Doanh nghiệp Việt đổ hơn 5,5 tỷ USD vào cuộc chơi năng lượng toàn cầu, từ Trung Á đến Bắc Cực

Từ Lào, Philippines, Kyrgyzstan đến Nga và Cameroon, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang đưa vốn ra nước ngoài để phát triển các dự án năng lượng quy mô lớn. Danh mục đầu tư trải rộng từ điện mặt trời, điện gió, thủy điện đến dầu khí, với tổng giá trị các dự án được công bố lên tới hơn 5,5 tỷ USD.

VinEnergo đầu tư 406 triệu USD vào ba dự án điện mặt trời tại Philippines

VinEnergo, thành viên hệ sinh thái Vingroup, đang hợp tác với SunAsia Energy để phát triển ba dự án điện mặt trời tại Philippines gồm Macabebe công suất 181 MWp tại Pampanga, Sagay 126 MWp và Silay 115 MWp tại Negros Occidental.

Tổng công suất của ba dự án lên tới 422 MWp, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 406 triệu USD. Nếu triển khai đúng kế hoạch, các dự án sẽ được đưa vào vận hành thương mại trong giai đoạn 2027–2028.

Điểm đáng chú ý nằm ở mô hình điện mặt trời kết hợp nuôi trồng thủy sản. Gần 700.000 tấm pin sẽ được lắp đặt trên hệ thống cọc phía trên các ao nuôi, qua đó cho phép hoạt động nuôi cá tiếp tục diễn ra bên dưới.

Theo kế hoạch, doanh thu trong toàn bộ vòng đời của ba dự án có thể vượt 1,5 tỷ USD. Với quy mô này, Philippines có thể trở thành một trong những thị trường quan trọng trong chiến lược mở rộng năng lượng quốc tế của VinEnergo.

T&T Group đưa điện gió từ Lào về Việt Nam

Lào đang là một trong những địa bàn quan trọng nhất đối với chiến lược đầu tư năng lượng xuyên biên giới của doanh nghiệp Việt. Một ví dụ nổi bật là Nhà máy điện gió Savan 1 của T&T Group tại tỉnh Savannakhet.

Dự án có tổng công suất thiết kế 495 MW và tổng vốn đầu tư khoảng 768 triệu USD, được phát triển với mục tiêu xuất khẩu điện sang Việt Nam.

Giai đoạn 1 có công suất 300 MW, gồm 48 turbine gió, với vốn đầu tư hơn 490 triệu USD. Nhà máy đã chính thức vận hành thương mại từ ngày 26/12/2025. T&T cũng đầu tư tuyến đường dây 220 kV dài hơn 50 km trên lãnh thổ Lào để kết nối dự án với hệ thống điện Việt Nam.

Phần công suất 195 MW còn lại thuộc giai đoạn phát triển tiếp theo.

Savan 1 cho thấy một hướng đi đáng chú ý: doanh nghiệp Việt không nhất thiết phải xây dựng nguồn điện ngay trong nước để đáp ứng nhu cầu nội địa. Thay vào đó, họ có thể tận dụng lợi thế tài nguyên của các quốc gia láng giềng, sau đó kết nối với hệ thống điện Việt Nam thông qua hạ tầng truyền tải xuyên biên giới.

ROX Energy tiến vào Trung Á với dự án 1,4 tỷ USD

Nếu Lào là thị trường tương đối gần về địa lý thì Kyrgyzstan cho thấy phạm vi mở rộng của dòng vốn năng lượng Việt Nam đang được đẩy xa hơn.

ROX Energy Global đang phát triển Nhà máy điện mặt trời ROX Issyk-Kul tại vùng Issyk-Kul, phía đông Kyrgyzstan. Dự án được quy hoạch với tổng công suất lên tới 1.900 MWp và tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 1,4 tỷ USD.

Nếu hoàn thành theo quy hoạch, đây sẽ là một trong những dự án điện mặt trời có quy mô lớn tại khu vực Trung Á.

Giai đoạn đầu có công suất 175 MWp, cùng trạm biến áp 110 kV và hệ thống hạ tầng truyền tải, đã phát điện lên lưới điện quốc gia Kyrgyzstan từ ngày 14/6/2026. Riêng giai đoạn này có vốn đầu tư khoảng 130 triệu USD.

ROX Energy Global và RECA LLC đang đảm nhiệm việc triển khai, thu xếp tài chính và quản lý dự án. Phần công suất còn lại dự kiến tiếp tục được phát triển với mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào cuối năm 2028.

Việc lựa chọn Kyrgyzstan cho thấy doanh nghiệp Việt đang tìm kiếm những thị trường có dư địa phát triển năng lượng tái tạo lớn, thay vì chỉ tập trung vào các nền kinh tế Đông Nam Á.

Điện Việt Lào xây danh mục thủy điện hơn 570 MW

Bên cạnh các dự án mới, một số doanh nghiệp Việt đã có quá trình đầu tư năng lượng ở nước ngoài kéo dài nhiều năm.

Điện Việt Lào hiện sở hữu danh mục gồm bốn dự án thủy điện tại Lào với tổng công suất khoảng 652 MW. Trong đó, Xekaman 1 có công suất 290 MW và Xekaman Xanxay 32 MW tại tỉnh Attapeu; Xekaman 3 có công suất 250 MW tại tỉnh Sekong.

Ba nhà máy với tổng công suất 572 MW đã vận hành và đưa phần lớn sản lượng điện về Việt Nam.

Doanh nghiệp hiện tiếp tục phát triển Thủy điện Xekaman 4 tại tỉnh Sekong với công suất thiết kế cập nhật khoảng 80 MW.

Tổng vốn đầu tư được công bố cho danh mục này ước khoảng 919 triệu USD, gồm khoảng 441 triệu USD cho cụm Xekaman 1 – Xanxay, hơn 311 triệu USD cho Xekaman 3 và khoảng 165,92 triệu USD cho Xekaman 4.

Đây là mô hình đầu tư có ý nghĩa đặc biệt với Việt Nam khi vừa khai thác được tiềm năng thủy điện của Lào, vừa tạo nguồn cung điện bổ sung cho hệ thống trong nước.

Petrovietnam và khoản đầu tư 2 tỷ USD ở vùng Bắc Cực

Trong danh mục đầu tư năng lượng ở nước ngoài của doanh nghiệp Việt, dự án Nhenhexky tại Nga có vị trí đặc biệt bởi quy mô vốn lớn và địa bàn hoạt động rất xa Việt Nam.

Petrovietnam triển khai dự án thông qua Liên doanh Rusvietpetro với Zarubezhneft tại Khu tự trị Nenets, nằm phía trên Vòng Bắc Cực.

Khu vực này có trữ lượng địa chất ước tính khoảng 244 triệu tấn dầu, trong đó khoảng 96 triệu tấn được đánh giá là có thể thu hồi.

Tổng vốn đầu tư của Rusvietpetro từng được công bố ở mức khoảng 2,02 tỷ USD. Khác với nhiều dự án vẫn đang trong quá trình chuẩn bị, Nhenhexky đã khai thác thương mại và được xem là một trong những khoản đầu tư nước ngoài hiệu quả của ngành dầu khí Việt Nam.

Theo thông tin công bố năm 2025, số tiền chuyển về Việt Nam từ dự án đã gấp khoảng ba lần chi phí góp vốn.

Điều này khiến Nhenhexky không chỉ là một khoản đầu tư ra nước ngoài đơn thuần mà còn trở thành nguồn tạo dòng tiền đáng kể cho Petrovietnam.

Xuân Thiện đặt dấu hỏi tại thị trường châu Phi

Ở một hướng hoàn toàn khác, Xuân Thiện đang được nhắc đến với hai dự án thủy điện Yabassi và Toumbassala trên lưu vực các sông Wouri và Nkam tại Cameroon.

Tổng công suất giới thiệu của hai dự án gần 600 MW. Tuy nhiên, hiện chưa có thông tin công khai đầy đủ về quy mô từng nhà máy cũng như tổng vốn đầu tư thực tế.

Trước đó, vào năm 2014, Xuân Thiện Ninh Bình từng công bố kế hoạch đầu tư thủy điện với tổng công suất lên tới 2.000 MW tại Cameroon, bên cạnh dự án nhà máy xi măng.

Dù vậy, tập đoàn chưa cập nhật cụ thể về tiến độ xây dựng, sản lượng điện hay thời điểm vận hành thương mại của Yabassi và Toumbassala.

Đây cũng là ví dụ cho thấy đầu tư năng lượng xuyên biên giới luôn đi kèm rủi ro lớn về tiến độ, pháp lý, thu xếp vốn và điều kiện hạ tầng, đặc biệt tại những thị trường có khoảng cách địa lý rất xa Việt Nam.

Từ đầu tư ra nước ngoài đến chiến lược năng lượng xuyên biên giới

Điểm chung trong các dự án trên là doanh nghiệp Việt đang tiếp cận năng lượng theo cách rộng hơn so với việc chỉ xây dựng nhà máy trong nước.

Lợi thế tài nguyên, nhu cầu điện tăng nhanh và quá trình chuyển dịch năng lượng đang mở ra cơ hội tại nhiều quốc gia. Lào có tiềm năng thủy điện và nằm sát Việt Nam; Philippines có dư địa lớn cho năng lượng mặt trời; Kyrgyzstan sở hữu tiềm năng phát triển điện tái tạo; trong khi Nga lại có nguồn tài nguyên dầu khí quy mô lớn.

Với doanh nghiệp, việc đầu tư ở nước ngoài có thể giúp đa dạng hóa nguồn doanh thu, tiếp cận những thị trường mới và hình thành danh mục tài sản năng lượng có thời gian khai thác dài.

Tuy nhiên, quy mô vốn hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD cũng đồng nghĩa với những yêu cầu khắt khe hơn về năng lực tài chính, quản trị rủi ro và khả năng vận hành tại nước sở tại. Các dự án năng lượng còn chịu tác động mạnh từ chính sách, tỷ giá, giá điện, hạ tầng truyền tải và môi trường pháp lý của từng quốc gia.

Nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của các doanh nghiệp như Vingroup, T&T Group, ROX, Xuân Thiện và Petrovietnam tại nhiều khu vực khác nhau cho thấy năng lực đầu tư của doanh nghiệp Việt đang có xu hướng vượt ra ngoài biên giới.

Từ Đông Nam Á đến Trung Á, từ châu Phi đến vùng Bắc Cực, cuộc chơi năng lượng đang trở thành một trong những lĩnh vực mà vốn Việt Nam bắt đầu tìm kiếm vị trí trên bản đồ toàn cầu.