Travis Kalanick trở lại với đế chế AI và robot sau cú ngã tại Uber

Gần một thập kỷ sau khi rời Uber giữa hàng loạt tranh cãi, Travis Kalanick đang trở lại tâm điểm Thung lũng Silicon với một hướng đi mới: xây dựng doanh nghiệp tập trung vào AI, robot và tự động hóa.

Từ nhà sáng lập Uber đến nhân vật gây tranh cãi

Travis Kalanick cùng Garrett Camp thành lập Uber năm 2009 và nhanh chóng đưa công ty trở thành một trong những nền tảng gọi xe lớn nhất thế giới. Chiến lược tăng trưởng mạnh mẽ giúp Uber mở rộng nhanh, nhưng cũng kéo theo hàng loạt tranh cãi về văn hóa doanh nghiệp và cách điều hành.

Năm 2017, Kalanick phải rời vị trí CEO sau sức ép từ các nhà đầu tư. Trước đó, Uber đối mặt với nhiều cáo buộc liên quan đến phân biệt giới tính, quấy rối, cách xử lý nhân sự và các chương trình gây tranh cãi như Greyball.

Vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn sau khi cựu kỹ sư Susan Fowler công khai những cáo buộc về môi trường làm việc tại Uber. Hội đồng quản trị sau đó tiến hành một cuộc điều tra độc lập do cựu Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Eric Holder dẫn đầu.

Những diễn biến này khiến hình ảnh của Kalanick tại Thung lũng Silicon thay đổi mạnh. Từ một nhà sáng lập tiêu biểu của làn sóng startup công nghệ, ông trở thành nhân vật gây tranh luận và phải rời chính công ty mà mình đồng sáng lập.

Rời Uber nhưng không rời cuộc chơi

Sau khi rời Uber, Kalanick không rút khỏi lĩnh vực công nghệ. Ông bán khoảng một phần ba cổ phần Uber vào năm 2018 và tiếp tục bán phần còn lại sau khi công ty IPO năm 2019, thu về khoảng 4 tỷ USD trước thuế.

Nguồn vốn này trở thành nền tảng để Kalanick xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh mới. Ông đầu tư vào bất động sản, cơ sở hạ tầng giao đồ ăn, AI, robot và cả lĩnh vực khai thác mỏ.

Một trong những dự án đáng chú ý là CloudKitchens, doanh nghiệp phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ mô hình giao đồ ăn. Sau đó, hoạt động này được đưa vào Atoms, nơi Kalanick theo đuổi tham vọng kết hợp AI với robot để tự động hóa nhiều công đoạn trong lĩnh vực thực phẩm.

Atoms đã huy động khoảng 1,7 tỷ USD vốn đầu tư cổ phần trong một vòng gọi vốn do Andreessen Horowitz dẫn đầu. Công ty không công bố mức định giá, nhưng quy mô vốn cho thấy tham vọng của Kalanick với hướng đi mới.

Đặt cược vào AI vật lý và robot

Khác với Uber, nơi trọng tâm là nền tảng kết nối người dùng với tài xế, dự án mới của Kalanick hướng nhiều hơn vào thế giới vật lý.

Ông đặt cược vào khả năng AI và robot có thể thay đổi cách con người sản xuất, chuẩn bị và giao hàng. Trong lĩnh vực thực phẩm, mục tiêu được đặt ra là xây dựng hệ thống có thể tự động hóa từ khâu chuẩn bị đến nấu nướng và giao hàng, giảm đáng kể sự phụ thuộc vào lao động thủ công.

Kalanick mô tả tham vọng này như một phần của “cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai”, trong đó AI không chỉ tồn tại trên phần mềm mà còn được tích hợp vào các hệ thống vật lý.

Đây là một hướng đi phù hợp với làn sóng đầu tư mới tại Thung lũng Silicon, khi nhiều nhà đầu tư đang chuyển sự chú ý từ các ứng dụng AI thuần túy sang robot và những công nghệ có khả năng tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất.

Podcast trở thành công cụ xây dựng hình ảnh mới

Trong quá trình trở lại, Kalanick cũng tận dụng mạnh hệ sinh thái podcast và vodcast để kể lại câu chuyện của mình.

Thay vì chỉ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông công nghệ truyền thống, ông tham gia nhiều cuộc trò chuyện dài, trực tiếp chia sẻ quan điểm về Uber, cách mình điều hành doanh nghiệp và những gì xảy ra sau khi rời công ty.

Đáng chú ý, Kalanick không thể hiện sự hối tiếc rõ rệt về những quyết định trong thời gian lãnh đạo Uber. Trong một số cuộc phỏng vấn, ông cho rằng việc mình bị loại khỏi Uber có liên quan đến những thay đổi về văn hóa và quan điểm trong giới công nghệ.

Cách kể lại câu chuyện này góp phần tạo nên một hình ảnh khác về Kalanick: không chỉ là nhà sáng lập từng vướng tranh cãi, mà còn là doanh nhân tiếp tục xây dựng doanh nghiệp sau thất bại lớn.

“Founder mode” tạo thêm một góc nhìn về Kalanick

Sự trở lại của Kalanick cũng diễn ra trong lúc khái niệm “founder mode” ngày càng được chú ý tại Thung lũng Silicon.

Tư tưởng này đề cao vai trò trực tiếp của nhà sáng lập trong việc điều hành doanh nghiệp, đặc biệt ở những quyết định quan trọng, thay vì hoàn toàn trao quyền cho bộ máy quản lý chuyên nghiệp.

Trong mắt một bộ phận doanh nhân trẻ, Kalanick trở thành ví dụ tiêu biểu cho kiểu nhà sáng lập có tham vọng lớn, quyết liệt và sẵn sàng phá vỡ các quy tắc truyền thống.

Ông cũng dành thời gian hỗ trợ một số nhà sáng lập trẻ, trong đó có Shayne Coplan, người sáng lập nền tảng dự đoán Polymarket. Một số người từng tiếp xúc với Kalanick đánh giá cao việc ông chủ động kết nối và hỗ trợ các doanh nhân trẻ.

Tuy nhiên, những đánh giá về ông vẫn không đồng nhất. Một số người từng làm việc cùng cho rằng Kalanick có xu hướng duy trì một nhóm thân cận và sử dụng các mối quan hệ này để giữ ảnh hưởng.

Một hình ảnh vẫn gây tranh luận

Gần một thập kỷ sau cú ngã tại Uber, Kalanick đang đứng ở một vị trí rất khác. Ông không còn điều hành công ty gọi xe từng làm thay đổi ngành vận tải, nhưng đang xây dựng một doanh nghiệp công nghệ mới với tham vọng đưa AI và robot vào thế giới thực.

Sự trở lại này cũng cho thấy cách một nhà sáng lập có thể tái định vị bản thân sau một cuộc khủng hoảng lớn. Với một bộ phận giới công nghệ, Kalanick vẫn gắn với những tranh cãi tại Uber. Với những người ủng hộ ông, đó lại là câu chuyện về một nhà sáng lập không để cú ngã chấm dứt sự nghiệp.

Dù cách nhìn nhận khác nhau, Kalanick vẫn đang tiếp tục đặt cược vào những lĩnh vực được xem là trọng tâm của làn sóng công nghệ mới. Từ gọi xe, ông chuyển sang AI, robot và tự động hóa – những ngành có thể định hình một chu kỳ tăng trưởng công nghệ tiếp theo.