EU NGÀY CÀNG TỤT HẬU SO VỚI MỸ VÀ TRUNG QUỐC

Giữa lúc căng thẳng địa chính trị và thương mại gia tăng, châu Âu đang chịu sức ép phải củng cố “chủ quyền kinh tế”, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

EU đứng trước nguy cơ tiếp tục mất lợi thế cạnh tranh

Thủ tướng Ireland Micheál Martin cho rằng Liên minh châu Âu (EU) cần thay đổi tư duy về đổi mới sáng tạo và công nghệ, đồng thời mạnh dạn hành động hơn nếu không muốn tiếp tục tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc.

Phát biểu tại một sự kiện ở Dublin ngày 3/9, ông Martin cảnh báo châu Âu đang phải cạnh tranh với những đối thủ kinh tế có sức mạnh vượt trội, trong bối cảnh chia rẽ địa chính trị, căng thẳng thương mại và xung đột quân sự ngày càng gia tăng.

“Nếu không, châu Âu với tư cách một khối sẽ tiếp tục tụt lại phía sau, đặc biệt khi chúng ta đang phải cạnh tranh với những đối thủ kinh tế rất mạnh như Trung Quốc và cả Mỹ”, ông Martin nói.

Một trong những vấn đề được ông nhấn mạnh là việc thúc đẩy Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư (Savings and Investment Union) – sáng kiến được kỳ vọng giúp củng cố thị trường tài chính, cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và tạo thêm nguồn lực cho chi tiêu quốc phòng cũng như hệ thống lương hưu.

Tuy nhiên, sáng kiến này đã đình trệ trong nhiều năm do các quốc gia thành viên chưa thống nhất được cách thức vận hành.

📊 Sức ép đối với EU còn thể hiện rõ qua cán cân thương mại. Thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc đã lên tới 360 tỷ euro (418 tỷ USD) trong năm 2025, và cả 27 quốc gia thành viên đều ghi nhận tình trạng mất cân đối thương mại.

Tại Brussels, sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc cũng ngày càng trở thành vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như chất bán dẫn và khoáng sản đất hiếm.

Châu Âu cần tạo ra những “người khổng lồ” công nghệ

Theo Thủ tướng Ireland, một trong những điểm yếu của châu Âu là chưa tạo được môi trường đủ thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển lên quy mô toàn cầu.

Ông cho rằng EU vẫn cần duy trì các quy định quản lý, nhưng đồng thời phải xây dựng một hệ sinh thái giúp doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể mở rộng quy mô.

“Chúng ta cần có những doanh nghiệp dẫn đầu của châu Âu”, ông Martin nhấn mạnh.

Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh châu Âu đang tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ trong lĩnh vực công nghệ. Các tập đoàn công nghệ Mỹ đã vươn lên trở thành những doanh nghiệp có quy mô toàn cầu, trong khi EU vẫn thiếu những “gã khổng lồ” công nghệ có sức cạnh tranh tương đương.

Ông Martin cũng cho rằng châu Âu cần tăng cường hợp tác với các đồng minh quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng và công nghiệp.

Đồng thời, ông cảnh báo EU cần đảm bảo Đạo luật Thúc đẩy Công nghiệp (Industrial Accelerator Act) sắp tới không làm suy yếu các thỏa thuận thương mại hiện hành với những đối tác khác, trong đó có Anh.

Bài toán “chủ quyền kinh tế” ngày càng cấp thiết

Những phát biểu của Thủ tướng Ireland phản ánh bài toán lớn hơn mà EU đang phải đối mặt: làm thế nào để giảm phụ thuộc vào các nền kinh tế bên ngoài nhưng vẫn duy trì thương mại mở và quan hệ với các đối tác chiến lược.

Năng lực công nghệ, khả năng huy động vốn, quy mô doanh nghiệp và mức độ tự chủ đối với các nguồn cung chiến lược sẽ tiếp tục là những vấn đề quan trọng đối với sức cạnh tranh của châu Âu.

Các nhà lãnh đạo EU dự kiến sẽ thảo luận sâu hơn về năng lực cạnh tranh của khối và những thách thức kinh tế từ Trung Quốc tại hội nghị thượng đỉnh vào tháng 10 tới.