Những ‘ông vua’ mới đang chi phối bầu cử Mỹ

Một nhóm tỷ phú và doanh nghiệp trong các lĩnh vực tiền số, trí tuệ nhân tạo (AI) và cá cược trực tuyến đang nổi lên như những thế lực tài chính mới trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ năm 2026.

Dòng tiền từ các ngành công nghiệp mới đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đua vào Quốc hội Mỹ, thậm chí vượt qua ảnh hưởng vốn thuộc về nhiều nhóm lợi ích doanh nghiệp truyền thống tại Washington.

Theo Public Citizen, các doanh nghiệp Mỹ đã chi khoảng 517 triệu USD cho các cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện trong 15 tháng, tính đến hết quý I/2026. Con số này đã vượt kỷ lục 461 triệu USD được ghi nhận trong toàn bộ chu kỳ bầu cử năm 2024.

Mức chi được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những tháng cuối trước ngày bầu cử 3/11, khi đảng Dân chủ đặt mục tiêu giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện.

Rick Claypool, Giám đốc nghiên cứu của Public Citizen, nhận định quy mô chi tiêu của doanh nghiệp trong chu kỳ lần này là chưa từng có tiền lệ.

Tiền số, AI và cá cược trở thành thế lực mới

Theo Public Citizen, ba lĩnh vực gồm tiền số, công nghệ và trò chơi trực tuyến đã đóng góp ít nhất 294 triệu USD vào các cuộc đua giữa nhiệm kỳ kể từ đầu năm 2025 đến hết quý I/2026.

Đáng chú ý, các khoản tiền này không nhất thiết được sử dụng để ủng hộ một đảng cụ thể. Thay vào đó, nhiều doanh nghiệp lựa chọn tài trợ cho những ứng viên có quan điểm phù hợp với lợi ích của ngành, bất kể họ là thành viên đảng Dân chủ hay Cộng hòa.

Mô hình này từng được thể hiện rõ qua Fairshake, siêu ủy ban hành động chính trị được các công ty tiền số như Coinbase, Ripple và quỹ Andreessen Horowitz hậu thuẫn. Tổ chức này đã chi mạnh trong cuộc bầu cử năm 2024 nhằm hỗ trợ các ứng viên ủng hộ ngành tiền số.

Chiến lược trên được đánh giá là hiệu quả đến mức Public Citizen ví Fairshake như một “ngôi sao tử thần” của giới doanh nghiệp, có khả năng tạo sức ép rất lớn lên các ứng viên.

Hiện mô hình tương tự đang được các tập đoàn công nghệ lớn, ngành cá cược thể thao và nhiều lĩnh vực khác áp dụng.

Tỷ phú và Big Tech đổ hàng chục triệu USD

Các cá nhân giàu có cũng đang trở thành nguồn tài chính quan trọng của cuộc bầu cử.

Tỷ phú Elon Musk đã chi hơn 90 triệu USD cho các cuộc bầu cử liên bang năm 2026 và được dự báo sẽ tiếp tục tăng mức đóng góp trước tháng 11.

Trong khi đó, đồng sáng lập Google Sergey Brin đã chi hơn 106 triệu USD tại California để phản đối đề xuất đánh thuế tài sản cùng một số vấn đề chính sách khác ở cấp bang.

Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, cũng đã đóng góp 65 triệu USD cho 4 siêu ủy ban hành động chính trị nhằm hỗ trợ các ứng viên của cả hai đảng tại California, Texas, Illinois và một số bang khác.

Nếu tính toàn bộ chi tiêu chính trị, bao gồm đóng góp của các tỷ phú, công đoàn và các nhóm xã hội, tổng chi phí quảng cáo cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay được dự báo lên tới 11,6 tỷ USD, vượt kỷ lục 11,2 tỷ USD của chu kỳ 2023-2024.

AI bước vào cuộc đua chính trị

AI là một trong những lĩnh vực mới nổi có tốc độ tham gia chính trị đáng chú ý nhất.

Nếu gần như không đóng vai trò đáng kể trong cuộc bầu cử năm 2024, ngành AI đã nhanh chóng trở thành một lực lượng tài chính mới trong năm 2026.

Các nhóm chính trị được OpenAI, Anthropic hoặc lãnh đạo hai công ty này hậu thuẫn đã chi hơn 23 triệu USD trong tháng 6 để hỗ trợ hai ứng viên Dân chủ cạnh tranh tại một khu vực bầu cử ở New York.

Brendan Glavin, Giám đốc OpenSecrets, cho rằng cuộc đua này về bản chất giống như một cuộc đối đầu giữa các nhóm lợi ích trong ngành AI, trong đó các ứng viên chỉ đóng vai trò thứ yếu.

Những nhà tài trợ lớn bao gồm đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI Greg Brockman cùng vợ Anna và quỹ Andreessen Horowitz.

Ngành cá cược cũng tăng tốc

Ngành cá cược thể thao trực tuyến là một thế lực tài chính mới khác đang gia tăng ảnh hưởng tại Washington.

Theo Public Citizen, DraftKings, FanDuel, Fanatics và nhà cái bet365 của Anh đã đóng góp hơn 72 triệu USD cho các cuộc đua giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Khoản tiền này đưa ngành cá cược trở thành nhóm doanh nghiệp tài trợ lớn thứ ba trong chu kỳ bầu cử năm nay.

Việc các ngành mới nổi ngày càng chi nhiều tiền cho chính trị đang làm dấy lên tranh luận về mức độ ảnh hưởng của doanh nghiệp đối với quá trình hoạch định chính sách.

Những người chỉ trích lo ngại các vấn đề liên quan đến tiền số, AI, nhu cầu năng lượng của trung tâm dữ liệu hay quản lý cá cược trực tuyến có thể lấn át những mối quan tâm thiết thực hơn của cử tri như giá thực phẩm, giá xăng và chi phí chăm sóc y tế.

Ngược lại, các doanh nghiệp cho rằng nguồn tài chính này giúp những ngành công nghiệp mới có tiếng nói tương xứng với quy mô và vai trò ngày càng lớn của họ trong nền kinh tế Mỹ.

Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 bước vào giai đoạn nước rút, cuộc cạnh tranh vì ảnh hưởng chính trị tại Mỹ không chỉ diễn ra giữa hai đảng mà còn ngày càng trở thành cuộc đua về tiền bạc, lợi ích ngành và khả năng tác động đến chính sách.