Đồng yên tăng mạnh, thị trường đối mặt nguy cơ làn sóng tháo gỡ carry trade

Đồng yên đang tăng mạnh trước thềm cuộc họp chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), khiến thị trường lo ngại hàng nghìn tỷ USD vị thế carry trade có thể bị tháo gỡ nếu đồng tiền này tiếp tục lên giá.

Đồng yên tăng nhanh, carry trade chịu sức ép

Carry trade là chiến lược trong đó nhà đầu tư vay đồng tiền có lãi suất thấp, chẳng hạn đồng yên, sau đó chuyển vốn sang các đồng tiền hoặc tài sản có lợi suất cao hơn để hưởng chênh lệch.

Chiến lược này trở nên kém hấp dẫn khi đồng yên tăng giá nhanh. Khoản lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất có thể bị xóa sạch bởi khoản lỗ tỷ giá, buộc nhà đầu tư phải mua yên để đóng khoản vay hoặc các vị thế bán.

Theo Charu Chanana, chiến lược gia đầu tư trưởng tại Saxo, quá trình tháo gỡ carry trade đã bắt đầu ngay cả trước khi BOJ thực hiện đợt tăng lãi suất mà thị trường dự báo.

Ngày 8/9, đồng yên tăng lên 152,89 yên/USD, mức mạnh nhất kể từ tháng 2. Chỉ chưa đầy một tuần trước, tỷ giá vẫn dao động quanh 160 yên/USD.

Việc tỷ giá phá xuống dưới mốc 155 yên/USD được cho là có thể kích hoạt thêm các lệnh mua yên để đóng vị thế bán. Cùng với đó, những lệnh dừng lỗ tự động có thể khiến tốc độ tăng của đồng yên và mức độ biến động trên thị trường tăng nhanh hơn.

2.350 tỷ USD có thể liên quan đến carry trade

Quy mô chính xác của thị trường carry trade bằng yên rất khó xác định. Tuy nhiên, một số dữ liệu cho thấy lượng vốn liên quan đang ở mức rất lớn.

Theo phân tích của Jefferies dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), lượng vay yên xuyên biên giới đã tăng lên mức kỷ lục 360.000 tỷ yên, tương đương khoảng 2.350 tỷ USD, tính đến tháng 3.

Đây được đánh giá là mức tích tụ carry trade lớn nhất trong khoảng 30 năm.

Akira Moroga, chiến lược gia thị trường trưởng tại Aozora Bank, cho rằng kỳ vọng Nhật Bản tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng trong khi đẩy mạnh kích thích tài khóa đã khiến nhà đầu tư xây dựng các vị thế carry trade quá lớn.

Nếu đồng yên tiếp tục tăng, việc giảm đòn bẩy có thể nhanh chóng chuyển thành một vòng xoáy tháo gỡ vị thế khi nhiều nhà đầu tư cùng lúc mua yên để đóng các khoản vay.

Yên tăng gần 5% so với peso và lira

Đà tăng của đồng yên không chỉ diễn ra so với USD.

Tính từ đầu tháng 9, đồng tiền Nhật Bản đã tăng gần 5% so với peso Mexico và lira Thổ Nhĩ Kỳ, hai đồng tiền thường được sử dụng trong các giao dịch carry trade.

Mức biến động ngụ ý 3 tháng của cặp USD/JPY, chỉ báo phản ánh kỳ vọng biến động tỷ giá thông qua thị trường quyền chọn, đã lên mức cao nhất trong 6 tháng. Mức tăng theo tuần cũng lớn nhất trong khoảng 2 năm.

Diễn biến này cho thấy thị trường đang nhanh chóng định giá lại rủi ro tỷ giá, thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất.

Thị trường đặt cược lớn vào khả năng BOJ tăng lãi suất

Kỳ vọng về chính sách tiền tệ của BOJ đang là động lực quan trọng phía sau đà tăng của đồng yên.

Theo dữ liệu của Tokyo Tanshi, thị trường hiện đánh giá xác suất BOJ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% ở mức 97%, tăng mạnh so với 52% một tháng trước.

Xác suất BOJ tăng lãi suất vào tháng 10 được đánh giá ở mức 27%, trong khi khả năng tăng vào tháng 12 là 61%.

Nếu quá trình tháo gỡ carry trade tiếp tục, một số chuyên gia cho rằng USD/JPY có thể giảm về vùng giữa 140 yên/USD do lượng vị thế bán yên còn tồn đọng lớn.

Tuy nhiên, diễn biến này không đơn thuần phản ánh hoạt động đóng vị thế của nhà đầu tư mà còn cho thấy kỳ vọng về chính sách tiền tệ Nhật Bản đang thay đổi.

Bóng ma tháng 8/2024 trở lại

Thị trường vẫn chưa quên cú sốc tháng 8/2024, khi BOJ tăng lãi suất khiến đồng yên tăng mạnh và buộc các nhà đầu tư nhanh chóng đóng giao dịch carry trade. Làn sóng tháo gỡ vị thế sau đó gây biến động lớn trên thị trường tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, lần này thị trường được cho là đã chuẩn bị tốt hơn cho khả năng BOJ duy trì lập trường cứng rắn.

Một điểm khác biệt quan trọng là lợi suất tài sản Nhật Bản hiện hấp dẫn hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đang dao động gần mức cao nhất trong 30 năm.

Điều này có thể làm giảm động lực đưa vốn ra nước ngoài để tìm kiếm lợi suất, bởi nhà đầu tư có thêm lý do để giữ tiền tại Nhật Bản.

Rủi ro lớn nhất nằm ở phản ứng của BOJ

Dù vậy, thị trường vẫn có thể đối mặt với hai kịch bản trái chiều.

Nếu BOJ tăng lãi suất và phát tín hiệu cứng rắn, đồng yên có thể tiếp tục tăng, tạo thêm áp lực lên các vị thế carry trade và thúc đẩy quá trình tháo gỡ vị thế trên diện rộng.

Ngược lại, nếu BOJ không đưa ra tín hiệu mạnh như kỳ vọng, đồng yên có thể nhanh chóng giảm trở lại khi nhà đầu tư điều chỉnh các vị thế đã được xây dựng dựa trên kỳ vọng tăng lãi suất.

Citi cho rằng kỳ vọng hiện tại của thị trường có thể đã quá cao, trong khi BOJ nhiều khả năng không muốn lặp lại những biến động mạnh từng xảy ra vào mùa hè năm 2024.

Trong ngắn hạn, giới giao dịch đang có xu hướng thu hẹp các vị thế bán yên trước những cuộc họp chính sách quan trọng của BOJ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Điều đáng chú ý là carry trade không nhất thiết phải biến mất. Nhưng khi chênh lệch lãi suất không còn đủ lớn để bù đắp rủi ro tỷ giá và chính sách tiền tệ, chiến lược từng được xem là tương đối dễ kiếm lời này sẽ trở nên nhạy cảm hơn nhiều với những cú đảo chiều của thị trường.