Vì sao Hộ chiếu Việt Nam vẫn thuộc nhóm yếu sau nhiều thập kỷ?

Theo Henley Passport Index 2026, hộ chiếu Việt Nam xếp hạng 87, với 48 điểm đến được nhập cảnh không cần xin visa trước. Trong khi đó, Singapore đứng đầu thế giới với 192 điểm đến, Malaysia đạt hơn 180 điểm. Ngay trong ASEAN, Việt Nam cũng chỉ đứng thứ 7/10.

Điểm yếu không nằm ở số lượng đối tác ngoại giao, mà chủ yếu đến từ cách các quốc gia đánh giá rủi ro khi mở cửa cho công dân Việt Nam.

📌 Một trong những vấn đề lớn là tình trạng cư trú quá hạn và lao động bất hợp pháp tại một số thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia. Khi nguy cơ một bộ phận du khách không trở về đúng hạn bị đánh giá cao, các nước có xu hướng duy trì hoặc siết điều kiện visa.

📌 Bên cạnh đó là các vấn đề liên quan đến gian lận hồ sơ, giấy tờ tài chính và hoạt động môi giới đưa người ra nước ngoài trái phép. Những trường hợp này khiến cơ quan nhập cư phải tăng mức độ kiểm tra, đồng thời ảnh hưởng đến cả những người Việt Nam đi du lịch, công tác hay du học hoàn toàn hợp pháp.

📌 Chênh lệch thu nhập cũng là một yếu tố quan trọng. Khi mức sống giữa Việt Nam và các nước phát triển còn cách biệt lớn, động cơ ở lại quá hạn hoặc tìm việc trái phép được xem là rủi ro cao hơn.

Điều đáng nói là một hộ chiếu yếu không chỉ khiến thứ hạng trên bảng xếp hạng thấp. Nó còn đồng nghĩa với việc người dân phải dành thêm thời gian, chi phí và công sức cho hồ sơ visa, phỏng vấn và chứng minh tài chính trong khi công dân của nhiều quốc gia khác có thể di chuyển thuận lợi hơn.

Muốn hộ chiếu mạnh lên, Việt Nam không chỉ cần đàm phán thêm các thỏa thuận miễn thị thực. Quan trọng hơn là phải giảm cư trú quá hạn, lao động bất hợp pháp, gian lận hồ sơ, nâng độ tin cậy của dữ liệu và giấy tờ, đồng thời cải thiện thu nhập và bảo vệ người lao động trước các đường dây môi giới.

Cuối cùng, sức mạnh của hộ chiếu không chỉ được quyết định trên bàn ngoại giao. Nó còn phản ánh mức độ tin cậy mà các quốc gia khác dành cho công dân của một nước. 🌏