Núi nợ Mỹ tiến sát 40.000 tỷ USD: Cái giá của “tài sản an toàn” ngày càng đắt

Nợ quốc gia Mỹ đang tiến sát mốc 40.000 tỷ USD, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc tăng lên mức cao nhất nhiều năm. Điều này giúp trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn với nhà đầu tư, nhưng đồng thời khiến chi phí vay của Chính phủ Mỹ ngày càng lớn.

Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh

Quy mô nợ quốc gia Mỹ đang tiến gần mức kỷ lục 40.000 tỷ USD, trong bối cảnh Chính phủ liên bang được Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo thâm hụt khoảng 2,1 nghìn tỷ USD trong năm tài chính này.

Quy mô nợ ngày càng lớn là một trong những yếu tố khiến lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ duy trì ở mức cao.

Trong hai phiên đấu giá trái phiếu diễn ra trong tuần qua, lợi suất phát hành đã đạt những mức cao nhất trong nhiều năm. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm lên 4,683%, cao nhất trong 19 năm, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm đạt 5,216%, mức cao nhất trong 25 năm.

Dù lợi suất tăng, nhu cầu của nhà đầu tư đối với trái phiếu Kho bạc vẫn tương đối ổn định. Nhà đầu tư đang cân nhắc giữa những lo ngại về nợ công, thâm hụt ngân sách và rủi ro lạm phát với mức lợi suất hấp dẫn hơn mà trái phiếu Mỹ mang lại.

Ông Jim Barnes, Giám đốc bộ phận trái phiếu tại Bryn Mawr Trust, cho rằng nhu cầu đối với trái phiếu Kho bạc vẫn tồn tại và vấn đề nằm ở việc nhà đầu tư chấp nhận mua ở mức lợi suất nào.

Theo ông, lợi suất trái phiếu 10 năm gần 5% và lợi suất 30 năm ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ có thể tiếp tục thu hút người mua đối với loại tài sản vốn được xem là một trong những nơi trú ẩn an toàn nhất.

“Tài sản an toàn” vẫn có rủi ro

Về lý thuyết, trái phiếu Kho bạc Mỹ được coi là tài sản gần như không có rủi ro vỡ nợ, nhờ Chính phủ Mỹ có khả năng thu thuế và hệ thống tiền tệ do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vận hành.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa trái phiếu Mỹ hoàn toàn không có rủi ro đối với nhà đầu tư.

Biến động lạm phát và lãi suất có thể khiến giá trái phiếu thay đổi đáng kể. Khi lợi suất tăng, giá các trái phiếu đang lưu hành thường giảm, gây thua lỗ cho nhà đầu tư nếu phải bán trước ngày đáo hạn.

Đáng chú ý, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ hiện cao hơn trái phiếu của nhiều nền kinh tế phát triển khác, trong đó có Nhật Bản. Chênh lệch lợi suất này góp phần duy trì sức hấp dẫn của trái phiếu Kho bạc đối với dòng vốn quốc tế.

Các nhà phân tích cũng chưa nhận thấy dấu hiệu rõ ràng cho thấy nhóm “bond vigilantes” – những nhà đầu tư đặc biệt nhạy cảm với rủi ro tài khóa và lạm phát – đang đồng loạt bán tháo trái phiếu Mỹ để yêu cầu mức lợi suất cao hơn.

Lợi suất cao tác động đến người dân

Lợi suất trái phiếu Mỹ không chỉ là vấn đề của thị trường tài chính mà còn có thể tác động trực tiếp đến người tiêu dùng.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm là một trong những chỉ báo quan trọng đối với lãi suất thế chấp tại Mỹ. Hai loại lãi suất này thường biến động cùng chiều.

Khi lãi suất thế chấp tăng, người mua nhà phải đối mặt với khoản thanh toán hàng tháng lớn hơn. Đồng thời, những người đang sở hữu nhà với mức lãi suất thấp có thể trì hoãn việc chuyển sang căn nhà mới vì chi phí vay cao hơn.

Điều này có thể gây sức ép lên thị trường nhà ở và hoạt động xây dựng.

Các khoản vay tiêu dùng khác như vay mua ô tô và những khoản vay có lãi suất cố định cũng có xu hướng chịu ảnh hưởng từ mặt bằng lãi suất thị trường, dù tác động thường có độ trễ và không trực tiếp như đối với lãi suất thế chấp.

Trong khi đó, lãi suất thẻ tín dụng có mối liên hệ chặt chẽ hơn với lãi suất cho vay cơ bản của ngân hàng, vốn thường biến động theo chính sách tiền tệ của Fed.

Chi phí trả lãi trở thành gánh nặng lớn

Lợi suất trái phiếu tăng tạo ra một vòng xoáy đáng chú ý đối với tài chính công Mỹ.

Khi Chính phủ Mỹ phải vay với chi phí cao hơn, khoản tiền dành để trả lãi nợ cũng tăng. Chi phí này lại góp phần làm thâm hụt ngân sách lớn hơn, buộc chính phủ phải tiếp tục vay thêm và khiến quy mô nợ tăng.

Theo dự báo ngân sách và kinh tế 10 năm của CBO, chi phí lãi ròng của Chính phủ Mỹ sẽ vượt 1.000 tỷ USD trong năm tài chính 2026.

Con số này tương đương khoảng 3,3% GDP và gần 14% tổng chi tiêu liên bang trong năm.

Đáng chú ý, gánh nặng này được dự báo tiếp tục tăng trong thập kỷ tới. Đến năm tài chính 2036, chi phí lãi vay có thể lên tới 2,1 nghìn tỷ USD, tương đương 4,6% GDP và khoảng 19% tổng chi tiêu liên bang.

Như vậy, dù trái phiếu Kho bạc Mỹ vẫn giữ vị thế đặc biệt trong hệ thống tài chính toàn cầu và tiếp tục thu hút nhà đầu tư, cái giá để duy trì sức hấp dẫn của “tài sản an toàn” này đang ngày càng cao.

Bài toán lớn đối với Mỹ không chỉ nằm ở việc tìm người mua cho lượng trái phiếu ngày càng lớn, mà còn là kiểm soát thâm hụt và chi phí lãi vay trước khi chúng trở thành gánh nặng ngày càng lớn đối với ngân sách liên bang.