Thế giới bắt đầu lo ngại về tài sản Mỹ: Vì sao mốc lợi suất 5% trở nên đáng chú ý?

Mỹ từ lâu được xem là “nơi trú ẩn” của dòng tiền toàn cầu nhờ sức mạnh kinh tế, thị trường tài chính sâu rộng và vai trò trung tâm của đồng USD. Tuy nhiên, những biến động địa chính trị và chính sách kinh tế gần đây đang khiến một câu hỏi ngày càng được đặt ra: liệu các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư có còn hoàn toàn yên tâm khi đặt tài sản tại Mỹ?

Từ vàng đến trái phiếu, vấn đề nằm ở quyền kiểm soát

Một trong những tín hiệu đáng chú ý đến từ Hà Lan, khi ngân hàng trung ương nước này viện dẫn “bất ổn địa chính trị” trong các vấn đề liên quan đến dự trữ vàng.

Điều đáng nói là câu chuyện không đơn giản nằm ở việc vàng được cất giữ tại  Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào khác. Vấn đề lớn hơn là chủ sở hữu có chắc chắn được quyền tiếp cận tài sản của mình khi cần hay không.

Trong nhiều thập kỷ, các ngân hàng trung ương gửi vàng tại những trung tâm tài chính lớn, trong đó có kho vàng của Cục Dự trữ Liên bang New York. Việc này gắn với niềm tin vào hệ thống pháp lý, vị thế địa chính trị và vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ.

Nhưng khi quan hệ giữa Mỹ và một số đồng minh thay đổi, cùng với những căng thẳng địa chính trị ngày càng lớn, rủi ro địa chính trị bắt đầu được đưa vào bài toán quản lý dự trữ.

Nếu một quốc gia sở hữu vàng nhưng gặp khó khăn trong việc đưa tài sản đó ra khỏi lãnh thổ hoặc huy động khi cần, thì giá trị thực tế của lượng vàng dự trữ sẽ không còn chỉ phụ thuộc vào giá thị trường.

Mỹ vẫn có lợi thế mà chưa thị trường nào thay thế được

Dù xuất hiện những nghi ngại, rất khó để các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư quốc tế nhanh chóng rời khỏi tài sản Mỹ.

Lý do quan trọng nhất là quy mô.

Mỹ đang nắm giữ hơn 8.000 tấn vàng, đứng đầu thế giới về dự trữ vàng. Trong khi đó, thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ có quy mô và thanh khoản thuộc nhóm lớn nhất toàn cầu.

Đây là lợi thế đặc biệt quan trọng đối với các ngân hàng trung ương. Một tài sản dự trữ không chỉ cần an toàn mà còn phải có khả năng được mua bán với quy mô lớn mà không gây biến động quá mạnh về giá.

Hiện rất ít thị trường có thể đáp ứng đồng thời các yêu cầu về quy mô, thanh khoản và khả năng chuyển đổi thành tiền mặt như trái phiếu kho bạc Mỹ.

Vì vậy, ngay cả khi niềm tin đối với Mỹ giảm xuống, điều đó không đồng nghĩa dòng tiền toàn cầu có thể lập tức tìm được một “bến đỗ” thay thế tương đương.

Nhưng lợi suất trái phiếu 5% có thể trở thành tín hiệu mới

Rủi ro đáng chú ý hơn nằm ở thị trường trái phiếu kho bạc.

Lợi suất trái phiếu tăng đồng nghĩa chi phí đi vay của Chính phủ Mỹ tăng lên. Nếu lợi suất dài hạn duy trì ở mức cao, gánh nặng lãi vay của nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng sẽ ngày càng lớn.

Đặc biệt, lợi suất tăng có thể phản ánh việc nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn để nắm giữ trái phiếu Mỹ.

Đây là lý do mốc 5% được một số chuyên gia đặc biệt quan tâm.

Stephanie Link, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Hightower Advisors, cho rằng nếu lợi suất vượt 5% và duy trì ở mức này trong một đến hai tuần, đó sẽ là tín hiệu đáng chú ý.

Không phải bản thân con số 5% tự động tạo ra khủng hoảng. Điều quan trọng là vì sao lợi suất tăng và nó duy trì trong bao lâu.

Nếu lợi suất tăng vì nền kinh tế tăng trưởng mạnh, tác động sẽ khác hoàn toàn so với trường hợp lợi suất tăng vì nhà đầu tư lo ngại về lạm phát, thâm hụt ngân sách hoặc khả năng kiểm soát lạm phát của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Niềm tin giảm có thể tạo ra vòng xoáy bất lợi

Một trong những rủi ro lớn nhất là sự thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư.

Nếu các ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế giảm nhu cầu đối với trái phiếu Mỹ, Chính phủ có thể phải trả mức lợi suất cao hơn để thu hút người mua.

Lợi suất cao hơn lại khiến chi phí tài chính của Mỹ tăng, tạo thêm áp lực lên ngân sách. Nếu thị trường tiếp tục lo ngại về lạm phát và nợ công, nhu cầu đối với trái phiếu có thể tiếp tục suy yếu.

Khi đó, vấn đề không còn chỉ là giá trái phiếu tăng hay giảm mà trở thành câu chuyện về chi phí duy trì vị thế tài chính của Mỹ.

Vai trò của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường trái phiếu kho bạc cũng đã giảm so với thời điểm nhóm này từng chiếm gần 56% thị trường. Đây là một thay đổi đáng theo dõi, dù chưa đủ để kết luận rằng thế giới đang đồng loạt rút khỏi tài sản Mỹ.

Vàng có thể hưởng lợi nếu niềm tin vào trái phiếu suy yếu

Trong bối cảnh lợi suất dài hạn tăng và những lo ngại về tài khóa, lạm phát xuất hiện, vàng có thể trở thành một lựa chọn phòng thủ hấp dẫn hơn.

Vàng không mang lại dòng tiền như trái phiếu, nhưng lại không phụ thuộc trực tiếp vào khả năng thanh toán của một chính phủ. Đối với ngân hàng trung ương, đây là đặc điểm khiến vàng tiếp tục có giá trị trong việc đa dạng hóa dự trữ.

Điều này cũng giải thích vì sao nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương trở thành một chủ đề quan trọng trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, chuyển từ trái phiếu Mỹ sang vàng trên quy mô lớn cũng không phải lựa chọn đơn giản. Vàng không có quy mô thị trường và tính thanh khoản tương đương thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, đồng thời giá vàng có thể biến động mạnh.

Vì vậy, xu hướng hợp lý hơn có thể là đa dạng hóa dự trữ, thay vì một cuộc “di cư” hoàn toàn khỏi tài sản Mỹ.

Mỹ chưa mất vị thế, nhưng tiêu chuẩn để duy trì niềm tin đang cao hơn

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện này không phải là việc thế giới đã quay lưng với Mỹ. Hiện chưa có bằng chứng cho một sự dịch chuyển toàn diện như vậy.

Vấn đề nằm ở chỗ niềm tin vốn từng được xem là mặc định nay đang phải đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro hơn: địa chính trị, lạm phát, nợ công, chính sách thương mại và quan hệ với đồng minh.

Thị trường vẫn cần trái phiếu kho bạc Mỹ vì chưa có một thị trường thay thế đủ lớn và thanh khoản tương đương. Nhưng nếu lợi suất dài hạn vượt 5% và duy trì ở mức cao, trong khi nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục suy yếu, đó có thể trở thành tín hiệu cho thấy mức “phí niềm tin” mà Mỹ phải trả đang tăng lên.

Do đó, mốc 5% đáng theo dõi không phải vì nó là một ranh giới tuyệt đối, mà vì nó có thể phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường định giá rủi ro của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Và nếu niềm tin thực sự thay đổi, tác động sẽ không chỉ dừng ở Mỹ. Bởi trái phiếu kho bạc, đồng USD và hệ thống tài chính Mỹ đang nằm ở trung tâm của dòng vốn toàn cầu.