Trái phiếu toàn cầu bị bán tháo, lợi suất lên cao nhất gần 20 năm: Chuyên gia phát cảnh báo

Thị trường trái phiếu Chính phủ toàn cầu đang trải qua một đợt bán tháo mạnh, đẩy lợi suất bình quân tiến sát 4%, mức cao nhất kể từ năm 2007.

Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu Kho bạc tăng mạnh sau khi các số liệu kinh tế cho thấy nền kinh tế vẫn duy trì sức chống chịu, trong khi giá năng lượng tăng làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Cùng lúc, nhu cầu vay nợ lớn của chính phủ khiến thị trường phải hấp thụ lượng trái phiếu đáng kể.

Lợi suất trái phiếu toàn cầu tiến sát 4%

Trái phiếu Chính phủ thường được xem là một trong những tài sản có mức độ an toàn cao trên thị trường tài chính. Tuy nhiên, khi nhà đầu tư bán trái phiếu, giá trái phiếu giảm và lợi suất tăng.

Đợt bán tháo hiện nay đã khiến lợi suất bình quân của trái phiếu Chính phủ trên toàn cầu tiến sát 4%. Đây là mức chưa từng được ghi nhận kể từ năm 2007.

Trái phiếu Kho bạc Mỹ đang đóng vai trò quan trọng trong diễn biến này. Các số liệu kinh tế mạnh hơn dự kiến cùng kết quả không tích cực của một phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 5 năm đã khiến lợi suất tăng trên phần lớn đường cong lợi suất.

Trong phiên 23/9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 5 năm vượt 5%, lần đầu tiên kể từ năm 2007. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ cú sốc thuế quan hồi tháng 4/2025.

Một cuộc đấu giá 70 tỷ USD trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 5 năm do Bộ Tài chính Mỹ tổ chức trong ngày 23/9 có lợi suất trúng thầu cao nhất kể từ năm 2006, cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức sinh lời cao hơn để nắm giữ trái phiếu Chính phủ.

Vì sao nhà đầu tư tiếp tục bán trái phiếu?

Một trong những yếu tố quan trọng là kỳ vọng lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Khi lạm phát dai dẳng, ngân hàng trung ương có ít dư địa để nhanh chóng hạ lãi suất. Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế vẫn tương đối tốt khiến nhu cầu duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt có thể kéo dài.

Tình hình năng lượng cũng trở thành một yếu tố đáng chú ý. Giá dầu và các loại hàng hóa tăng có nguy cơ tạo thêm áp lực lên lạm phát, khiến thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng về đường đi của lãi suất.

Bên cạnh đó là vấn đề tài khóa. Chính phủ Mỹ vẫn cần huy động lượng vốn lớn để tài trợ cho các khoản chi tiêu và nghĩa vụ ngân sách. Nguồn cung trái phiếu lớn đồng nghĩa thị trường cần có thêm người mua, trong khi nhà đầu tư có thể yêu cầu lợi suất cao hơn để hấp thụ lượng cung này.

Chuyên gia Padhraic Garvey, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực châu Mỹ của ING, cảnh báo lợi suất trái phiếu dài hạn vẫn có thể tiếp tục tăng trong những tháng tới.

Ở góc nhìn khác, bà Amy Xie Patrick, nhà quản lý quỹ tại Pendal Group, cho rằng diễn biến của trái phiếu phần nào phản ánh những yếu tố nền tảng của nền kinh tế. Lạm phát vẫn cao ở nhiều nơi, thị trường lao động tương đối chặt chẽ và tăng trưởng kinh tế chưa suy yếu đáng kể.

Áp lực nhanh chóng lan sang thị trường châu Á

Đợt bán tháo không chỉ diễn ra tại Mỹ mà đã lan sang nhiều thị trường trái phiếu lớn ở châu Á - Thái Bình Dương.

Trong phiên 24/9, lợi suất trái phiếu Chính phủ Australia kỳ hạn 3 năm tăng 13 điểm cơ bản lên 5,07%, mức cao nhất kể từ tháng 5/2011.

Tại New Zealand, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm tăng tới 17 điểm cơ bản, lên ngay dưới 4%.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm cũng tăng khi thị trường mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ kéo dài 3 ngày.

Những diễn biến này cho thấy áp lực trên thị trường trái phiếu đã vượt ra ngoài phạm vi nước Mỹ. Khi lợi suất trái phiếu lớn trên thế giới cùng tăng, chi phí vốn toàn cầu cũng có xu hướng chịu ảnh hưởng.

Các chiến lược gia tại JPMorgan và KKR cho rằng lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn có thể tăng thêm nếu lạm phát liên quan đến năng lượng tiếp tục duy trì, nhu cầu vay nợ của chính phủ ở mức cao và các ngân hàng trung ương phải giữ lập trường chính sách tiền tệ chặt chẽ.

Thị trường đang đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất

Diễn biến lợi suất cũng phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng đối với chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Số liệu kinh tế Mỹ tốt hơn dự kiến, kết hợp với giá dầu tăng, khiến nhà giao dịch gia tăng đặt cược rằng Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian tới.

Các hợp đồng hoán đổi trên thị trường hiện phản ánh kỳ vọng về 3 lần tăng lãi suất, mỗi lần 0,25 điểm phần trăm, trong năm tới. Thị trường đồng thời cũng đang phòng hộ cho khả năng xuất hiện thêm một lần tăng nữa.

Nếu toàn bộ kịch bản này xảy ra, lãi suất mục tiêu của Fed có thể tăng lên 5%.

Điều này có ý nghĩa lớn đối với thị trường tài chính bởi lợi suất trái phiếu thường được sử dụng làm cơ sở tham chiếu cho chi phí vốn trong nền kinh tế. Khi lợi suất tăng, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể phải đối mặt với chi phí huy động vốn cao hơn.

Từ trái phiếu sang chứng khoán và bất động sản

Tác động của đợt bán tháo trái phiếu không dừng lại ở thị trường thu nhập cố định.

Đối với doanh nghiệp, lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng có thể khiến chi phí phát hành trái phiếu và các khoản vay mới tăng theo. Những doanh nghiệp cần huy động vốn thường xuyên sẽ chịu ảnh hưởng rõ hơn.

Đối với người mua nhà, mặt bằng lãi suất cao có thể khiến chi phí vay thế chấp tăng, qua đó tác động tới khả năng tiếp cận tín dụng và nhu cầu trên thị trường bất động sản.

Thị trường chứng khoán cũng chịu tác động thông qua một cơ chế khác. Khi lợi suất trái phiếu tăng, tỷ lệ chiết khấu được sử dụng để định giá dòng tiền tương lai của doanh nghiệp cũng có xu hướng tăng. Điều này có thể làm giảm giá trị hiện tại của những khoản lợi nhuận dự kiến trong tương lai.

Các cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt là những doanh nghiệp được định giá dựa nhiều vào lợi nhuận kỳ vọng trong nhiều năm tới, có thể nhạy cảm với sự thay đổi của lợi suất.

Biến động trái phiếu cũng đang tăng mạnh

Một dấu hiệu khác cho thấy tâm lý trên thị trường đang trở nên thận trọng là mức độ biến động của trái phiếu Mỹ.

Chỉ số ICE BofA MOVE, thước đo biến động trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ, tăng trong phiên 23/9 lên mức cao nhất kể từ tháng 3.

Khi chỉ số này tăng, điều đó cho thấy mức độ bất ổn trong thị trường trái phiếu đang lớn hơn. Nhà đầu tư không chỉ yêu cầu lợi suất cao hơn mà còn phải đối mặt với những biến động mạnh về giá.

Chuyên gia Chris Weston, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Pepperstone, cho rằng diễn biến hiện tại tập trung vào áp lực bán mạnh và sự rút lui của người mua trên toàn bộ đường cong lợi suất Kho bạc Mỹ.

Thị trường đứng trước bài toán cân bằng giữa lợi suất và ổn định

Một nghịch lý đang xuất hiện trên thị trường trái phiếu: lợi suất cao hơn về dài hạn có thể khiến tài sản thu nhập cố định trở nên hấp dẫn hơn, nhưng nhà đầu tư lại không muốn mua vào khi giá vẫn đang giảm và lợi suất tiếp tục tăng.

Nói cách khác, thị trường không chỉ quan tâm lợi suất đang ở mức bao nhiêu mà còn quan tâm liệu lợi suất đã đạt đỉnh hay chưa.

Nếu lạm phát hạ nhiệt và kỳ vọng lãi suất ổn định, trái phiếu có thể trở nên hấp dẫn hơn ở mặt bằng lợi suất cao. Ngược lại, nếu lạm phát và giá năng lượng tiếp tục gây sức ép, lợi suất có thể còn biến động trước khi thị trường xác định được một mặt bằng mới.

Với nền kinh tế nói chung, diễn biến này cần được theo dõi không chỉ qua thị trường trái phiếu mà còn qua chi phí vốn của doanh nghiệp, lãi suất vay mua nhà và định giá trên thị trường chứng khoán.