ĐBQH đề xuất người bị thu hồi đất được bày tỏ nguyện vọng về nơi tái định cư

Đại biểu Quốc hội cho rằng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không nên chỉ dừng ở việc chi trả tiền mà cần hướng tới việc bảo đảm người dân có thể duy trì cuộc sống và sinh kế sau khi bị thu hồi đất.

Sáng 21/8, Quốc hội thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm.

Người dân cần được tham gia quyết định nơi tái định cư

Đại biểu Nguyễn Duy Minh (Đà Nẵng) cho rằng hiệu quả của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được đánh giá dựa trên khả năng người dân phục hồi hoặc duy trì đời sống, sinh kế sau khi bị thu hồi đất.

Theo ông, cùng nhận một mức bồi thường nhưng hoàn cảnh của các hộ dân có thể rất khác nhau. Một người có thể tìm được nơi ở và việc làm mới gần khu vực cũ, trong khi người khác có thể mất nguồn thu nhập nếu phải chuyển đến nơi quá xa.

Do đó, đại biểu đề nghị trách nhiệm của Nhà nước không nên kết thúc ngay sau khi hoàn tất việc chi trả bồi thường. Chính sách cần có cơ chế hỗ trợ gắn với giai đoạn phục hồi sinh kế sau thu hồi đất.

Đáng chú ý, ông Minh đề xuất bổ sung quyền để người dân được bày tỏ nguyện vọng về địa điểm tái định cư, đặc biệt là nhu cầu tái định cư tại chỗ. Những nguyện vọng này cần được ghi nhận và xem xét thực chất khi xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) cũng cho rằng, trong trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số dự án đặc thù, cần đặc biệt chú trọng đến việc ổn định đời sống người dân.

Theo ông, khi một gia đình bị thu hồi đất nhưng chưa có nơi tái định cư, nhiều vấn đề có thể phát sinh như chỗ ở, việc học của con cái và sinh kế. Vì vậy, vấn đề không chỉ là bồi thường bao nhiêu tiền mà còn là làm thế nào để người dân ổn định cuộc sống.

Đề xuất cơ chế điều chỉnh giá đất tự động

Liên quan đến định giá đất, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nhận định dự thảo mới không còn quy định về khung giá đất của Chính phủ. Theo đó, bảng giá đất và hệ số K sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá đất phục vụ nghĩa vụ tài chính và bồi thường.

Tuy nhiên, ông cho rằng dự thảo chưa quy định rõ tiêu chí, nguyên tắc, phương pháp xác định hệ số K cũng như chu kỳ điều chỉnh.

Để hoàn thiện cơ chế, đại biểu đề xuất 3 giải pháp.

Thứ nhất, bổ sung các nguyên tắc bắt buộc khi xây dựng bảng giá đất và hệ số K, bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu có thể kiểm chứng và có cơ chế giám sát.

Thứ hai, thiết lập ngưỡng kích hoạt rà soát tự động. Khi giá giao dịch thực tế trên thị trường biến động vượt một mức nhất định, cơ quan Nhà nước cần tự động rà soát, điều chỉnh hệ số K thay vì chỉ phụ thuộc vào chu kỳ cố định.

Thứ ba, khi Nhà nước thu hồi đất, cần bảo đảm sự nhất quán về thời điểm và hệ số áp dụng đối với những trường hợp tương đồng trong cùng phương án hoặc cùng giai đoạn bồi thường.

Theo đại biểu, cơ chế này có thể hạn chế tình trạng người dân hoặc doanh nghiệp nhận mức bồi thường khác nhau chỉ vì thời điểm xử lý hồ sơ khác nhau, qua đó giảm nguy cơ phát sinh khiếu kiện.