Bê bối gian lận thi công chức Thái Lan mở rộng: Thủ tướng Anutin bị triệu tập, hơn 70 người nằm trong diện rà soát

Bê bối gian lận trong kỳ thi tuyển công chức chính quyền địa phương tại Thái Lan đang chuyển từ một vụ việc liên quan đến thay đổi điểm thi thành cuộc điều tra quy mô lớn về tài chính, nhân sự và trách nhiệm của nhiều cơ quan.

Hơn 5.900 trường hợp bị phát hiện có điểm số thay đổi, trong khi tài sản trị giá 320,86 triệu baht đã bị thu giữ hoặc phong tỏa.

Thủ tướng Anutin Charnvirakul dự kiến phải xuất hiện trước Ủy ban Hạ viện về Luật pháp, Tư pháp và Quyền con người vào ngày 8/10 để cung cấp thông tin. Cùng được triệu tập là cựu Cục trưởng Cục Phát triển Chính quyền Địa phương Naruecha Khosasiwilai và Hiệu trưởng Đại học Srinakharinwirot Cholawit Jearajit.

Từ kỳ thi công chức đến cuộc điều tra hàng tỷ baht

Vụ việc bắt nguồn từ kỳ thi tuyển công chức chính quyền địa phương với 438.277 người đăng ký và 279.949 người thực tế dự thi. Sau quá trình rà soát, cơ quan chức năng xác định 5.925 trường hợp có điểm thi bị thay đổi.

Trong số này, 5.145 người ban đầu không đạt nhưng được cộng điểm để vượt qua kỳ thi. 774 người vốn đã đạt vẫn tiếp tục được tăng điểm.

Tác động của việc sửa điểm đã lan sang quá trình tuyển dụng. Có 3.868 người trong nhóm bị ảnh hưởng đã được bổ nhiệm, trong khi 2.057 người chưa được bổ nhiệm. Một số quyết định tuyển dụng sau đó bị hủy hoặc xem xét lại; 146 người đã đồng ý từ chức.

Quy mô tài chính của vụ việc cũng ngày càng được chú ý. Các cơ quan điều tra trước đó ước tính giá trị liên quan có thể vượt 4,5 tỷ baht. Đến ngày 11/9, Cơ quan Phòng chống rửa tiền Thái LanThái Lan (AMLO) cho biết đã thu giữ hoặc phong tỏa tài sản trị giá 320,86 triệu baht.

Điều này cho thấy cuộc điều tra không còn giới hạn ở việc xác định ai được hưởng lợi từ điểm thi bị thay đổi, mà đã chuyển sang truy tìm các giao dịch và mối quan hệ tài chính đứng phía sau.

Vì sao Thủ tướng Anutin bị triệu tập?

Ngày 24/9, ông Rangsiman Rome, Chủ tịch Ủy ban Hạ viện về Luật pháp, Tư pháp và Quyền con người, công bố quyết định triệu tập Thủ tướng Anutin.

Trước đó, Ủy ban đã nhiều lần mời ông Anutin cung cấp thông tin nhưng ông chưa trực tiếp xuất hiện. Riêng ngày 24/9, Thủ tướng đang ở New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, một lý do công vụ được Chủ tịch Ủy ban thừa nhận. Tuy nhiên, theo Ủy ban, những lần mời trước đó cũng chưa dẫn tới việc ông Anutin trực tiếp tham dự.

Vì vậy, Ủy ban quyết định sử dụng quyền triệu tập theo quy định. Ông Anutin sẽ phải giải trình trước các nghị sĩ vào ngày 8/10.

Việc triệu tập không đồng nghĩa với việc Thủ tướng đã bị xác định có hành vi sai phạm. Nội dung mà Ủy ban muốn làm rõ tập trung vào trách nhiệm quản lý, các thông tin liên quan đến quá trình tổ chức kỳ thi và những mối liên hệ đang được cơ quan chức năng rà soát.

Trợ lý Thủ tướng và mối liên hệ với trường đại học tổ chức kỳ thi

Một trọng tâm khác của cuộc điều tra là ông Thongchuea Chatkitcharoen, thành viên tổ công tác của Thủ tướng Anutin.

Theo Chủ tịch Ủy ban Rangsiman, ông Thongchuea đã được mời cung cấp thông tin nhiều lần nhưng không xuất hiện. Ủy ban sau đó thu thập được dữ liệu về các cuộc liên lạc giữa ông này với Đại học Srinakharinwirot, đơn vị giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức kỳ thi.

Các nghị sĩ muốn xác định nội dung những cuộc trao đổi này và liệu chúng có liên quan đến kỳ thi hay quá trình tuyển dụng hay không.

Phía trường đại học được cho là đã phủ nhận rằng những cuộc trao đổi này liên quan đến việc tổ chức kỳ thi. Vì vậy, Hiệu trưởng Cholawit Jearajit cũng được Ủy ban triệu tập để cung cấp thông tin trực tiếp.

Đáng chú ý, hiện chưa có kết luận công khai xác định ông Thongchuea có hành vi sai phạm. Những cuộc liên lạc nói trên mới là một trong các vấn đề mà Ủy ban đang yêu cầu làm rõ.

Hơn 70 người nằm trong diện rà soát dòng tiền

Bên cạnh điểm thi, các nghị sĩ đang mở rộng phạm vi sang những giao dịch tài chính có thể liên quan đến vụ việc.

Theo ông Rangsiman, dữ liệu mà Ủy ban thu thập được liên quan đến hơn 70 người, bao gồm quan chức và các cá nhân khác. Một số mối liên hệ được cho là có thể dẫn tới những vị trí cao hơn cấp Cục trưởng trong Bộ Nội vụ.

Tuy nhiên, danh tính của các cá nhân này chưa được công bố đầy đủ do quá trình xác minh vẫn đang diễn ra.

Một vấn đề quan trọng được đặt ra là các thí sinh được hưởng lợi từ điểm số bất thường có đạt được vị trí thông qua việc trả tiền hay nhờ các mối quan hệ cá nhân, chính trị và hành chính. Đây là câu hỏi mà cơ quan điều tra vẫn đang tiếp tục làm rõ.

Các cáo buộc về những nhóm được cho là hưởng lợi nhờ quan hệ hiện chưa phải kết luận pháp lý đối với bất kỳ cá nhân cụ thể nào.

800.000 bài thi vẫn chưa được kiểm tra

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của cuộc điều tra là khối lượng bài thi cần rà soát.

Khoảng 800.000 bài thi vẫn chưa được kiểm tra đầy đủ. Nguyên nhân được đưa ra là Ủy ban Phòng chống tham nhũng Quốc gia Thái Lan (NACC) thiếu kinh phí để thuê thiết bị phục vụ việc xử lý và kiểm tra số lượng lớn bài thi.

Việc rà soát có thể cung cấp thêm bằng chứng quan trọng. Các điều tra viên muốn xác định chính xác ai thực sự tham dự kỳ thi, đồng thời kiểm tra khả năng có người đăng ký nhưng không dự thi mà vẫn xuất hiện trong danh sách trúng tuyển.

Trong khi đó, NACC cũng đã yêu cầu Chính phủ cung cấp hồ sơ do một nhóm điều tra riêng tổng hợp. Nhóm này do Phó Thủ tướng Pakorn Nilprapunt đứng đầu.

Theo Chủ tịch Ủy ban Hạ viện, yêu cầu này được gửi trước đó nhưng đến ngày 24/9 NACC vẫn chưa nhận đủ tài liệu. Vì vậy, Ủy ban Hạ viện quyết định trực tiếp yêu cầu Chính phủ cung cấp các hồ sơ liên quan.

Nhiều cơ quan cùng tham gia điều tra

Vụ bê bối hiện được xử lý trên nhiều hướng khác nhau.

NACC tập trung vào các dấu hiệu tham nhũng. Cảnh sát xem xét những hành vi có khả năng cấu thành tội phạm. AMLO truy tìm tài sản và dòng tiền. Bộ Nội vụ xử lý các quyết định tuyển dụng bị ảnh hưởng bởi kết quả thi thay đổi.

Trong khi đó, Quốc hội tiếp tục tập trung vào trách nhiệm của các cá nhân và cơ quan liên quan, đồng thời yêu cầu cung cấp những tài liệu mà các cơ quan điều tra đang nắm giữ.

Trước đó, các cơ quan chức năng Thái Lan cũng đã xác định hàng nghìn trường hợp có kết quả thi bất thường và mở rộng điều tra sang các đối tượng trung gian, quan chức và những người có khả năng đứng phía sau việc sửa điểm.

Phiên giải trình ngày 8/10 sẽ là bước tiếp theo

Với 5.925 kết quả thi bị thay đổi, hàng nghìn quyết định tuyển dụng bị ảnh hưởng, tài sản hơn 320 triệu baht bị phong tỏa và dòng thông tin tài chính liên quan đến hơn 70 người đang được rà soát, vụ việc đã vượt xa một sai phạm đơn lẻ trong công tác thi tuyển.

Tuy nhiên, nhiều vấn đề quan trọng vẫn chưa có kết luận cuối cùng, đặc biệt là danh tính những người đứng sau việc thay đổi điểm, nguồn tiền và vai trò của các cá nhân có vị trí cao.

Ngày 8/10 sẽ là một mốc đáng chú ý khi Thủ tướng Anutin Charnvirakul cùng hai nhân vật liên quan đến quá trình tuyển dụng và tổ chức kỳ thi dự kiến xuất hiện trước Ủy ban Hạ viện.

Kết quả của các phiên giải trình, cùng với việc tiếp tục kiểm tra hàng trăm nghìn bài thi và truy dấu dòng tiền, sẽ giúp cơ quan chức năng xác định rõ hơn phạm vi và trách nhiệm trong vụ bê bối tuyển dụng công chức đang gây chú ý tại Thái Lan.