Doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng phải tốn hàng trăm triệu đồng để hoàn tất thủ tục giải thể

Nhiều doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục giải thể do phát sinh nhiều nghĩa vụ và chi phí hành chính.

Có doanh nghiệp mất hàng trăm triệu đồng chỉ để hoàn tất thủ tục

Trao đổi ngày 24/9, chuyên gia kinh tế cho rằng quy trình xử lý doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt đang tạo ra gánh nặng đáng kể.

Theo phản ánh từ giới doanh nghiệp, chi phí để hoàn tất việc giải thể trong một số trường hợp có thể lên tới 70-100 triệu đồng, thậm chí 200-300 triệu đồng tùy tình trạng hồ sơ, thời gian ngừng hoạt động và các nghĩa vụ còn tồn đọng.

Vấn đề không chỉ nằm ở số tiền phải bỏ ra mà còn ở thời gian và thủ tục mà doanh nghiệp phải thực hiện sau khi hoạt động kinh doanh trên thực tế đã chấm dứt.

Với những doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là các hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp hoặc startup không thành công, khoản chi phí này có thể trở thành rào cản lớn.

Doanh nghiệp "chết" nhưng thủ tục hành chính vẫn tiếp tục

Một trong những vấn đề được đặt ra là tình trạng mã số thuế của doanh nghiệp sau khi ngừng hoạt động.

Theo quan điểm của chuyên gia, nếu một doanh nghiệp thực sự đã dừng kinh doanh, không còn nghĩa vụ thuế tồn đọng và có thể xác nhận rõ thời điểm chấm dứt hoạt động, cơ quan quản lý có thể cân nhắc một quy trình rút lui đơn giản hơn.

Thay vì yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục thực hiện nhiều thủ tục hành chính, phương án được đề xuất là doanh nghiệp xác nhận thời điểm ngừng hoạt động và cam kết về nghĩa vụ thuế, sau đó được xử lý chấm dứt trong thời gian ngắn.

Tương tự, việc tiếp tục phát sinh một số nghĩa vụ gắn với hoạt động kinh doanh đối với doanh nghiệp đã thực sự ngừng hoạt động cũng cần được xem xét lại theo hướng phù hợp với thực tế.

Nếu doanh nghiệp đã không còn hoạt động nhưng vẫn phải thực hiện nhiều thủ tục để "sống lại" chỉ nhằm hoàn tất quá trình giải thể, chi phí rút lui khỏi thị trường có thể trở thành một yếu tố khiến người kinh doanh e ngại khi bắt đầu lại.

Cần phân biệt doanh nghiệp thất bại và doanh nghiệp cố tình vi phạm

Một điểm quan trọng trong câu chuyện này là không nên đánh đồng mọi doanh nghiệp không còn hoạt động.

Có những doanh nghiệp ngừng kinh doanh đơn giản vì hoạt động không hiệu quả, thiếu vốn, không tìm được thị trường hoặc không thể duy trì mô hình kinh doanh. Đây là một phần bình thường của quá trình sàng lọc trên thị trường.

Trong khi đó, những doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế, mua bán hóa đơn, sử dụng pháp nhân để thực hiện hành vi vi phạm hoặc cố tình né tránh nghĩa vụ phải được xử lý theo quy định.

Việc phân loại hai nhóm này có ý nghĩa quan trọng đối với chính sách. Nếu áp dụng cùng một cách xử lý cho doanh nghiệp thất bại và doanh nghiệp cố tình vi phạm, thủ tục rút lui có thể trở nên nặng nề đối với những người không có hành vi gian lận.

Ngược lại, cơ chế đơn giản hóa cũng phải đi kèm với hệ thống kiểm soát rủi ro đủ chặt để không tạo ra kẽ hở cho việc lợi dụng pháp nhân.

TPHCM đang rà soát doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký

Trong thời gian qua, TPHCM triển khai chiến dịch rà soát và làm sạch dữ liệu mã số thuế, trong đó tập trung vào các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Cơ quan thuế phối hợp với các đơn vị liên quan để phân loại doanh nghiệp, cập nhật danh sách và xử lý những trường hợp vi phạm. Với các doanh nghiệp nợ thuế kéo dài, không hợp tác và đủ điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế, hồ sơ có thể được chuyển sang cơ quan đăng ký kinh doanh để xử lý thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Đối với những doanh nghiệp có dấu hiệu mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc lợi dụng pháp nhân, mã số thuế để thực hiện hành vi vi phạm, cơ quan chức năng sẽ tiến hành đánh giá rủi ro, kiểm tra và xử lý hoặc chuyển hồ sơ cho cơ quan công an khi có đủ căn cứ.

Việc làm sạch dữ liệu vì vậy không chỉ nhằm đưa những doanh nghiệp "không còn tồn tại" ra khỏi hệ thống quản lý, mà còn giúp cơ quan chức năng phân biệt rõ doanh nghiệp ngừng hoạt động thông thường với những trường hợp tiềm ẩn rủi ro.

Bài toán là tạo một "lối ra" hợp pháp cho doanh nghiệp thất bại

Một thị trường năng động không chỉ cần cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp gia nhập mà còn cần một quy trình rút lui hợp lý.

Nếu một doanh nghiệp đã thực sự chấm dứt hoạt động, hoàn thành nghĩa vụ thuế và không có dấu hiệu vi phạm, việc kéo dài thủ tục giải thể có thể làm phát sinh thêm chi phí mà không tạo ra giá trị kinh tế tương ứng.

Ngược lại, một quy trình giải thể đơn giản và minh bạch có thể giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những doanh nghiệp có rủi ro cao hơn.

Ngành thuế TPHCM cũng đã báo cáo Bộ Tài chính và đề xuất các giải pháp nhằm tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến thủ tục. Một trong những mục tiêu được đặt ra là giảm gánh nặng chi phí cho các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, giúp họ có thể rút lui khỏi thị trường đúng quy định.

Về dài hạn, việc giảm chi phí thất bại có thể có ý nghĩa không kém việc khuyến khích khởi nghiệp. Một người từng đóng cửa doanh nghiệp nhưng có thể giải quyết nghĩa vụ một cách minh bạch và nhanh chóng sẽ có điều kiện quay lại thị trường thay vì bị mắc kẹt trong một pháp nhân không còn hoạt động.

Bài toán vì thế không chỉ là "làm sao để doanh nghiệp sống", mà còn là làm sao để một doanh nghiệp không còn khả năng hoạt động có thể kết thúc đúng cách, minh bạch và với chi phí hợp lý.