Kinh tế trường thọ: Vì sao ‘sống lâu, sống khoẻ’ trở thành một thị trường tiềm năng?

Thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi đã mắc bệnh, ngày càng nhiều người sẵn sàng chi tiền để phát hiện nguy cơ sớm, theo dõi sức khỏe và cá nhân hóa lối sống. Sự thay đổi này đang mở ra một thị trường chăm sóc sức khỏe dự phòng có thể đạt quy mô gần 800 tỷ USD trong những năm tới.

Từ chữa bệnh sang chủ động kéo dài tuổi khỏe mạnh

Trong nhiều năm, mô hình y tế truyền thống chủ yếu xoay quanh việc chẩn đoán và điều trị khi bệnh đã xuất hiện. Nhưng cùng với tuổi thọ tăng lên và nhận thức về sức khỏe thay đổi, một nhu cầu mới đang hình thành: không chỉ sống lâu hơn mà còn duy trì trạng thái khỏe mạnh trong thời gian dài hơn.

Theo Grand View Research, thị trường công nghệ và dịch vụ chăm sóc sức khỏe dự phòng toàn cầu được ước tính đạt khoảng 382,7 tỷ USD năm 2025. Quy mô này có thể tăng lên 415,9 tỷ USD trong năm 2026 và đạt khoảng 790,6 tỷ USD vào năm 2033.

Chẩn đoán và sàng lọc sớm hiện là một trong những phân khúc lớn nhất, trong khi châu Á - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực có tốc độ tăng trưởng nhanh.

Đằng sau những con số này là sự thay đổi trong cách người tiêu dùng nhìn nhận về sức khỏe. Thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng, họ có thể chủ động kiểm tra nguy cơ, theo dõi các chỉ số cơ thể và điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ hay lối sống từ sớm.

Điều này tạo ra một chuỗi dịch vụ rộng hơn nhiều so với một lần khám bệnh, từ xét nghiệm gene, sàng lọc sớm, y học chính xác đến dinh dưỡng, vận động và quản lý sức khỏe cá nhân hóa.

“Bản đồ sức khỏe” trở thành một sản phẩm mới

Một trong những thay đổi đáng chú ý của lĩnh vực longevity là dữ liệu sức khỏe ngày càng được thu thập theo chiều sâu và trong thời gian dài.

Dữ liệu gene có thể cung cấp thêm thông tin về đặc điểm sinh học và một số khuynh hướng nguy cơ. Tuy nhiên, kết quả gene không thể đứng độc lập để kết luận một người đang mắc hoặc chắc chắn sẽ mắc một bệnh nào đó.

Giá trị lớn hơn nằm ở việc kết hợp nhiều lớp dữ liệu.

Một kết quả phân tích gene có thể được đặt cạnh tiền sử gia đình, kết quả xét nghiệm, dữ liệu lâm sàng và thói quen sinh hoạt. Từ đó, các chuyên gia có thể xác định những yếu tố cần được theo dõi và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp hơn với từng cá nhân.

Đây cũng là hướng mà một số doanh nghiệp tại Việt Nam đang bắt đầu triển khai.

Mới đây, Longevity Medical System (LMS) hợp tác với MEDIZEN HumanCare, doanh nghiệp Hàn Quốc hoạt động trong lĩnh vực phân tích dữ liệu di truyền. Theo thỏa thuận, dữ liệu gene sẽ được đưa vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe của LMS cùng với thông tin về tiền sử, xét nghiệm, lâm sàng và lối sống.

Như vậy, xét nghiệm gene chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị kinh doanh có thể nằm ở toàn bộ quá trình phía sau: tư vấn, theo dõi, dinh dưỡng, vận động và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc sức khỏe theo thời gian.

Khi một lần xét nghiệm có thể trở thành dịch vụ dài hạn

Sự khác biệt lớn của mô hình này nằm ở cách tạo doanh thu.

Nếu khách hàng chỉ mua một gói xét nghiệm, doanh nghiệp chủ yếu thu tiền từ một giao dịch. Nhưng nếu kết quả xét nghiệm trở thành dữ liệu đầu vào cho một chương trình quản lý sức khỏe kéo dài, khách hàng có thể tiếp tục sử dụng nhiều dịch vụ khác trong thời gian dài.

Đây là điểm khiến kinh tế trường thọ trở thành một thị trường đáng chú ý.

Một người có thể bắt đầu bằng xét nghiệm gene, sau đó được tư vấn dinh dưỡng, xây dựng chế độ vận động, theo dõi các chỉ số sức khỏe định kỳ và cập nhật kế hoạch dựa trên những thay đổi của cơ thể.

Từ góc độ doanh nghiệp, điều này tạo ra mô hình có khả năng chuyển từ “bán một sản phẩm” sang “quản lý một khách hàng trong nhiều năm”.

AI và dữ liệu lớn càng thúc đẩy xu hướng này khi cho phép xử lý khối lượng thông tin lớn và hỗ trợ cá nhân hóa các khuyến nghị.

Theo thông tin được MEDIZEN công bố, hệ thống của doanh nghiệp có công suất phân tích khoảng 5.000-7.000 trường hợp mỗi ngày. Riêng tại Hàn Quốc, hơn 280.000 trường hợp đã được phân tích trong năm trước, trong khi tổng lượng dữ liệu phục vụ nghiên cứu được doanh nghiệp cho biết vào khoảng 2,42 triệu.

MEDIZEN cũng đang triển khai hoạt động phân tích tại một số thị trường như Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ, Mông Cổ và Malaysia.

Không phải mọi nguy cơ sức khỏe đều nằm trong gene

Dù công nghệ gene đang mở ra nhiều cơ hội, thị trường longevity cũng đối mặt với một giới hạn quan trọng: gene chỉ là một phần của bức tranh sức khỏe.

Các yếu tố như lối sống, môi trường và tiền sử bệnh gia đình cũng có thể tác động đáng kể đến sức khỏe của một người. Vì vậy, kết quả phân tích gene không nên được sử dụng như một công cụ độc lập để đưa ra kết luận y khoa.

Các tiêu chí như bằng chứng khoa học, dữ liệu quần thể, kiểu gene và kết quả kiểm tra thực tế cần được xem xét cùng nhau.

Điều này cũng giải thích tại sao mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động đang chuyển dần từ việc cung cấp một báo cáo đơn lẻ sang kết hợp nhiều nguồn dữ liệu.

Với Việt Nam, việc các doanh nghiệp bắt đầu kết nối xét nghiệm gene với y học dự phòng, y học lối sống và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác cho thấy thị trường này đang bước vào giai đoạn hình thành hệ sinh thái.

Thị trường lớn nằm ở khoảng thời gian trước khi bệnh xuất hiện

Điểm đáng chú ý nhất của kinh tế trường thọ không chỉ nằm ở việc con người muốn sống lâu hơn, mà ở việc họ sẵn sàng chi tiền cho khoảng thời gian trước khi bệnh xuất hiện.

Nếu y tế truyền thống tập trung nhiều nguồn lực vào thời điểm một người cần điều trị, mô hình mới tìm cách đưa dịch vụ đến sớm hơn: khi khách hàng vẫn khỏe nhưng muốn biết mình nên làm gì để duy trì sức khỏe lâu dài.

Đó là lý do thị trường này có thể mở rộng từ xét nghiệm sang dinh dưỡng, thể chất, theo dõi sức khỏe, y học dự phòng và nhiều dịch vụ cá nhân hóa khác.

Khi tuổi thọ tiếp tục tăng và người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến “tuổi thọ khỏe mạnh”, thứ họ mua có thể không còn đơn thuần là một lần khám hay một kết quả xét nghiệm, mà là một lộ trình quản lý sức khỏe kéo dài nhiều năm.

Và chính khoảng thời gian đó đang trở thành một trong những không gian kinh doanh mới của ngành y tế toàn cầu.