Xuất khẩu sắn bùng nổ sản lượng nhưng hụt hơi về giá trị cho thấy nghịch lý của ngành sắn Việt Nam: tăng mạnh về lượng nhưng giá trị thu về lại giảm sâu.
Xuất khẩu sắn bùng nổ sản lượng nhưng hụt hơi về giá trị cho thấy nghịch lý của ngành sắn Việt Nam: tăng mạnh về lượng nhưng giá trị thu về lại giảm sâu.
Ngành sắn Việt Nam vừa trải qua 9 tháng đầu năm 2025 với những con số tăng trưởng ấn tượng về sản lượng, chính thức vượt qua Thái Lan để vươn lên vị trí nhà cung cấp tinh bột sắn số một cho thị trường tỷ dân Trung Quốc. Tuy nhiên, Xuất khẩu sắn bùng nổ sản lượng nhưng hụt hơi về giá trị lại phản ánh một nghịch lý lớn: kim ngạch thu về không tăng tương xứng do giá xuất khẩu giảm sâu, đặt ra thách thức cho sự phát triển bền vững của toàn ngành.
Theo số liệu thống kê, trong 9 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 3,08 triệu tấn sắn và các sản phẩm từ sắn, tăng 60,9% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, tổng giá trị chỉ đạt gần 948 triệu USD, tăng khiêm tốn 7,8%.
Nguyên nhân chính của sự chênh lệch này là do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh tới 33%, còn 307,2 USD/tấn. Riêng tại thị trường Trung Quốc, dù lượng nhập khẩu tinh bột sắn từ Việt Nam trong 8 tháng đầu năm tăng 77,7%, đạt 1,65 triệu tấn, nhưng giá bình quân chỉ ở mức 354,7 USD/tấn - thấp hơn đáng kể so với 396,4 USD/tấn mà Thái Lan nhận được cho cùng sản phẩm.
Điều này cho thấy, xuất khẩu sắn bùng nổ sản lượng nhưng hụt hơi về giá trị đang phản ánh rõ việc ngành sắn Việt Nam vẫn chủ yếu cạnh tranh bằng lợi thế giá rẻ, thay vì tập trung nâng cao chất lượng hay giá trị gia tăng.
Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm tới 94% tổng lượng sắn xuất khẩu của Việt Nam. Và tại đây, một sự thay đổi lớn đã diễn ra.
Trong 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã vượt Thái Lan để trở thành nhà cung cấp tinh bột sắn lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm 47,8% thị phần, trong khi Thái Lan giảm còn 35,42%. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định vị thế ngày càng lớn của sắn Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.
Không chỉ ở mảng tinh bột sắn, mặt hàng sắn lát cũng tăng trưởng ấn tượng 168,9% về sản lượng, giúp thị phần của Việt Nam tại Trung Quốc tăng từ 15,99% lên 17,36%.
Dù giành được thị phần, các doanh nghiệp trong nước vẫn đối mặt nhiều áp lực. Giá bán đầu ra chưa tăng tương xứng với chi phí sản xuất khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp. Nhiều nhà máy buộc phải hoạt động cầm chừng do thiếu hợp đồng tiêu thụ ổn định.
Về dài hạn, lợi thế giá rẻ của Việt Nam có thể bị đe dọa bởi sự trỗi dậy của các đối thủ trong khu vực như Lào và Campuchia - những quốc gia đang tăng tốc xuất khẩu sắn với mức giá cạnh tranh. Chỉ trong 8 tháng đầu năm, lượng tinh bột sắn Trung Quốc nhập khẩu từ Lào và Campuchia đã tăng lần lượt 61,2% và 67,7%.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Xuất khẩu sắn bùng nổ sản lượng nhưng hụt hơi về giá trị không thể kéo dài nếu ngành không chuyển hướng sang tăng trưởng bền vững. Đã đến lúc Việt Nam cần đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, và nâng cao chất lượng để tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.
