Mỹ - Trung gia hạn đình chiến thương mại thêm 2 tháng: Khoảng lặng trước một thỏa thuận lớn hơn?

Mỹ và Trung Quốc đã thống nhất kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại thêm hai tháng, từ thời hạn 10/11/2026 đến ngày 10/1/2027.

Thỏa thuận đình chiến được kéo dài đến tháng 1/2027

Ngày 23/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận Washington và Bắc Kinh đã nhất trí gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm hai tháng. Quyết định được đưa ra sau các cuộc trao đổi cấp cao giữa ông Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, ngay trước chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Theo thỏa thuận hiện hành, hai bên tiếp tục hạn chế việc áp dụng các biện pháp thuế quan và hạn chế thương mại mới, qua đó duy trì một trạng thái tương đối ổn định trong quan hệ kinh tế song phương.

Tuy nhiên, việc gia hạn chỉ kéo dài thêm hai tháng cho thấy đây vẫn là một giải pháp ngắn hạn. Mỹ và Trung Quốc chưa đạt được một thỏa thuận thương mại mới có tính toàn diện.

Reuters cho biết kết quả được kỳ vọng tại cuộc gặp Trump - Tập chủ yếu là duy trì ổn định và kéo dài đình chiến, thay vì tạo ra một bước đột phá lớn ngay lập tức.

Vì sao hai bên chưa thể chuyển sang một thỏa thuận dài hạn?

Một trong những vấn đề lớn nằm ở việc thực hiện các cam kết trước đó.

Sau các vòng đàm phán trong năm 2026, hai bên đã đưa ra nhiều cam kết liên quan đến nông sản, đất hiếm, hàng không, đầu tư và thuế quan. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện vẫn chưa đồng đều.

AP dẫn các đánh giá cho thấy Trung Quốc vẫn chưa hoàn tất một số cam kết mua hàng của Mỹ, trong khi kế hoạch đặt mua 200 máy bay Boeing và việc xây dựng một cơ chế hội đồng đầu tư cũng chưa đạt được tiến triển như kỳ vọng.

Đất hiếm cũng là một vấn đề quan trọng. Đây là nhóm khoáng sản có vai trò lớn đối với nhiều ngành công nghiệp và công nghệ cao, trong khi Trung Quốc giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vì vậy, việc kéo dài đình chiến giúp hai bên tránh phải lập tức quay lại vòng leo thang thuế quan, đồng thời tạo thêm thời gian để kiểm tra mức độ thực thi các cam kết hiện có.

Hai tháng gia hạn mang ý nghĩa gì?

Với Washington, thời hạn mới tạo thêm khoảng thời gian để đánh giá việc thực hiện các cam kết của Bắc Kinh trước khi quyết định bước tiếp theo.

Đối với Bắc Kinh, duy trì đình chiến giúp hạn chế nguy cơ các biện pháp thuế quan mới được kích hoạt trong ngắn hạn, đồng thời giữ môi trường thương mại ổn định trong khi hai bên tiếp tục thương lượng.

AP cho biết Bộ trưởng Bessent đã để ngỏ khả năng hai nước có thể đạt một thỏa thuận lớn hơn vào tháng 1/2027 hoặc tiếp tục gia hạn nếu cần thiết.

Như vậy, mốc 10/1/2027 không nhất thiết là thời điểm một thỏa thuận mới chắc chắn được ký kết. Đây trước hết là một thời hạn đàm phán mới.

AI, đất hiếm và chuỗi cung ứng ngày càng quan trọng

Quan hệ kinh tế Mỹ - Trung hiện không còn chỉ xoay quanh mức thuế áp lên hàng hóa.

AI và công nghệ cao đang trở thành một trong những lĩnh vực cạnh tranh quan trọng nhất. Hai bên gần đây đã thảo luận về việc thiết lập cơ chế liên lạc khẩn cấp liên quan đến các rủi ro AI và dự kiến tiếp tục trao đổi về an toàn AI trong thời gian tới.

Trong khi đó, đất hiếm và các khoáng sản quan trọng tiếp tục là một trong những điểm nhạy cảm của chuỗi cung ứng.

Washington muốn giảm rủi ro phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh có lợi thế đáng kể trong một số mắt xích của chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược.

Điều này khiến bất đồng Mỹ - Trung ngày càng có phạm vi rộng hơn thương mại truyền thống, chuyển sang các vấn đề liên quan đến công nghệ, đầu tư, an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng.

Cuộc gặp Trump - Tập có thể mở đường cho thỏa thuận lớn hơn?

Việc đình chiến được kéo dài ngay trước chuyến thăm Washington của ông Tập Cận Bình tạo ra một khoảng thời gian thuận lợi hơn cho các cuộc đàm phán tiếp theo.

Tuy nhiên, các nguồn tin hiện tại chưa cho thấy một thỏa thuận toàn diện đã hình thành. Reuters nhận định cuộc gặp nhiều khả năng tập trung vào việc duy trì ổn định quan hệ và xử lý từng vấn đề cụ thể hơn là tạo ra một bước đột phá lớn.

Một số nội dung có thể tiếp tục được bàn đến gồm mua nông sản Mỹ, nguồn cung đất hiếm, giảm thuế đối với một số nhóm hàng hóa, đầu tư xuyên biên giới và cơ chế quản lý các vấn đề công nghệ.

Đồng thời, các vấn đề ngoài thương mại như Đài Loan, Iran và AI vẫn có thể ảnh hưởng đến bầu không khí đàm phán. AP cho biết đây là những chủ đề quan trọng trong chương trình nghị sự của hai nhà lãnh đạo bên cạnh thương mại.

Thị trường có thêm thời gian ổn định, nhưng rủi ro chưa biến mất

Đối với doanh nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu, việc đình chiến được kéo dài giúp giảm nguy cơ xuất hiện ngay lập tức một vòng áp thuế mới giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rủi ro thương mại đã được loại bỏ. Các mức thuế và hạn chế thương mại hiện hữu vẫn là một phần của quan hệ kinh tế song phương, trong khi nhiều cam kết chưa được thực hiện đầy đủ.

Do đó, mốc 10/1/2027 sẽ trở thành một thời điểm đáng chú ý. Nếu Mỹ và Trung Quốc đạt tiến triển về các cam kết hiện tại, thời hạn này có thể trở thành nền tảng cho một khung quan hệ thương mại ổn định hơn. Ngược lại, nếu các vấn đề về thực thi, công nghệ hoặc địa chính trị tiếp tục gây căng thẳng, hai bên có thể phải tiếp tục gia hạn hoặc đối mặt với nguy cơ các biện pháp thương mại được siết trở lại.

Ở thời điểm hiện tại, việc gia hạn hai tháng nên được nhìn nhận trước hết như một khoảng thời gian để đàm phán tiếp tục, thay vì một thỏa thuận lớn đã được hoàn tất.