Vì sao các nền kinh tế cất cánh ở Đông Bắc Á đều hình thành lực lượng Doanh nghiệp Quốc gia?

Sự trỗi dậy của Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc không chỉ đến từ cải cách, giáo dục hay mở cửa thương mại. Một điểm chung đáng chú ý là các nền kinh tế này đều hình thành được những doanh nghiệp đủ lớn để dẫn dắt các ngành chiến lược.

Doanh nghiệp lớn không tự nhiên xuất hiện

Trong quá trình công nghiệp hóa, các lĩnh vực như thép, đóng tàu, ô tô, điện tử hay bán dẫn đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ, công nghệ phức tạp và thời gian thu hồi vốn dài. Doanh nghiệp nhỏ rất khó tự mình theo đuổi.

Vì vậy, các quốc gia Đông Bắc Á đã sử dụng nhiều công cụ như chính sách công nghiệp, tín dụng ưu tiên, đầu tư hạ tầng, giáo dục và khoa học công nghệ để giúp doanh nghiệp tích lũy năng lực, mở rộng quy mô và tiến ra thị trường quốc tế.

• Nhật Bản thúc đẩy các tập đoàn công nghiệp thông qua chính sách công nghiệp và hệ thống tài chính.
• Hàn Quốc tập trung nguồn lực cho các chaebol, gắn sự phát triển của doanh nghiệp với mục tiêu xuất khẩu.
• Đài Loan xây dựng hệ sinh thái công nghệ dựa trên viện nghiên cứu, đại học và các khu công nghiệp.
• Trung Quốc phát triển song song doanh nghiệp nhà nước và tư nhân trong những lĩnh vực chiến lược.

Điểm chung không nằm ở hình thức sở hữu, mà ở mục tiêu tạo ra lực lượng doanh nghiệp có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Vì sao cần những doanh nghiệp “đầu tàu”?

Khi doanh nghiệp đủ lớn, họ có khả năng thực hiện những khoản đầu tư mà doanh nghiệp nhỏ khó đảm nhận, đồng thời trở thành trung tâm R&D, tiếp nhận và thương mại hóa công nghệ mới.

Quan trọng hơn, một doanh nghiệp đầu tàu thường kéo theo cả hệ sinh thái phía sau: doanh nghiệp phụ trợ, nhà cung cấp, logistics, tài chính và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tác động vì thế không dừng ở doanh thu hay lợi nhuận của riêng doanh nghiệp mà có thể lan tỏa sang nhiều ngành khác, nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh của cả nền kinh tế.

Từ doanh nghiệp lớn đến lợi thế quốc gia

Khi đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu, các doanh nghiệp lớn còn trở thành cầu nối đưa nền kinh tế tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế thông qua xuất khẩu, đầu tư ra nước ngoài, chuyển giao công nghệ và xây dựng thương hiệu.

Nhìn lại Đông Bắc Á, những “phép màu kinh tế” không đơn thuần là kết quả của may mắn. Đằng sau đó là quá trình hàng chục năm xây dựng một lực lượng doanh nghiệp có đủ quy mô, công nghệ và năng lực quản trị để dẫn dắt các ngành chiến lược.

Bài học lớn nằm ở chỗ: Một nền kinh tế muốn bứt phá không chỉ cần chính sách tốt, mà còn cần những doanh nghiệp đủ sức biến chiến lược quốc gia thành năng lực cạnh tranh thực tế.