Trung Quốc loại đậu tương khỏi danh sách giảm thuế, giữ thêm đòn bẩy trong đàm phán với Mỹ

Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hai nước đã thống nhất hướng tới giảm thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa mỗi chiều.

Đậu tương bị loại khỏi gói giảm thuế 30 tỷ USD

Sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung tại Washington hồi tuần trước, Trung Quốc công bố danh sách 1.619 nhóm hàng hóa của Mỹ nằm trong diện được đề xuất giảm thuế. Danh sách bao gồm nhiều mặt hàng như thịt bò, hải sản, mỹ phẩm, thiết bị y tế và các sản phẩm nông nghiệp.

Tuy nhiên, đậu tương thô không nằm trong danh sách này. Một số sản phẩm liên quan như hạt giống đậu tương, bột đậu tương và phụ phẩm chế biến đậu tương vẫn được đưa vào diện giảm thuế.

Theo Reuters, đậu tương Mỹ tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 10%, trong khi các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc vẫn đang mua lượng lớn đậu tương từ Mỹ. Sinograin và COFCO đã mua hơn 12 triệu tấn, tương đương gần một nửa mức 25 triệu tấn mỗi năm mà Nhà Trắng cho biết Trung Quốc cam kết mua đến năm 2028.

Động thái này khiến đậu tương tiếp tục trở thành một trong những vấn đề đáng chú ý trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung.

Vì sao đậu tương có ý nghĩa với Mỹ?

Đậu tương là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Mỹ. Dữ liệu USDA cho thấy Mỹ xuất khẩu khoảng 16,2 tỷ USD đậu tương trong năm 2025. Trung Quốc cũng là một trong những thị trường quan trọng đối với nông sản Mỹ.

Đặc điểm của thị trường đậu tương khiến Trung Quốc có khả năng tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu của nông dân Mỹ. Khi nhu cầu từ Trung Quốc suy giảm, lượng hàng dư thừa có thể gây sức ép lên giá đậu tương tại thị trường nội địa Mỹ.

Điều này từng thể hiện rõ trong cuộc chiến thương mại năm 2018. Sau khi Trung Quốc áp thuế trả đũa đối với đậu tương Mỹ, nông dân tại các bang sản xuất lớn của Mỹ chịu thiệt hại đáng kể.

Đậu tương cũng được xem là một mặt hàng có ý nghĩa chính trị đối với chính quyền Mỹ bởi nhóm nông dân Trung Tây là một bộ phận quan trọng trong ngành nông nghiệp nước này.

Trung Quốc có nguồn cung thay thế từ Brazil

Một yếu tố khiến Bắc Kinh có thêm lựa chọn là Trung Quốc không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung đậu tương từ Mỹ.

Brazil hiện là nhà cung cấp đậu tương lớn nhất cho Trung Quốc. Theo dữ liệu được S&P Global dẫn lại, Brazil chiếm 73,6% tổng lượng đậu tương nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025, tăng từ 71% một năm trước đó.

USDA cũng xác định Mỹ và Brazil là hai nhà xuất khẩu đậu tương chủ chốt vào thị trường Trung Quốc.

Đậu tương là mặt hàng có tính thay thế tương đối cao bởi phần lớn được nhập khẩu để nghiền lấy dầu và làm thức ăn chăn nuôi. Vì vậy, Trung Quốc có thể chuyển một phần nhu cầu sang các nhà cung cấp khác nếu giá và điều kiện thương mại thuận lợi.

Trong bối cảnh đó, việc Brazil duy trì nguồn cung lớn giúp Bắc Kinh có thêm phương án khi đàm phán với Washington.

Đậu tương có thể trở thành vấn đề cho các vòng đàm phán tiếp theo

Việc loại đậu tương khỏi danh sách giảm thuế không đồng nghĩa Trung Quốc dừng mua nông sản Mỹ. Ngược lại, các doanh nghiệp nhà nước nước này vẫn đang tiếp tục mua đậu tương Mỹ theo những cam kết trước đó.

Tuy nhiên, việc chưa đưa đậu tương vào gói giảm thuế giúp Bắc Kinh vẫn giữ được một vấn đề quan trọng để đưa ra bàn đàm phán trong tương lai.

Một số chuyên gia thương mại được truyền thông Mỹ dẫn lời cho rằng Trung Quốc có thể đưa ra những nhượng bộ nhất định để duy trì đối thoại, nhưng đồng thời giữ lại một số lợi ích kinh tế có giá trị làm công cụ thương lượng.

Ở chiều ngược lại, Reuters cho biết nhu cầu đậu tương của Trung Quốc hiện còn chịu tác động bởi tồn kho cao, biên lợi nhuận nghiền thấp và nhu cầu thức ăn chăn nuôi suy yếu. Những yếu tố này có thể khiến triển vọng xuất khẩu đậu tương Mỹ sang Trung Quốc trở nên khó đoán hơn trong thời gian tới.

Như vậy, dù Mỹ và Trung Quốc đang có những bước đi nhằm giảm căng thẳng thương mại, đậu tương vẫn là một điểm chưa được giải quyết hoàn toàn. Việc mặt hàng này tiếp tục nằm ngoài danh sách giảm thuế cho thấy thương mại nông sản vẫn có thể trở thành một nội dung quan trọng trong các cuộc đàm phán tiếp theo.