Fed tăng lãi suất lần đầu sau hơn 3 năm, 16 quan chức phát tín hiệu sẽ tăng thêm

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa quyết định tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023.

Lãi suất Mỹ lên 3,75%-4%

Vào 1h sáng 17/9 theo giờ Việt Nam, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu nhất trí 12-0, quyết định nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản. Sau động thái này, phạm vi lãi suất điều hành của Mỹ được đưa lên 3,75%-4%.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, FOMC cho biết lạm phát vẫn ở mức cao và quyết định tăng lãi suất nhằm hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% trong thời gian phù hợp.

Trước cuộc họp, thị trường đã dự đoán khá chắc chắn về khả năng Fed tăng lãi suất, với xác suất trên 90%. Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn theo dõi sát khả năng xuất hiện bất đồng trong nội bộ cơ quan này, trong bối cảnh các quan chức Fed đưa ra nhiều tín hiệu khác nhau về định hướng chính sách tiền tệ.

Đà tăng của lạm phát cùng những phát biểu gần đây của Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã củng cố kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất. Đây cũng là lần đầu tiên Fed nâng lãi suất kể từ tháng 7/2023.

16 trong 18 quan chức dự báo sẽ tăng lãi suất thêm

Các dự báo kinh tế cập nhật của FOMC cho thấy phần lớn quan chức Fed vẫn nhìn thấy khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách trong năm nay.

Theo biểu đồ dot plot, 16 trong số 18 thành viên tham gia dự báo cho rằng Fed sẽ có thêm ít nhất một lần tăng lãi suất. Trong số này, 4 quan chức dự báo lãi suất có thể tăng thêm 2 lần.

Hai quan chức còn lại cho rằng Fed chỉ nên thực hiện thêm một lần tăng rồi dừng lại. Đáng chú ý, không quan chức nào dự báo sẽ có thêm một đợt tăng lãi suất trong các năm tiếp theo.

Ở chiều ngược lại, các quan chức Fed dự kiến bắt đầu giảm lãi suất vào những năm sau đó, với một lần giảm được dự báo trong năm 2028 và ít nhất một lần giảm trong năm 2029.

Fed cũng điều chỉnh tăng nhẹ dự báo lạm phát trong năm nay. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần được dự báo tăng 3,7%, trong khi PCE lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 3,4%. Cả hai dự báo đều cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với mức đưa ra hồi tháng 6.

Theo dự báo mới, Fed không kỳ vọng lạm phát trở lại mục tiêu 2% cho đến năm 2029. Cơ quan này dự kiến PCE toàn phần giảm xuống 2,3% và PCE lõi xuống 2,5% trong năm 2027.

Vì sao Fed thay đổi quan điểm?

Đầu năm nay, FOMC từng duy trì lãi suất ổn định và được kỳ vọng tiếp tục giữ nguyên chính sách. Tuy nhiên, quan điểm trong nội bộ Fed bắt đầu thay đổi theo hướng cứng rắn hơn từ cuối tháng 8.

Việc Fed tăng lãi suất trong bối cảnh hiện tại cũng có những điểm khác biệt so với thông lệ. Thông thường, ngân hàng trung ương Mỹ không quá vội vàng thắt chặt chính sách để ứng phó với những cú sốc giá bắt nguồn từ bên ngoài nền kinh tế, chẳng hạn giá nhiên liệu tăng do xung đột hoặc tác động từ thuế quan.

Tuy nhiên, các quan chức Fed ngày càng lo ngại rằng việc bỏ qua đà tăng giá trong thời gian dài có thể khiến lạm phát trở nên dai dẳng hơn. Đặc biệt, thị trường lao động hiện vẫn tương đối ổn định, tạo điều kiện để nền kinh tế hấp thụ mức lãi suất cao hơn.

Fed đã hạ dự báo tỷ lệ thất nghiệp xuống 4,1%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.

Tại cuộc họp tháng 7, đã có 3 thành viên FOMC phản đối việc giữ nguyên lãi suất và ủng hộ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Điều này cho thấy tranh luận về định hướng chính sách tiền tệ đã trở nên rõ nét hơn trong nội bộ Fed.

Đối với năm 2027, các dự báo cũng cho thấy quan điểm khá phân hóa: 8 quan chức dự báo tăng lãi suất, 6 người dự báo giữ nguyên và 4 người dự báo giảm.

Giá năng lượng và đầu tư AI tạo thêm áp lực lạm phát

Một trong những mối quan tâm lớn của Fed là giá năng lượng có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Nếu tình trạng này kéo dài, kỳ vọng lạm phát của doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể tăng lên, từ đó tạo áp lực lên giá hàng hóa và dịch vụ trên diện rộng.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được các chuyên gia kinh tế xem là một yếu tố có thể tạo thêm áp lực lên lạm phát.

Fed vẫn đặc biệt thận trọng sau kinh nghiệm từ giai đoạn hậu Covid-19. Khi đó, các quan chức từng cho rằng cú sốc cung - cầu do đại dịch gây ra chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, lạm phát sau đó tăng lên mức cao nhất trong khoảng 40 năm, buộc Fed phải triển khai chu kỳ tăng lãi suất mạnh.

Những kinh nghiệm này khiến các nhà hoạch định chính sách hiện nay có xu hướng phản ứng sớm hơn trước nguy cơ lạm phát kéo dài.

Lợi suất trái phiếu và chi phí vay tăng

Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đã được phản ánh rõ trên thị trường trái phiếu Mỹ.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 0,25 điểm phần trăm kể từ bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Hội nghị Jackson Hole ngày 28/8.

So với mức đáy hồi tháng 2, lợi suất kỳ hạn 10 năm hiện cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm. Lợi suất kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm hơn với kỳ vọng về chính sách tiền tệ, thậm chí ghi nhận mức tăng mạnh hơn.

Chi phí vay đối với người tiêu dùng cũng chịu tác động. Theo Mortgage News Daily, lãi suất thế chấp cố định 30 năm đã tăng lên 7,19%, cao hơn khoảng 38 điểm cơ bản so với trước bài phát biểu tại Jackson Hole và tăng hơn 1 điểm phần trăm so với cùng thời điểm một năm trước.

Động thái mới nhất của Fed cho thấy cuộc chiến chống lạm phát vẫn chưa kết thúc. Với việc phần lớn quan chức dự báo có thêm ít nhất một lần tăng lãi suất trong năm nay, thị trường sẽ tiếp tục tập trung vào các số liệu về lạm phát, việc làm và tăng trưởng để đánh giá bước đi tiếp theo của ngân hàng trung ương Mỹ.