Bill Gates chỉ ra 4 công việc AI khó thay thế trong tương lai

AI đang nhanh chóng thay đổi thị trường lao động, nhưng theo Bill Gates, không phải mọi công việc đều có thể bị máy móc thay thế.

Bốn lĩnh vực vẫn cần con người

Sự phát triển của AI đang khiến ngày càng nhiều nhiệm vụ trước đây do con người đảm nhận được tự động hóa, từ viết nội dung, dịch thuật đến phân tích dữ liệu và lập trình.

Tuy nhiên, Bill Gates cho rằng quá trình này không đồng nghĩa mọi nghề nghiệp đều biến mất. Theo Economic Times, nhà đồng sáng lập Microsoft đánh giá lập trình viên, nhà sinh học, người làm việc trong lĩnh vực năng lượng và vận động viên chuyên nghiệp sẽ tiếp tục có vai trò trong nền kinh tế tương lai.

Trong một lần xuất hiện trên chương trình The Tonight Show with Jimmy Fallon, Gates lấy thể thao chuyên nghiệp làm ví dụ. Theo ông, dù robot có thể thực hiện nhiều động tác tốt hơn con người, khán giả vẫn muốn xem con người thi đấu.

Ông cho rằng xã hội sẽ quyết định những công việc nào vẫn cần con người thực hiện, trong khi các lĩnh vực như sản xuất, vận chuyển và nông nghiệp có thể ngày càng được tự động hóa.

AI đang tác động mạnh đến thị trường lao động

Nhận định của Gates được đưa ra trong bối cảnh AI đang tiến sâu vào nhiều ngành nghề, đặc biệt là những công việc dựa nhiều vào xử lý thông tin.

Một nghiên cứu của Microsoft công bố năm 2025 xác định 40 nhóm nghề có mức độ giao thoa cao với khả năng của AI. Phiên dịch viên và biên dịch viên đứng đầu với mức độ giao thoa 98%. Nhà sử học và nhà toán học cùng đạt 91%, trong khi biên tập viên đạt 91%.

Một số nghề khác cũng có mức độ giao thoa cao gồm lập trình viên máy tự động 90%, nhà văn và tác giả 85%, trợ lý thống kê 85%, đại diện kinh doanh 84%, biên tập viên tài liệu kỹ thuật 83% và nhà báo 81%.

Những con số này cho thấy AI không chỉ tác động đến các công việc lặp lại mà còn có khả năng tham gia sâu vào nhiều công việc trí óc và đòi hỏi chuyên môn.

Tuy nhiên, mức độ giao thoa với AI không đồng nghĩa một nghề sẽ bị AI thay thế hoàn toàn. Nghiên cứu của Microsoft chủ yếu đánh giá những công việc mà con người có thể sử dụng chatbot AI để hỗ trợ hiệu quả, chứ không dự đoán nghề nghiệp nào chắc chắn biến mất.

Vì sao lập trình viên vẫn có thể cần thiết?

Lập trình là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ AI tạo sinh. Các công cụ hiện nay có thể viết mã, phát hiện lỗi và hỗ trợ phát triển phần mềm với tốc độ ngày càng cao.

Dù vậy, theo quan điểm của Gates, con người vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng, kiểm soát và định hướng các hệ thống công nghệ.

AI có thể tạo ra mã nguồn dựa trên yêu cầu, nhưng việc xác định sản phẩm cần giải quyết vấn đề gì, thiết kế kiến trúc hệ thống, đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định trong những tình huống chưa từng xuất hiện vẫn đòi hỏi con người.

Điều này cho thấy tương lai của nghề lập trình có thể không nằm ở việc cạnh tranh trực tiếp với AI về tốc độ viết mã, mà ở khả năng sử dụng AI như một công cụ để nâng cao năng suất.

Sinh học và năng lượng vẫn cần chuyên môn con người

Sinh học và năng lượng cũng nằm trong nhóm lĩnh vực Gates đánh giá có triển vọng duy trì vai trò của con người.

Các ngành này liên quan đến nghiên cứu, thử nghiệm và ra quyết định trong những môi trường phức tạp. Không phải mọi vấn đề đều có dữ liệu đầy đủ hoặc một đáp án có sẵn để AI xử lý.

Đặc biệt, các lĩnh vực như phát triển thuốc, nghiên cứu sinh học hay xây dựng hệ thống năng lượng mới còn liên quan đến thí nghiệm thực tế, quản lý rủi ro và những quyết định có tác động dài hạn.

AI có thể rút ngắn quá trình phân tích và hỗ trợ các nhà khoa học, nhưng chưa đồng nghĩa với việc con người có thể hoàn toàn rút khỏi quy trình.

Thể thao là lĩnh vực đặc biệt

Vận động viên chuyên nghiệp là trường hợp khác biệt nhất trong danh sách của Gates.

Giá trị của thể thao không chỉ nằm ở việc ai chạy nhanh hơn, ghi bàn chính xác hơn hay đạt thành tích tốt hơn. Khán giả còn theo dõi sự cạnh tranh, cảm xúc, câu chuyện và yếu tố con người phía sau mỗi trận đấu.

Một robot có thể được lập trình để thực hiện một động tác hoàn hảo, thậm chí vượt qua con người về một số chỉ số thể chất. Nhưng điều đó không nhất thiết tạo ra trải nghiệm mà người hâm mộ tìm kiếm.

Đây cũng là ví dụ cho thấy khả năng làm một công việc không đồng nghĩa với khả năng thay thế toàn bộ giá trị của công việc đó.

Bài toán lớn nhất không phải AI mà là khả năng thích nghi

Bill Gates từng cảnh báo rằng vấn đề đáng quan tâm không chỉ là AI có thể làm được gì, mà là tốc độ AI thay đổi thị trường lao động có nhanh hơn khả năng thích nghi của con người hay không.

Khi AI giúp doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ hơn với ít nhân lực hơn, một bộ phận công việc có thể bị thu hẹp. Trong khi đó, những nghề mới lại cần thời gian để hình thành và đòi hỏi người lao động phải được đào tạo lại.

Vì vậy, tác động của AI có thể không đơn giản là cuộc cạnh tranh giữa “con người và máy móc”. Một số nghề có thể biến mất, nhiều nghề sẽ thay đổi cách thức vận hành, trong khi những công việc mới sẽ xuất hiện.

Trong bối cảnh đó, lợi thế của người lao động có thể ngày càng nằm ở những năng lực khó tự động hóa như tư duy, khả năng ra quyết định, sáng tạo, chuyên môn sâu và khả năng thích nghi với công nghệ.

Theo quan điểm của Gates, tương lai có thể không phải là thế giới nơi con người làm tất cả công việc như hiện nay, mà là một nền kinh tế trong đó AI đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ, còn con người tập trung vào những công việc mà xã hội vẫn coi trọng sự hiện diện của con người.