hợp đồng 4 năm khiến nhân viên lo ngại điều gì?

Theo đề xuất được Yu Donglai đăng trên tài khoản mạng xã hội cá nhân, nhân viên mới sẽ tham gia một chương trình “đào tạo” kéo dài 4 năm. Sau khi kết thúc thời hạn này, hợp đồng sẽ không được gia hạn.

Một số ý kiến cho rằng cách làm này có thể khiến doanh nghiệp tận dụng nguồn lao động trẻ trong giai đoạn họ có sức khỏe và khả năng thích nghi tốt, nhưng sau đó chấm dứt quan hệ lao động khi nhân viên đã tích lũy nhiều kinh nghiệm.

Một bình luận đặt câu hỏi rằng nếu một sinh viên mất 4 năm đại học để nhận bằng tốt nghiệp, vậy một người làm việc 4 năm tại Pang Dong Lai sẽ nhận lại điều gì sau khi hợp đồng kết thúc.

Những lo ngại này càng đáng chú ý trong bối cảnh người lao động ở độ tuổi 30-40 có thể gặp nhiều khó khăn hơn khi tìm kiếm công việc mới nếu phải rời doanh nghiệp sau một khoảng thời gian cố định.

Yu Donglai nói gì về mục tiêu của chương trình?

Trước những phản ứng trái chiều, Yu Donglai giải thích rằng mục tiêu của chương trình không đơn thuần là sử dụng lao động trong 4 năm.

Theo ông, khoảng thời gian này được thiết kế để nhân viên mới được đào tạo các kỹ năng làm việc tại Pang Dong Lai, đồng thời hình thành một lối sống mà ông gọi là “khoa học và văn minh”. Sau khi hoàn thành chương trình, người lao động có thể mang những kỹ năng và cách sống đó ra ngoài xã hội.

Cách giải thích này nhận được cả sự đồng tình lẫn hoài nghi. Một số người cho rằng ý tưởng đào tạo người lao động và tạo tác động tích cực tới xã hội là đáng ghi nhận, nhưng đặt câu hỏi liệu mô hình hợp đồng 4 năm có thực sự phù hợp với mục tiêu đó hay không.

Đề xuất vẫn chưa phải chính sách chính thức

Một điểm đáng chú ý là đề xuất trên hiện chưa được xác nhận là chính sách chính thức của Pang Dong Lai.

Một nhân viên của công ty nói với South China Morning Post rằng quy định này chưa xuất hiện trên tài khoản chính thức của doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa đề xuất được đăng trên tài khoản cá nhân của Yu Donglai có thể vẫn đang ở giai đoạn ý tưởng hoặc thử nghiệm.

Trước đây, ông cũng từng đưa ra những đề xuất gây tranh luận về đời sống cá nhân của nhân viên, chẳng hạn hạn chế việc nhận tiền thách cưới và tổ chức đám cưới xa hoa. Sau phản ứng của dư luận, ông đã xin lỗi và thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ xử phạt sang khuyến khích bằng hình thức khen thưởng.

Tranh luận phản ánh bài toán lớn hơn về việc làm

Dù gây tranh cãi, phản ứng đối với đề xuất hợp đồng 4 năm nhìn chung vẫn khá ôn hòa. Một bộ phận không đồng tình với chính sách nhưng vẫn ghi nhận mục tiêu mà Yu Donglai theo đuổi.

Vụ việc cũng cho thấy một nghịch lý trong cách quản trị lao động: một chính sách có thể được xây dựng với mục tiêu đào tạo và phát triển con người nhưng vẫn gây phản ứng nếu người lao động cảm thấy tương lai việc làm của mình bị giới hạn.

Với Pang Dong Lai, nơi từng trở thành điểm đến được hàng trăm nghìn người tìm cách gia nhập, mọi thay đổi liên quan đến hợp đồng và phúc lợi đều có khả năng tạo ra sự chú ý lớn. Trong trường hợp này, tài khoản mạng xã hội cá nhân của Yu Donglai có thể cũng đang đóng vai trò như một không gian để ông thử nghiệm các ý tưởng trước khi cân nhắc khả năng triển khai trên thực tế.