Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ “tỷ lệ an toàn khác” trong lĩnh vực ngân hàng

Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cơ chế cho phép tổ chức tín dụng áp dụng một số “tỷ lệ an toàn khác” có thể tạo thêm dư địa cung ứng vốn, nhưng cần quy định rõ điều kiện, phạm vi và cơ chế giám sát để tránh nguy cơ hạ chuẩn an toàn ngân hàng.

Đề xuất cơ chế linh hoạt nhưng phải đi kèm kiểm soát rủi ro

Sáng 9/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ 1, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Các đại biểu cơ bản đồng tình với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, nâng cao tính chủ động trong điều hành và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng những cơ chế mang tính linh hoạt cần được đặt trong khuôn khổ rõ ràng, đi kèm trách nhiệm giải trình và các biện pháp kiểm soát rủi ro.

Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất cho phép tổ chức tín dụng áp dụng một hoặc một số “tỷ lệ an toàn khác” để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và triển khai các dự án lớn, trọng điểm quốc gia.

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên, cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao và nhu cầu vốn lớn, việc tạo thêm dư địa pháp lý để tổ chức tín dụng tăng khả năng cung ứng vốn là cần thiết.

Tuy nhiên, theo đại biểu, cơ chế đặc thù này phải đi kèm sự kiểm soát của cơ quan thanh tra, giám sát và Kiểm toán Nhà nước.

Các tổ chức tín dụng được áp dụng cơ chế cũng cần có lộ trình quay trở lại tuân thủ các quy định chung, qua đó bảo đảm hệ thống ngân hàng phát triển an toàn và lành mạnh.

“Tỷ lệ an toàn khác” có phải là hạ chuẩn?

Đại biểu Nguyễn Hải Nam, Đoàn ĐBQH thành phố Huế, đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ khái niệm “tỷ lệ an toàn khác” trong dự thảo luật.

Theo đại biểu, nếu việc điều chỉnh khiến hoạt động ngân hàng trở nên an toàn hơn thì không phát sinh nhiều lo ngại. Tuy nhiên, nếu điều chỉnh theo hướng ít an toàn hơn, quy định có thể dẫn đến nguy cơ hạ chuẩn, áp dụng thiếu thống nhất hoặc bị lạm dụng.

Đại biểu cũng cảnh báo cơ chế này nếu không được quy định cụ thể có thể tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.

Do đó, luật cần xác định rõ các nguyên tắc kiểm soát rủi ro, thẩm quyền quyết định, đối tượng áp dụng, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng.

Bên cạnh đó, cần có quy định về công khai thông tin, chế độ báo cáo, kiểm tra và giám sát đối với các tổ chức tín dụng được áp dụng tỷ lệ đặc thù.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Đoàn ĐBQH TP.HCM, cho rằng Ngân hàng Nhà nước cần được trao quyền chủ động nhất định trong điều hành chính sách.

Theo ông, hoạt động ngân hàng có khả năng tác động nhanh và lan rộng đến nền kinh tế, thậm chí tạo hiệu ứng domino. Vì vậy, trong những trường hợp cụ thể, một số chỉ tiêu có thể được điều chỉnh nhưng tổng thể vẫn phải bảo đảm an toàn của từng tổ chức tín dụng và toàn hệ thống.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý

Giải trình trước Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn khẳng định việc cho phép áp dụng “tỷ lệ khác” không đồng nghĩa với việc tăng rủi ro hay nới lỏng các tiêu chuẩn an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Theo Thống đốc, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét thận trọng dựa trên từng yêu cầu cụ thể.

Cơ chế này chỉ được áp dụng đối với những tổ chức tín dụng lành mạnh, đáp ứng đầy đủ các điều kiện và việc áp dụng phải phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển kinh tế hoặc các dự án được ưu tiên ở cấp quốc gia.

Thống đốc nhấn mạnh thẩm quyền này đồng thời là trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước. Việc triển khai phải bảo đảm an toàn hệ thống và không được dàn trải rủi ro trong quá trình hỗ trợ tăng trưởng.

Đề nghị làm rõ vai trò của ngân hàng trên thị trường trái phiếu

Bên cạnh vấn đề tỷ lệ an toàn, các đại biểu cũng góp ý về vai trò của tổ chức tín dụng trên thị trường trái phiếu.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn ĐBQH TP.HCM, đồng tình với việc bổ sung quy định cho phép ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu.

Theo đại biểu, quy định này có thể hỗ trợ quá trình cơ cấu lại thị trường tài chính, thúc đẩy thị trường vốn và giảm mức độ phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, từ những vấn đề từng xảy ra trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đại biểu đề nghị ngân hàng phải giải thích rõ cho khách hàng về từng vai trò như đại lý phát hành, bảo lãnh thanh toán và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Việc phân định rõ các vai trò nhằm tránh trường hợp nhà đầu tư hiểu nhầm rằng ngân hàng cung cấp dịch vụ đồng nghĩa với việc ngân hàng cam kết bảo đảm khả năng thanh toán của trái phiếu.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cũng lưu ý một ngân hàng có thể đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò, chẳng hạn là nhà đầu tư, bên bảo lãnh thanh toán và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Do đó, địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ tương ứng của từng vai trò, cũng như thứ tự ưu tiên khi xử lý tài sản bảo đảm, cần được quy định rõ để hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích.

Cơ chế triển khai sẽ tiếp tục được quy định chặt chẽ

Giải trình về nội dung này, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo luật mở thẩm quyền để ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu trong phạm vi pháp luật cho phép.

Các điều kiện, quy trình thực hiện, yêu cầu minh bạch và biện pháp tránh gây hiểu nhầm cho khách hàng sẽ tiếp tục được điều chỉnh theo pháp luật về chứng khoán cùng các quy định chi tiết của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Theo Thống đốc, ban đầu cơ quan soạn thảo dự kiến giới hạn quy định đối với trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu, phạm vi dự thảo được mở rộng nhằm tạo thêm cơ sở pháp lý cho hoạt động này.

Dù vậy, cơ chế triển khai cụ thể sẽ tiếp tục được quy định chặt chẽ, với mục tiêu vừa tạo dư địa cho hệ thống ngân hàng hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn toàn hệ thống.