Nvidia đang thúc đẩy cơn sốt AI, đây có phải tín hiệu tốt?

Những khoản đặt cược khổng lồ của nhà sản xuất chip chính là cách chủ nghĩa tư bản vận hành

Nvidia được đặt tên vào năm 1993, bắt nguồn từ một từ tiếng Latin có nghĩa là “sự đố kỵ”. Quả thực, tập đoàn Mỹ này đang khiến không ít đối thủ phải ghen tị. Nhu cầu toàn cầu không ngừng tăng đối với các bộ xử lý đồ họa (GPU) – những con chip đóng vai trò nền tảng cho trí tuệ nhân tạo (AI) – đã đưa Nvidia trở thành công ty có giá trị nhất thế giới, với vốn hóa 5.400 tỷ USD.

Năm tới, Nvidia thậm chí có thể trở thành doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới, với lợi nhuận ròng lên tới 370 tỷ USD. Đến năm 2029, doanh thu của công ty có thể chạm mốc 1.000 tỷ USD.

Jensen Huang, CEO Nvidia, thực sự là “ảo thuật gia” đứng ở trung tâm của cơn sốt AI. Giá cổ phiếu Nvidia hiện cao gấp 14 lần so với thời điểm ChatGPT ra mắt cuối năm 2022.

10 công ty đại chúng lớn nhất đang dẫn đầu cuộc đua AI hiện chiếm tới 40% tổng giá trị của chỉ số S&P 500. Riêng Nvidia chiếm 8%. Khác với Apple hay Tesla – những công ty sản xuất điện thoại thông minh và ô tô – Nvidia gần như là một khoản đặt cược thuần túy vào AI.

Kể từ năm 2023, Nvidia đã tạo ra khoảng 15 cent trong mỗi USD lợi nhuận mà thị trường chứng khoán Mỹ mang lại. Những mức tăng này góp phần duy trì sức chi tiêu của người tiêu dùng bất chấp lãi suất tăng, thuế quan và chiến tranh với Iran.

Nvidia có thực sự đang thổi phồng một bong bóng AI?

Tuy nhiên, nhiều người cũng nhìn nhận ông Huang là một “ảo thuật gia” theo nghĩa đáng lo ngại hơn, khi lo rằng ông đang tạo ra một ảo ảnh và thổi phồng một bong bóng nguy hiểm.

Thông qua các thỏa thuận trị giá tổng cộng 1.000 tỷ USD, Nvidia cung cấp tiền mặt hoặc bảo lãnh cho các chủ sở hữu trung tâm dữ liệu và các phòng nghiên cứu AI để họ có thể mua GPU của hãng. Một số người thậm chí gọi Nvidia là “ngân hàng của AI”.

Các nhà phê bình cho rằng hoạt động tài chính này ít nhiều mang dáng dấp của mô hình “tài trợ cho khách hàng” từng góp phần thổi phồng doanh thu của các nhà sản xuất thiết bị mạng như Cisco trong thời kỳ bong bóng dot-com năm 2000-2001. Khi bong bóng vỡ, nền kinh tế rơi vào suy thoái.

Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, những lo ngại này phần lớn là không có cơ sở.

Nếu các khoản đặt cược của Nvidia vào AI thành công, chúng có thể thúc đẩy tốc độ phổ cập công nghệ, qua đó nâng cao năng suất và mức sống. Nếu thất bại, phần lớn chi phí sẽ do chính các cổ đông Nvidia gánh chịu.

Đó chính là cách chủ nghĩa tư bản được cho là phải vận hành.

Nvidia và Cisco có điểm gì giống nhau?

Không thể phủ nhận cơn sốt dot-com và AI có những điểm tương đồng đáng lo ngại: một công nghệ mới đầy hứa hẹn, thị trường tăng giá mạnh và những lãnh đạo công nghệ có phần quá tự tin.

Nvidia đã chuyển mình với tốc độ chóng mặt, từ một nhà sản xuất chip phục vụ game thủ và thợ đào tiền số trở thành mắt xích quan trọng của nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng này nhanh đến mức nhiều người vẫn chưa biết chính xác cách phát âm tên công ty – “en-vidia”, thay vì “nuh-vidia”.

Điều này gợi nhớ đến Cisco, công ty từng có thời gian ngắn trở thành doanh nghiệp giá trị nhất thế giới vào năm 2000.

Giống như doanh số bộ định tuyến và thiết bị chuyển mạch của Cisco từng dựa trên kỳ vọng lưu lượng internet sẽ tăng theo cấp số nhân, doanh thu GPU của Nvidia cũng đang dựa trên giả định rằng nhu cầu sử dụng các “token” AI sẽ tiếp tục tăng không ngừng.

Cisco đã đúng về nhu cầu dài hạn nhưng sai về thời điểm. Chính sai lầm trong dự báo tốc độ tăng trưởng đã góp phần dẫn tới cú sụp đổ dot-com.

Ngày nay, điều khó dự đoán là tốc độ phổ cập AI.

Nếu không tính nhóm kỹ sư phần mềm đang sử dụng AI với cường độ cao, mức độ sử dụng AI trong nền kinh tế vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Nếu nhu cầu không nhanh chóng tăng vọt, khách hàng của Nvidia có thể phải thực hiện các quyền yêu cầu bảo lãnh đúng lúc doanh số của chính Nvidia lao dốc.

Hơn nữa, không ai chắc chắn GPU sẽ mất giá trị nhanh đến mức nào. Nếu Nvidia phải thu hồi các con chip đã qua sử dụng, chúng có thể gần như không còn giá trị.

Những khoản đặt cược tài chính của Nvidia cũng nhằm phòng thủ

Hoạt động tài chính của Nvidia một phần mang tính phòng thủ.

Các GPU thế hệ mới nhất của công ty không còn một mình thống trị thị trường. Khoảng một nửa doanh thu Nvidia đến từ các “hyperscaler” điện toán đám mây của Mỹ, chủ yếu gồm Amazon, Google, Meta và Microsoft. Những công ty này hiện đang tự phát triển chip riêng.

Các chip AI không phải của Nvidia hiện chiếm 38% thị trường, tăng từ mức 26% vào năm 2023.

Để duy trì vị thế dẫn đầu, trước đây Nvidia từng chi hơn 20% doanh thu cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Hiện tỷ lệ này đã giảm xuống dưới 10%.

Quy mô cam kết tài chính lên tới hàng trăm tỷ USD

Quy mô các cam kết tài chính của Nvidia cũng có thể khiến thị trường lo ngại.

Morgan Stanley ước tính tổng mức độ phơi nhiễm tín dụng của Nvidia – bao gồm khoản vay trực tiếp tương đối khiêm tốn và phần hỗ trợ dành cho khách hàng – có thể lên tới 200 tỷ USD vào đầu năm 2029.

Về lâu dài, “khoản nợ trong bóng tối” của Nvidia có thể đạt 300 tỷ USD hoặc hơn.

Đây là một con số khổng lồ. Hiện tại, chỉ 6 ngân hàng lớn nhất nước Mỹ đang có quy mô nợ lớn hơn mức này.

Tuy nhiên, những khác biệt giữa Nvidia và thời kỳ dot-com quan trọng hơn những điểm tương đồng.

Bảng cân đối kế toán của Nvidia hiện đặc biệt vững chắc. Công ty đang nắm giữ 99 tỷ USD tiền mặt và tiếp tục tạo ra thêm tiền.

Trong 3 năm qua, doanh thu hàng năm của Nvidia gần như tăng gấp đôi mỗi năm. Biên lợi nhuận gộp cũng tăng từ dưới 60% lên 75%.

Vị thế CEO mang tính biểu tượng của Jensen Huang hiện có thể sánh với Elon Musk. Nhưng trong khi các công ty của Musk tạo ra rất ít tiền mặt như Tesla hoặc đốt lượng tiền khổng lồ như SpaceX, Nvidia dự kiến tạo ra khoảng 200 tỷ USD dòng tiền trong năm nay.

Điều này tạo ra khác biệt quan trọng: trong khi Cisco phải sử dụng nợ, Nvidia có thể dùng tiền mặt để bảo đảm cho các thỏa thuận với khách hàng mua GPU.

Ngay cả nếu các cam kết của Nvidia đến hạn và dòng tiền của công ty bắt đầu đi ngang từ năm tới, đến năm 2028 Nvidia vẫn sẽ có mức đòn bẩy tài chính thấp hơn tất cả trừ 39 doanh nghiệp phi tài chính trong S&P 500 hiện nay.

Lợi nhuận của Nvidia sẽ phải giảm tới 60% so với mức ổn định đó thì công ty mới có nguy cơ đánh mất xếp hạng tín nhiệm ở mức đầu tư.

Nhu cầu AI là có thật

Một điểm khác biệt quan trọng nữa là nhu cầu AI không phải thứ ảo tưởng như từng xảy ra với Pets.com và những ngôi sao dot-com không có doanh thu khác.

Doanh thu của Anthropic, một trong những phòng nghiên cứu AI hàng đầu, đã tăng từ 5 tỷ USD trong quý I lên 11,5 tỷ USD trong quý II. OpenAI, đối thủ chính của Anthropic, nhiều khả năng cũng không cách quá xa.

Các hyperscaler cũng đang ghi nhận doanh thu từ AI.

Tính tổng thể, lĩnh vực AI có thể đang tạo ra khoảng 150 tỷ USD doanh thu mỗi năm cho ngành công nghệ Mỹ, trong khi vài năm trước con số này gần như bằng 0.

Dù vậy, mức doanh thu hiện tại vẫn còn rất xa con số 2.500 tỷ USD cần thiết để bù đắp cho chi tiêu vốn dành cho AI. Nhưng tốc độ tăng trưởng đang rất nhanh.

Jensen Huang tin vấn đề lớn nhất là hạ tầng

Theo Jensen Huang, trở ngại lớn nhất đối với cuộc cách mạng AI không phải là thiếu nhu cầu mà là hạ tầng chưa đủ.

Thị trường khó có thể cung cấp lượng vốn cần thiết với quy mô lớn như vậy, vì thế Nvidia đang tự mình cung cấp các khoản tài trợ.

Nvidia có lợi thế trong việc hiểu rõ sự cân bằng giữa rủi ro và lợi ích. Dù những khoản đặt cược này đủ lớn để tác động đến cả nền kinh tế, về bản chất chúng vẫn là những quyết định mang tính doanh nhân.

Mỗi công ty quyết định tái đầu tư tiền mặt thay vì trả lại cho cổ đông đều đang đánh cược rằng mình có thể tạo ra lợi nhuận tốt hơn thị trường.

Các công ty tồn tại để thực hiện những khoản đặt cược tập trung như vậy. Nếu nhà đầu tư muốn đa dạng hóa rủi ro, họ hoàn toàn có thể tự làm điều đó.

Không chỉ Nvidia đang đặt cược vào AI

Jensen Huang cũng không phải người duy nhất đặt cược lớn vào AI.

Các hyperscaler – những công ty thành công nhất thế giới trước khi Nvidia vươn lên – cũng đang đặt cược tương tự. Một số tên tuổi lớn trên Phố Wall cũng tham gia.

Tháng trước, Goldman Sachs, BlackRock, Blackstone và một số tổ chức khác đã cùng Nvidia tham gia sáng kiến phát triển trung tâm dữ liệu trị giá 500 tỷ USD.

Các cổ đông của Nvidia cũng đang đặt cược theo cách tương tự khi chưa vội bán tháo cổ phiếu.

Nếu tất cả đều sai, chính tiền của họ sẽ là thứ chịu rủi ro.

Nhưng nếu họ đúng, kỷ nguyên AI có thể đến sớm hơn một chút.

Theo The Economist