Đại biểu Quốc hội đề nghị chặn tình trạng “mua bia kèm lạc” khi vay ngân hàng

Đại biểu Quốc hội cho rằng cần có cơ chế phòng ngừa từ sớm để ngăn ngân hàng tạo sức ép buộc khách hàng mua thêm bảo hiểm, trái phiếu doanh nghiệp hoặc các sản phẩm khác khi vay vốn.

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Một trong những vấn đề được các đại biểu tập trung trao đổi là yêu cầu tăng cường tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng, đặc biệt trong quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng vay vốn.

Đề nghị ngăn tình trạng “bia kèm lạc”

Tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Văn Thế nêu thực trạng “bia kèm lạc” trong hoạt động tín dụng, khi một số ngân hàng yêu cầu khách hàng mua thêm các sản phẩm phụ như bảo hiểm hoặc trái phiếu doanh nghiệp trong quá trình vay vốn.

Theo đại biểu, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế phòng ngừa từ sớm, từ xa để ngăn việc lợi dụng quan hệ tín dụng tạo sức ép đối với khách hàng.

Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi của người vay, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và minh bạch hơn trên thị trường ngân hàng.

Bên cạnh vấn đề bán kèm sản phẩm, hoạt động ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm cho trái phiếu doanh nghiệp cũng được các đại biểu đặc biệt quan tâm.

Đại biểu Lê Văn Thế cho rằng trường hợp một ngân hàng đồng thời là bên cấp tín dụng, quản lý tài sản bảo đảm và phân phối trái phiếu cho cùng một doanh nghiệp có thể phát sinh xung đột lợi ích khi doanh nghiệp gặp khó khăn.

Trong tình huống này, lợi ích của ngân hàng có thể không đồng nhất với lợi ích của các trái chủ.

Do đó, đại biểu đề nghị cần thiết kế cơ chế để hoạt động quản lý tài sản bảo đảm được thực hiện độc lập, minh bạch, qua đó hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích.

Cần làm rõ vai trò của ngân hàng khi quản lý tài sản bảo đảm

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) đề nghị Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ phải giải thích rõ cho khách hàng về vai trò của từng bên liên quan.

Các chức năng cần được phân định rõ gồm đại lý phát hành, tổ chức bảo lãnh thanh toán phát hành và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Theo đại biểu, việc minh bạch vai trò của từng chủ thể sẽ giúp hạn chế tình trạng khách hàng hiểu nhầm hoặc đánh đồng các chức năng trong quá trình tham gia thị trường trái phiếu.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân đồng thời nhắc lại những bài học từ cuộc khủng hoảng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2022 và vụ việc liên quan đến SCB.

Ông cho rằng những sự cố này là bài học lớn, đòi hỏi cơ quan quản lý phải nghiêm túc rút kinh nghiệm và hoàn thiện cơ chế giám sát nhằm hạn chế rủi ro tương tự.

Mở rộng phạm vi phòng, chống rửa tiền

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề cập 19 nội dung tại Điều 2 của dự thảo luật, trong đó có các quy định sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát và hoàn thiện các quy định này.

Theo ông, phạm vi của các quy định không chỉ dừng ở phòng, chống rửa tiền mà còn có ý nghĩa trong việc phòng, chống khủng bố, lừa đảo qua mạng và các hành vi rút, chuyển tiền với số lượng lớn.

Việc hoàn thiện khung pháp lý được kỳ vọng sẽ góp phần tăng tính minh bạch của hệ thống ngân hàng, bảo vệ khách hàng và nâng cao hiệu quả kiểm soát các giao dịch tài chính có nguy cơ phát sinh rủi ro.