Ngăn chặn hàng giả trong thương mại điện tử đang trở thành ưu tiên hàng đầu khi tình trạng gian lận ngày càng tinh vi, len lỏi trên mọi sàn online.
Ngăn chặn hàng giả trong thương mại điện tử đang trở thành ưu tiên hàng đầu khi tình trạng gian lận ngày càng tinh vi, len lỏi trên mọi sàn online.
Trong bối cảnh thương mại điện tử (TMĐT) tăng trưởng nhanh chóng, vấn nạn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp trên phạm vi cả nước. Theo số liệu của Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương, trong 9 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 15.544 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách gần 216 tỷ đồng. Trong đó, số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 191 tỷ đồng, giá trị hàng hóa vi phạm gần 211 tỷ đồng, và 133 vụ có dấu hiệu hình sự được chuyển cơ quan điều tra.
Đáng chú ý, TMĐT trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho hàng giả và hàng nhái với phương thức tinh vi hơn: từ việc lợi dụng nền tảng mạng xã hội, website thương mại đến các sàn giao dịch xuyên biên giới. Các mặt hàng vi phạm phổ biến gồm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ điện tử, thời trang và hàng tiêu dùng nhanh - những nhóm sản phẩm dễ làm giả, khó kiểm soát nguồn gốc.
Trước tình hình trên, Chính phủ thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc ngăn chặn hàng giả trong thương mại điện tử. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp chỉ đạo, ban hành nhiều Công điện khẩn về chống buôn lậu và hàng giả, đồng thời coi đây là tiêu chí đánh giá năng lực người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương.
Chiến dịch cao điểm từ 15/5 đến 15/6/2025, sau đó được gia hạn thêm 3 tháng, đã cho thấy hiệu quả rõ rệt: hàng chục nghìn vụ việc vi phạm bị phát hiện, nhiều đường dây xuyên biên giới bị triệt phá. Đặc biệt, hoạt động ngăn chặn hàng giả trong thương mại điện tử được đưa vào diện kiểm tra trọng điểm.
Tuy vậy, công tác kiểm tra – xử lý vẫn gặp nhiều khó khăn. Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, số cuộc kiểm tra giảm 40% so với cùng kỳ năm trước do thay đổi tổ chức và chồng chéo nhiệm vụ giữa các đơn vị quản lý. Một số mặt hàng, như sữa và dầu ăn, hiện vẫn chịu quản lý từ nhiều bộ khác nhau, tạo ra khoảng trống pháp lý khiến việc kiểm tra gặp vướng mắc.
Để nâng cao hiệu quả, Ban Chỉ đạo 389 đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục rà soát các Chỉ thị và Công điện của Thủ tướng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, cơ sở dữ liệu ngành và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Việc tăng cường chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, cùng tuyên truyền để người tiêu dùng nhận diện hàng thật – hàng giả, là hướng đi được đánh giá là lâu dài và bền vững.
Một trong những giải pháp được Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP) triển khai là tem truy xuất nguồn gốc QR Vatap CheckVN. Hệ thống này cho phép người tiêu dùng quét mã để kiểm tra toàn bộ thông tin sản phẩm – từ quy trình sản xuất, thời gian, địa điểm đến tiêu chuẩn áp dụng. Công nghệ này được cấp bằng sáng chế bởi Cục Sở hữu trí tuệ, đánh dấu bước tiến quan trọng trong số hóa hoạt động xác thực hàng hóa.
Cơ chế hoạt động của Vatap CheckVN không chỉ giúp truy xuất nguồn gốc mà còn kết nối dữ liệu với Cổng thông tin quốc gia. Đặc biệt, lớp mã phủ bạc chống giả giúp người dùng xác thực sản phẩm thật qua thao tác quét duy nhất – một hình thức bảo mật cao trong môi trường số.
Với doanh nghiệp, việc sử dụng mã QR không chỉ giúp bảo vệ thương hiệu và quyền sở hữu trí tuệ, mà còn tăng độ tin cậy với người tiêu dùng, minh bạch hóa quy trình sản xuất. Còn với người tiêu dùng, chỉ cần quét một mã duy nhất là có thể biết rõ nguồn gốc sản phẩm – từ đó tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.
Theo VATAP, tính đến cuối năm 2025, hơn 2.000 doanh nghiệp trong nước đã đăng ký sử dụng hệ thống CheckVN, tăng 65% so với cùng kỳ 2024.
Cuộc chiến chống hàng giả và gian lận thương mại không chỉ dừng lại ở các chiến dịch cao điểm mà cần một chiến lược lâu dài, kết hợp quản lý chặt chẽ – công nghệ hiện đại – nhận thức xã hội.
Chính phủ đã khẳng định quyết tâm “không khoan nhượng” trước gian lận thương mại, song thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào sự phối hợp của toàn xã hội — từ doanh nghiệp sản xuất, sàn TMĐT, cơ quan quản lý đến chính người tiêu dùng.
Ngăn chặn hàng giả trong thương mại điện tử là cuộc chiến lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa quản trị hiệu quả và chuyển đổi số sâu rộng. Khi công nghệ được ứng dụng đồng bộ cùng chính sách nhất quán, Việt Nam hoàn toàn có thể hướng tới một thị trường thương mại minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.
