Bộ trưởng Tài chính Mỹ cảnh báo: Mỹ sẽ không còn tương lai nếu thua Trung Quốc trong cuộc đua AI

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo Washington sẽ phải đối mặt với những hệ quả nghiêm trọng nếu Trung Quốc vượt lên trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI)

Mỹ coi cuộc đua AI là vấn đề an ninh quốc gia

Phát biểu tại một sự kiện ở Washington ngày 8/9, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho rằng Mỹ sẽ không còn tương lai nếu Trung Quốc giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh AI.

Theo ông Bessent, nếu Trung Quốc vượt xa Mỹ về AI, những lợi thế khác của Washington có thể không còn đủ để bảo đảm vị thế của nước này. Phát biểu cho thấy cuộc cạnh tranh AI đang được chính quyền Mỹ nhìn nhận không chỉ dưới góc độ kinh tế hay công nghệ, mà còn gắn trực tiếp với an ninh quốc gia và sức mạnh chiến lược.

Cảnh báo của ông Bessent được đưa ra trong bối cảnh tại Mỹ xuất hiện ngày càng nhiều tranh luận xung quanh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Những dự án này cần lượng điện năng và hạ tầng đáng kể để phục vụ việc huấn luyện, vận hành các mô hình AI.

Tổng thống Donald Trump trước đó cũng cảnh báo rằng sự phản đối của dư luận đối với các trung tâm dữ liệu có thể gây bất lợi cho Mỹ, trong khi Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng hạ tầng phục vụ AI.

Trung Quốc tăng tốc xây dựng hạ tầng AI

Trong khi Mỹ phải đối mặt với tranh luận về đất đai, điện năng và tác động của các trung tâm dữ liệu, Trung Quốc đang triển khai nhiều dự án mới tại các khu vực thưa dân ở miền Bắc và Tây Bắc.

Việc lựa chọn những khu vực này giúp Trung Quốc có thêm không gian để phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, đồng thời tận dụng nguồn năng lượng và mặt bằng tại những nơi xa các đô thị đông dân.

Cuộc cạnh tranh AI vì thế không còn chỉ diễn ra giữa các phòng nghiên cứu hay công ty công nghệ. Khả năng xây dựng hạ tầng tính toán, cung cấp điện và triển khai trung tâm dữ liệu ở quy mô lớn đang trở thành một yếu tố quan trọng quyết định năng lực AI của mỗi quốc gia.

Mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc gây sức ép

Một trong những vấn đề khiến Washington lo ngại là sự phát triển nhanh của các mô hình AI mã nguồn mở Trung Quốc.

Các mô hình này ngày càng có năng lực tiệm cận những sản phẩm tiên tiến của Mỹ trong một số tác vụ, nhưng có lợi thế về chi phí. Điều này có thể giúp chúng nhanh chóng tiếp cận người dùng tại nhiều thị trường thay vì chỉ phục vụ khách hàng trong nước.

Đáng chú ý, lợi thế về giá có thể trở thành một yếu tố quan trọng trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu. Nếu các mô hình Trung Quốc cung cấp năng lực tương đương với chi phí thấp hơn, doanh nghiệp và người dùng ở các quốc gia khác có thêm động lực lựa chọn những sản phẩm này.

Điều này đặc biệt đáng chú ý khi Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với những công nghệ bán dẫn và công nghệ AI tiên tiến.

Mỹ cáo buộc các công ty Trung Quốc "chưng cất" AI

Cũng trong ngày 8/9, một số cơ quan chính phủ Mỹ cáo buộc Alibaba, DeepSeek, Moonshot AI và các công ty AI Trung Quốc khác đã thu thập hàng tỷ token thông qua hàng triệu lượt tương tác với các mô hình AI tiên tiến của Mỹ, trong đó có các biến thể của Claude, Gemini và Grok.

Theo phía Mỹ, hoạt động này diễn ra ít nhất từ cuối năm 2024 và có liên quan đến kỹ thuật thường được gọi là "chưng cất" mô hình.

Trong lĩnh vực AI, token là những đơn vị dữ liệu mà mô hình xử lý trong quá trình huấn luyện và suy luận. Việc khai thác lượng lớn dữ liệu đầu ra từ các mô hình mạnh có thể giúp một mô hình khác học hỏi cách hệ thống tiên tiến thực hiện dự đoán, tạo nội dung và giải quyết vấn đề.

FBI, NSA và CISA cho rằng phía Trung Quốc biết về những hoạt động này.

Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc của Washington

Ngày 9/9, Trung Quốc lên tiếng phản bác cáo buộc từ Mỹ liên quan đến việc khai thác năng lực từ các mô hình AI của nước này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh kêu gọi Washington tránh đưa ra những cáo buộc mà Bắc Kinh cho là không có căn cứ hoặc mang tính bôi nhọ.

Bắc Kinh đồng thời khẳng định Trung Quốc và Mỹ đều là những cường quốc AI, đồng thời kêu gọi hai bên tăng cường hợp tác để thúc đẩy lĩnh vực này phát triển theo hướng cởi mở và cùng có lợi.

Trung Quốc cho rằng những tiến bộ AI của nước này đến từ năng lực công nghệ tự chủ, thay vì phụ thuộc vào việc khai thác công nghệ của Mỹ.

Cuộc đua AI đang chuyển sang giai đoạn cạnh tranh toàn diện

Sự phát triển của những mô hình như Kimi K3 của Moonshot AI cho thấy các công ty Trung Quốc đang tìm cách mở rộng dấu ấn ra ngoài thị trường nội địa. Một số sản phẩm được đánh giá có khả năng trở thành lựa chọn thay thế với chi phí hợp lý cho các mô hình AI hàng đầu của Mỹ.

Điều này tạo ra một bài toán khó đối với Washington. Các biện pháp kiểm soát công nghệ có thể hạn chế khả năng tiếp cận chip và công nghệ tiên tiến của Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng thúc đẩy Bắc Kinh tăng tốc phát triển năng lực tự chủ.

Ở chiều ngược lại, Mỹ cần tiếp tục đầu tư mạnh vào chip, trung tâm dữ liệu, năng lượng và nghiên cứu AI, trong khi phải giải quyết những phản ứng ngày càng lớn của cộng đồng đối với chi phí và tác động của hạ tầng AI.

Vì vậy, cảnh báo của Bộ trưởng Scott Bessent phản ánh một thực tế rộng hơn: cuộc đua AI Mỹ - Trung đang dần trở thành cuộc cạnh tranh về toàn bộ hệ sinh thái công nghệ, từ mô hình, chip bán dẫn và dữ liệu cho tới năng lượng, hạ tầng tính toán và khả năng thương mại hóa sản phẩm trên toàn cầu.