Hạ viện Mỹ lần thứ ba thông qua nghị quyết hạn chế quyền hành động quân sự của Tổng thống Trump với Iran

Hạ viện Mỹ ngày 15/9 bỏ phiếu thông qua nghị quyết về quyền hạn chiến tranh với tỷ lệ 220-204, yêu cầu chấm dứt các hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran nếu không được Quốc hội phê chuẩn.

Nghị quyết tiếp tục tạo sức ép lên Nhà Trắng

Cuộc bỏ phiếu lần này nhận được sự ủng hộ của toàn bộ các nghị sĩ Dân chủ và 7 nghị sĩ Cộng hòa. Trong số này có 3 nghị sĩ Cộng hòa lần đầu bỏ phiếu ủng hộ biện pháp hạn chế hoạt động quân sự của chính quyền Trump.

Nghị quyết do Hạ viện thông qua yêu cầu chính quyền rút lực lượng Mỹ khỏi các hoạt động thù địch với Iran, ngoại trừ những lực lượng cần thiết để bảo vệ quân nhân và các căn cứ của Mỹ hoặc đồng minh trong khu vực.

Đây là nỗ lực mới nhất của Quốc hội Mỹ nhằm sử dụng Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh để tăng vai trò của cơ quan lập pháp đối với các hoạt động quân sự kéo dài.

Tuy nhiên, các nghị quyết trước đó trong tháng 6 và tháng 7 chưa tạo ra thay đổi thực tế đối với chiến dịch quân sự. Nhà Trắng cũng cho rằng các nghị quyết này không mang tính ràng buộc về mặt pháp lý.

Với tương quan hiện tại, khả năng nghị quyết được đưa đến bàn làm việc của Tổng thống Trump vẫn là vấn đề đáng chú ý. Các biện pháp tương tự trước đây chưa đến được giai đoạn này, trong khi Tổng thống có thể phủ quyết nếu được trình lên.

Tranh luận trong nội bộ đảng Cộng hòa

Việc 7 nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ cho thấy vấn đề Iran tiếp tục tạo ra những khác biệt trong nội bộ đảng đang kiểm soát Nhà Trắng và Quốc hội.

Những người ủng hộ nghị quyết lập luận rằng các hoạt động quân sự kéo dài cần có sự phê chuẩn rõ ràng của Quốc hội. Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa phản đối cho rằng Iran vẫn là mối đe dọa đối với Mỹ và việc hạn chế nguồn lực quân sự có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì lực lượng của Washington tại Trung Đông.

Nghị sĩ Brian Mast, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, đặt câu hỏi về việc các nghị sĩ ủng hộ nghị quyết muốn rút những nguồn lực quân sự nào khỏi khu vực. Lập trường này phản ánh tranh luận rộng hơn về phạm vi quyền hạn của Tổng thống với tư cách Tổng tư lệnh và vai trò giám sát của Quốc hội.

Chi phí chiến tranh đã lên tới khoảng 38 tỷ USD

Cuộc bỏ phiếu diễn ra cùng thời điểm Văn phòng Ngân sách Quốc hội  Mỹ (CBO) công bố đánh giá mới về tác động ngân sách của cuộc chiến.

Theo CBO, hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran đã tiêu tốn khoảng 38 tỷ USD tính đến ngày 1/8. Khoản này chủ yếu liên quan đến việc sử dụng và thay thế đạn dược, tổn thất trang thiết bị, số giờ bay tăng thêm, nhiên liệu và các chi phí tác chiến khác.

CBO ước tính chiến dịch có thể tiếp tục tiêu tốn khoảng 2-3 tỷ USD mỗi tháng, tùy thuộc vào cường độ giao tranh. Con số này chưa bao gồm toàn bộ chi phí sửa chữa các cơ sở quân sự của Mỹ bị hư hại trong khu vực cũng như một số chi phí dài hạn liên quan đến quân nhân.

Bên cạnh gánh nặng ngân sách, cuộc chiến còn gây áp lực lên kho dự trữ đạn dược của Mỹ. CBO cho biết một số loại tên lửa đánh chặn đã bị tiêu hao đáng kể và việc khôi phục lượng dự trữ có thể mất ít nhất 5 năm ngay cả khi năng lực sản xuất được tăng lên.

Áp lực kinh tế gia tăng trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Tác động của cuộc chiến không chỉ nằm ở chi phí quốc phòng. CBO dự báo xung đột và những gián đoạn liên quan đến vận chuyển năng lượng có thể tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát của Mỹ trong thời gian tới.

Theo Reuters, CBO ước tính cuộc chiến có thể làm tỷ lệ lạm phát tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm trong ba tháng đầu năm 2027. Chi phí năng lượng tăng và áp lực lên ngân sách liên bang khiến vấn đề chiến tranh ngày càng gắn với các tranh luận về chi phí sinh hoạt và chính sách kinh tế.

Trong bối cảnh đó, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện diễn ra chưa đầy 50 ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các nghị sĩ Mỹ dự kiến trở về địa phương để tập trung cho chiến dịch tranh cử, trong khi quyền kiểm soát Quốc hội sẽ là một trong những vấn đề trọng tâm của kỳ bầu cử năm nay.

Tranh luận về quyền tuyên chiến của Quốc hội

Về mặt pháp lý, Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội quyền tuyên chiến, đồng thời trao cho Tổng thống quyền chỉ huy quân đội với tư cách Tổng tư lệnh.

Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh được Quốc hội thông qua năm 1973 nhằm thiết lập thêm giới hạn đối với quyền sử dụng lực lượng quân sự của Tổng thống. Theo cơ chế này, trong những trường hợp nhất định, hoạt động quân sự kéo dài có thể phải nhận được sự cho phép của Quốc hội trong khoảng thời gian quy định.

Chính cơ chế này là cơ sở để các nghị sĩ Hạ viện liên tục đưa ra nghị quyết nhằm yêu cầu Quốc hội có tiếng nói lớn hơn đối với chiến dịch tại Iran.

Tuy nhiên, việc nghị quyết được Hạ viện thông qua không đồng nghĩa với việc chiến dịch quân sự lập tức chấm dứt. Hiệu lực thực tế của biện pháp còn phụ thuộc vào quá trình tại Thượng viện, lập trường của Nhà Trắng và cách thức các quy định về quyền hạn chiến tranh được áp dụng.

Với chi phí chiến tranh đã lên tới khoảng 38 tỷ USD, kho đạn dược chịu áp lực và những tác động kinh tế ngày càng rõ, vấn đề Iran đang trở thành một trong những chủ đề lớn tại Quốc hội Mỹ trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.