207.000 cửa hàng tiện lợi Trung Quốc lao đao khi hàng hóa có thể giao tận nhà trong 10 phút

Từng được xem là mô hình bán lẻ không thể thiếu trong quá trình đô thị hóa, các cửa hàng tiện lợi Trung Quốc đang chịu sức ép ngày càng lớn khi người tiêu dùng có thể đặt hàng trực tuyến và nhận hàng chỉ sau vài phút với chi phí giao hàng chưa đến 1 USD.

Lượng khách giảm mạnh, doanh thu cửa hàng đi xuống

Sự phát triển nhanh của các dịch vụ giao hàng tức thời đang thay đổi cách người tiêu dùng  Trung Quốc tiếp cận hàng hóa thiết yếu. Thay vì đi bộ tới cửa hàng gần nhà, ngày càng nhiều người lựa chọn mở ứng dụng, đặt hàng và chờ giao tận nơi.

Khảo sát do Hiệp hội Chuỗi cửa hàng và Nhượng quyền thương mại Trung Quốc (CCFA) thực hiện trong mùa hè năm nay cho thấy 72% chuỗi cửa hàng tiện lợi được hỏi ghi nhận lượng khách trong nửa đầu năm giảm so với cùng kỳ 2025. Con số này gần gấp đôi mức 37% của cuộc khảo sát năm trước.

Khoảng một nửa doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết doanh thu giảm, trong khi chỉ khoảng 25% ghi nhận lợi nhuận ròng tăng. Khảo sát được thực hiện với 60 doanh nghiệp thành viên đang vận hành các chuỗi cửa hàng tiện lợi.

CCFA cho biết số khách trung bình mỗi ngày tại các cửa hàng tiện lợi Trung Quốc năm ngoái chỉ đạt 284 người, giảm gần 20% so với năm 2023. Trong khi đó, mức chi tiêu bình quân của mỗi khách hàng cũng giảm hơn 20% so với năm 2022.

Doanh thu bình quân mỗi cửa hàng mỗi ngày đã giảm liên tục trong 6 năm tính đến năm 2025, cho thấy áp lực không chỉ đến từ sự thay đổi hành vi người tiêu dùng mà còn phản ánh bài toán hiệu quả vận hành của toàn ngành.

207.000 điểm bán nhưng lợi thế “gần nhà” đang mất dần

Quy mô mạng lưới cửa hàng tiện lợi Trung Quốc thực tế rất lớn. Đến cuối năm ngoái, 100 chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn nhất nước này sở hữu tổng cộng 207.510 điểm bán, gần gấp 4 lần số lượng của các chuỗi tương ứng tại Nhật Bản.

Tuy nhiên, số lượng cửa hàng lớn không còn đồng nghĩa với lợi thế tuyệt đối.

Mô hình cửa hàng tiện lợi truyền thống dựa trên một ưu điểm rất đơn giản: khách hàng có thể nhanh chóng đi bộ đến điểm bán gần nhất để mua những món đồ cần thiết. Nhưng khi một ứng dụng có thể đưa chính những sản phẩm đó đến tận nhà trong khoảng 10 phút, lợi thế về vị trí của cửa hàng bắt đầu bị thu hẹp.

Một người phụ nữ 37 tuổi tại Đại Liên cho biết trước đây cô thường xuyên ghé cửa hàng tiện lợi để mua thực phẩm và các vật dụng thiết yếu. Sau đại dịch, cô ngày càng chuyển sang sử dụng ứng dụng giao đồ ăn và giao hàng nhanh thay vì trực tiếp đến cửa hàng.

Sự thay đổi tưởng như nhỏ trong thói quen cá nhân đang diễn ra trên quy mô lớn hơn trong các đô thị Trung Quốc.

Giao hàng tức thời tăng tốc với mức phí chưa đến 1 USD

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, thị trường bán lẻ giao hàng tức thời đạt 117,9 tỷ NDT, tương đương 17,6 tỷ USD, vào năm 2019.

Chỉ trong 3 năm tiếp theo, quy mô thị trường đã tăng khoảng 4 lần và được dự báo vượt 1.000 tỷ NDT trong năm 2026.

Tốc độ giao hàng chính là yếu tố tạo nên sức cạnh tranh đặc biệt của mô hình này.

Một thử nghiệm tại Đại Liên hồi tháng 9 cho thấy một đơn hàng đồ uống từ cửa hàng cách địa điểm nhận chưa đầy 1 km chỉ mất khoảng 6 phút để giao. Phí vận chuyển, bao gồm cả lựa chọn giao hàng ưu tiên, chỉ 4,8 NDT, tương đương chưa đến 1 USD.

Một đơn hàng nhu yếu phẩm từ hiệu thuốc cách hơn 2 km cũng được giao trong khoảng 12 phút. Nếu lựa chọn giao hàng ưu tiên, phí vận chuyển chỉ 2,8 NDT.

Với tốc độ như vậy, người tiêu dùng không còn phải đánh đổi giữa “nhanh” và “tiện”. Họ có thể vừa ngồi tại nhà vừa nhận được những sản phẩm vốn trước đây buộc phải trực tiếp tới cửa hàng mua.

Cửa hàng tiện lợi khó cạnh tranh ngay cả khi tham gia giao hàng

Các nền tảng giao hàng tức thời có thể duy trì mức giá thấp một phần nhờ lực lượng lao động tự do rất lớn tại Trung Quốc. Số lao động tự do, bao gồm tài xế giao hàng và tài xế xe công nghệ, được ước tính khoảng 100 triệu người.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn và thị trường việc làm dành cho người trẻ chịu nhiều áp lực, ngày càng có nhiều người tham gia nhóm lao động này, góp phần tạo ra nguồn nhân lực lớn cho hệ thống giao hàng.

Trước sức ép đó, các chuỗi cửa hàng tiện lợi cũng bắt đầu tiếp nhận đơn hàng trực tuyến. Tuy nhiên, đến năm 2025, chưa tới 40% cửa hàng tiện lợi tại Trung Quốc cung cấp dịch vụ giao hàng tức thời.

Ngay cả khi tham gia, họ vẫn gặp một bất lợi quan trọng: diện tích cửa hàng nhỏ khiến danh mục sản phẩm bị giới hạn. Khi cùng cạnh tranh trên nền tảng giao hàng, cửa hàng tiện lợi có thể gặp khó trước các siêu thị hoặc cửa hàng chuyên doanh sở hữu lượng hàng hóa đa dạng hơn.

Bài toán sống còn là tạo ra thứ khách hàng không thể mua ở nơi khác

Một hướng đi được đặt ra cho các chuỗi cửa hàng tiện lợi là phát triển sản phẩm độc quyền hoặc nhãn hiệu riêng, qua đó tạo lý do để khách hàng tiếp tục lựa chọn cửa hàng thay vì chỉ so sánh giá và tốc độ giao hàng.

Tuy nhiên, đây lại là điểm yếu của ngành bán lẻ tiện lợi Trung Quốc.

Sản phẩm nhãn hiệu riêng hiện chỉ chiếm chưa đến 5% doanh số của các cửa hàng tiện lợi nước này, thấp hơn rất nhiều so với mức 40-50% tại các cửa hàng tiện lợi Nhật Bản.

Điều này cho thấy các chuỗi cửa hàng Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào những sản phẩm phổ biến mà người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy trên nhiều nền tảng khác.

Trong quá khứ, “gần nhà” là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của cửa hàng tiện lợi. Nhưng khi khoảng cách vật lý ngày càng ít quan trọng nhờ công nghệ, mô hình này buộc phải tìm kiếm một lợi thế mới.

Khi một món đồ có thể được đặt trên điện thoại và xuất hiện trước cửa nhà chỉ sau vài phút với chi phí giao hàng rất thấp, khái niệm “cửa hàng tiện lợi” cũng đang được định nghĩa lại. Cuộc cạnh tranh trong ngành bán lẻ Trung Quốc vì thế không còn đơn thuần là ai có nhiều cửa hàng hơn, mà là ai có thể mang đến trải nghiệm thuận tiện hơn với chi phí thấp hơn.