Trump đón Tập Cận Bình tại Washington, Mỹ và Trung Quốc kéo dài đình chiến thương mại

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trực tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Căn cứ Liên hợp Andrews ngày 23/9, mở đầu chuyến thăm Washington kéo dài 3 ngày.

Ngay trước thềm cuộc gặp, Washington và Bắc Kinh đã đạt đồng thuận kéo dài đình chiến thương mại thêm 2 tháng, từ thời hạn 10/11 lên ngày 10/1/2027, tạo thêm thời gian để hai bên tiếp tục đàm phán.

Một nghi thức đón tiếp hiếm thấy tại Washington

Ngày 23/9 theo giờ Mỹ, ông Tập cùng phu nhân Bành Lệ Viên tới Washington trong chuyến thăm Mỹ đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong gần 3 năm.

Ông Trump cùng phu nhân Melania Trump trực tiếp có mặt tại Căn cứ Liên hợp Andrews để đón đoàn Trung Quốc. Hai bên bắt tay, trò chuyện và chụp ảnh trước sự chứng kiến của đội nghi lễ quân đội.

Reuters mô tả chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung vẫn tồn tại nhiều điểm căng thẳng, từ thương mại và công nghệ cho tới vấn đề Đài Loan và Iran.

Việc Tổng thống Mỹ trực tiếp đón ông Tập tại căn cứ quân sự cũng tạo ra sự chú ý về mặt nghi lễ, cho thấy Washington dành mức độ trọng thị đáng kể cho chuyến thăm.

Tuy nhiên, hình thức đón tiếp không đồng nghĩa hai bên đã thu hẹp được những bất đồng chiến lược. Phần khó khăn hơn nằm ở các cuộc đàm phán về thương mại, công nghệ và những vấn đề đang cạnh tranh trực tiếp giữa hai nước.

Đình chiến thương mại được kéo dài đến tháng 1/2027

Một trong những kết quả cụ thể đã được xác nhận trước cuộc gặp là Mỹ và Trung Quốc đồng ý kéo dài thời gian đình chiến thương mại thêm 2 tháng.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết thỏa thuận hiện tại, dự kiến hết hạn vào ngày 10/11, sẽ được kéo dài đến ngày 10/1/2027. Việc gia hạn nhằm tạo thêm thời gian để hai bên tiếp tục xây dựng một thỏa thuận thương mại rộng hơn.

Đây là một diễn biến đáng chú ý đối với thị trường toàn cầu, bởi quan hệ thương mại Mỹ - Trung trong những năm qua liên tục tác động tới chuỗi cung ứng, hàng hóa và hoạt động đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, việc gia hạn đình chiến không đồng nghĩa với việc những bất đồng thương mại đã được giải quyết.

Theo AP, hai nước vẫn đang xử lý một loạt cam kết được đưa ra sau cuộc gặp hồi tháng 5, trong đó có vấn đề thuế quan, nông sản Mỹ, máy bay Boeing và các cơ chế hợp tác đầu tư.

Những vấn đề nào có thể được đưa lên bàn đàm phán?

Thương mại dự kiến tiếp tục là trọng tâm trong chương trình nghị sự.

Hai bên đang thảo luận về khả năng giảm thuế đối với một số nhóm hàng hóa. AP cho biết một sáng kiến được bàn tới có thể liên quan đến việc giảm thuế tương hỗ đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa của mỗi bên, dù phạm vi thực tế vẫn còn được thương lượng.

Nông sản Mỹ cũng là một chủ đề quan trọng. Washington muốn Trung Quốc tăng mua hàng nông nghiệp, trong khi tiến độ thực hiện các cam kết trước đó vẫn chưa đạt như kỳ vọng.

Một vấn đề khác là Boeing. Trung Quốc từng cam kết mua 200 máy bay Boeing sau cuộc gặp hồi tháng 5, nhưng các đơn hàng vẫn chưa được hoàn tất vào thời điểm hội nghị tháng 9.

Bên cạnh thương mại, hai nước còn có thể trao đổi về đất hiếm, kiểm soát công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Các cuộc thảo luận trước hội nghị cho thấy AI và nguồn cung khoáng sản quan trọng đang ngày càng gắn chặt với quan hệ kinh tế giữa Washington và Bắc Kinh.

AI trở thành một mặt trận cạnh tranh mới

Nếu thương mại là vấn đề đã tồn tại nhiều năm, AI đang trở thành một lĩnh vực cạnh tranh mới giữa Mỹ và Trung Quốc.

Hai nước đều muốn duy trì vị thế trong phát triển các mô hình AI tiên tiến, đồng thời phải đối mặt với câu hỏi về an toàn và khả năng công nghệ này được sử dụng trong những lĩnh vực nhạy cảm.

AP cho biết các cuộc thảo luận về AI từng có tiến triển hạn chế nhưng gần đây được thúc đẩy trở lại. Phía Mỹ cũng đề xuất một cơ chế thông báo khi xảy ra những sự cố liên quan đến AI có thể ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.

Điều này cho thấy AI không còn chỉ là câu chuyện của các công ty công nghệ. Với Mỹ và Trung Quốc, đây ngày càng trở thành một phần của cạnh tranh kinh tế, công nghệ và an ninh.

Đài Loan và Iran vẫn là những điểm khó giải quyết

Bên cạnh các vấn đề kinh tế, cuộc gặp Trump - Tập diễn ra trong bối cảnh hai nước vẫn có những khác biệt lớn về địa chính trị.

Đài Loan tiếp tục là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ Mỹ - Trung. Trong khi đó, chính sách của Bắc Kinh đối với Iran cũng có thể được Washington đưa ra thảo luận.

Reuters đánh giá chương trình nghị sự của hội nghị bao gồm nhiều vấn đề từ thương mại, chuỗi cung ứng, đầu tư xuyên biên giới và AI cho tới Iran và Đài Loan.

Tuy nhiên, khả năng hai bên đạt được thỏa thuận toàn diện về những vấn đề này vẫn chưa rõ ràng. Những khác biệt liên quan đến lợi ích chiến lược và an ninh khiến phạm vi thỏa hiệp khó hơn đáng kể so với các vấn đề thương mại cụ thể.

Quốc yến quy tụ nhiều lãnh đạo công nghệ

Chuyến thăm của ông Tập cũng bao gồm một loạt hoạt động mang tính nghi lễ tại Washington.

Một trong những sự kiện đáng chú ý là quốc yến tại Nhà Trắng với sự tham dự dự kiến của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ lớn, trong đó có CEO Apple Tim Cook, CEO Nvidia Jensen Huang và CEO OpenAI Sam Altman.

Sự xuất hiện của các lãnh đạo công nghệ trong chương trình có ý nghĩa đáng chú ý khi AI, chất bán dẫn và công nghệ cao đang nằm ở trung tâm cạnh tranh kinh tế Mỹ - Trung.

Bên cạnh quốc yến, chương trình còn bao gồm các hoạt động nghi lễ tại Nhà Trắng và chuyến thăm Cục Lưu trữ Quốc gia Mỹ.

Một hội nghị thượng đỉnh, nhiều mục tiêu khác nhau

Việc ông Trump và ông Tập tiếp tục gặp mặt trực tiếp cho thấy cả Washington và Bắc Kinh vẫn duy trì kênh đối thoại ở cấp cao, dù cạnh tranh giữa hai nước chưa có dấu hiệu biến mất.

Với thương mại, việc kéo dài đình chiến giúp hai bên tránh một vòng leo thang thuế quan ngay trong tháng 11 và có thêm thời gian xử lý những cam kết còn dang dở.

Với công nghệ, AI và các sản phẩm công nghệ cao tiếp tục là lĩnh vực vừa có nhu cầu hợp tác, vừa tồn tại cạnh tranh.

Còn với những vấn đề như Đài Loan và Iran, khoảng cách lợi ích giữa Washington và Bắc Kinh vẫn còn lớn.

Vì vậy, kết quả đáng chú ý nhất của cuộc gặp trước mắt có thể nằm ở việc hai bên duy trì được đối thoại và hạn chế nguy cơ căng thẳng thương mại leo thang trở lại. Các thỏa thuận cụ thể về thuế quan, nông sản, Boeing, AI hay những vấn đề địa chính trị sẽ cần được theo dõi qua kết quả đàm phán và quá trình thực thi sau hội nghị.