Rau quả Việt Nam hướng đến mốc 10 tỷ USD

Rau quả Việt Nam đang bứt phá mạnh mẽ trên bản đồ nông sản toàn cầu khi kim ngạch xuất khẩu 10 tháng đầu năm 2025 ước đạt hơn 7 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ.

Tín hiệu phục hồi mạnh mẽ của xuất khẩu rau quả

Sau giai đoạn biến động đầu năm 2025, ngành rau quả Việt Nam đang lấy lại đà tăng trưởng với nhiều chỉ số tích cực. Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu 10 tháng đầu năm ước đạt hơn 7 tỷ USD, tăng khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước. Đây là bước tiến vững chắc để toàn ngành tiến gần hơn đến mục tiêu 8 tỷ USD trong năm nay và 10 tỷ USD trong những năm tới.

Động lực tăng trưởng đến từ các nhóm trái cây chủ lực như sầu riêng, chuối, xoài, dừa, chanh leo và bưởi. Trong đó, sầu riêng tiếp tục là điểm sáng khi riêng 9 tháng đầu năm đã đạt kim ngạch khoảng 2,6 tỷ USD, chiếm gần 40% tổng giá trị xuất khẩu rau quả. Từ tháng 6/2025, sau khi các vấn đề về kiểm soát cadimi và chất vàng O được khắc phục, xuất khẩu sầu riêng đã tăng trở lại và giữ mức cao kỷ lục, đặc biệt trong tháng 9 đạt khoảng 800–900 triệu USD.

Ngoài ra, nhiều loại trái cây khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng ổn định. Xuất khẩu chuối, dừa và xoài chế biến đang mở rộng tại các thị trường mới như Nhật Bản, Hàn Quốc và Hà Lan.

Sự chuyển dịch thị trường và cơ hội mở rộng

Thị phần Trung Quốc vẫn giữ vai trò chủ đạo

Trung Quốc tiếp tục là thị trường chiến lược, chiếm khoảng 58% kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam, tương đương hơn 4 tỷ USD mỗi năm. Với tổng nhu cầu nhập khẩu rau quả lên đến 17–18 tỷ USD, dư địa tăng trưởng tại thị trường này vẫn rất lớn.

Tuy nhiên, Trung Quốc đang áp dụng các quy định mới về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Nghị định 280 (có hiệu lực từ tháng 6/2026) thay thế Nghị định 248, chuyển sang cơ chế quản lý rủi ro theo phân loại sản phẩm. Cơ chế này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, song cũng đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải tuân thủ nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, mã vùng trồng và bao bì đóng gói.

Thị trường cao cấp tăng trưởng nhanh

Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang các thị trường khó tính đang có bước tiến đáng kể. Trong 9 tháng đầu năm:

• Hoa Kỳ tăng 60%, đạt 363 triệu USD.

• Nhật Bản tăng 21%.

• Hà Lan tăng 39%.

• Malaysia tăng 67%.

Việc mở rộng thành công sang các thị trường này cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế ngày càng cao của doanh nghiệp Việt. Bưởi và xoài chế biến là hai mặt hàng được nhiều quốc gia phát triển chấp nhận nhập khẩu trong năm nay, mở ra hướng đi mới cho nông sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đa dạng hóa để giảm rủi ro

Từ năm 2023 đến 2025, tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc giảm dần (từ 70% xuống 58%), trong khi nhóm thị trường Mỹ, EU và Đông Bắc Á tăng nhanh. Xu hướng này cho thấy ngành đang chủ động đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào một đối tác duy nhất, đồng thời thích ứng linh hoạt với các biến động về chính sách và nhu cầu tiêu dùng.

Nâng chuẩn chất lượng – chìa khóa phát triển bền vững

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu và kiểm soát chất lượng

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai Đề án vùng nguyên liệu đạt chuẩn VietGAP – GlobalGAP nhằm đảm bảo tính đồng nhất và truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp như Vina T&T Group đã chủ động kiểm soát chặt chẽ nguồn thu mua, chỉ lấy hàng từ các trang trại đạt chuẩn, đồng thời kiểm định lại trước khi đóng gói để giảm thiểu rủi ro bị trả hàng.

Song song, các địa phương đã bắt đầu xây dựng bản đồ nhiễm cadimi tại vùng trồng sầu riêng – một trong những bước đi cần thiết để đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm lâu dài.

Thúc đẩy chế biến sâu để nâng giá trị

Sản phẩm chế biến hiện chỉ chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, nhưng được đánh giá là phân khúc tiềm năng nhất trong giai đoạn tới. Các loại nước ép, sấy dẻo, đông lạnh và đồ hộp đang được đẩy mạnh sản xuất để đáp ứng nhu cầu ổn định từ châu Âu và Bắc Á.

Thách thức trong sản xuất nhỏ lẻ và tiêu chuẩn quốc tế

Dù có bước tiến đáng kể, sản xuất nông nghiệp Việt Nam vẫn còn manh mún, thiếu liên kết. Nhiều nông hộ chưa được tập huấn đầy đủ về quy định kiểm dịch, gây rủi ro cho toàn chuỗi. Các chuyên gia cho rằng, việc liên kết giữa doanh nghiệp – hợp tác xã – nông dân là giải pháp then chốt để duy trì chất lượng ổn định và tăng sức cạnh tranh khi hội nhập.

Kết luận

Ngành rau quả Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình quan trọng: từ tăng trưởng sản lượng sang phát triển theo chiều sâu, dựa trên chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chế biến giá trị gia tăng.

Nếu duy trì tốc độ tăng trưởng hiện nay, cùng với việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường ngoài Trung Quốc, mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ khả thi mà còn có thể đạt sớm hơn.