Mỹ bất ngờ bán euro để cứu đồng yen: Phá vỡ thông lệ phối hợp tiền tệ suốt hàng chục năm

Washington vừa thực hiện một động thái hiếm thấy trên thị trường ngoại hối khi bán euro để mua yen nhằm hỗ trợ Nhật Bản. Cách can thiệp này không chỉ gây bất ngờ cho châu Âu mà còn làm dấy lên câu hỏi về những thay đổi trong cơ chế phối hợp tiền tệ giữa các nền kinh tế lớn.

Mỹ lần đầu bán euro để hỗ trợ yen

Một diễn biến bất thường trên thị trường ngoại hối vừa thu hút sự chú ý của giới tài chính quốc tế.

Theo Financial Times, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) chỉ được biết Mỹ đã bán euro để mua yen nhằm hỗ trợ đồng tiền Nhật Bản vào ngày 1/8, tức sau khi giao dịch đã được thực hiện.

Một ngày sau đó, Chủ tịch ECB Christine Lagarde và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mới có cuộc trao đổi về sự việc.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên trong gần 30 năm Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp để hỗ trợ đồng yen.

Nhưng điều khiến giới chức châu Âu đặc biệt chú ý nằm ở cách Washington thực hiện.

Thay vì bán USD để mua yen như những chiến dịch can thiệp truyền thống, Mỹ lại sử dụng euro làm nguồn tiền.

Động thái này được cho là chưa từng xuất hiện trong các chiến dịch phối hợp ngoại hối trước đây giữa những nền kinh tế lớn.

Một thông lệ kéo dài hàng chục năm bị đảo ngược

Từ sau Thế chiến II, các ngân hàng trung ương và bộ tài chính của những nền kinh tế lớn thường duy trì nguyên tắc tham vấn trước khi tiến hành những hoạt động can thiệp quy mô lớn trên thị trường ngoại hối.

Mục tiêu là tránh tạo ra những cú sốc bất ngờ đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, trong trường hợp lần này, ECB chỉ biết về giao dịch sau khi hoạt động đã diễn ra.

Một nguồn tin tham gia các cuộc thảo luận giữa các nhà hoạch định chính sách châu Âu mô tả đây là một diễn biến “rất đáng chú ý”, đồng thời cho rằng việc thiếu tham vấn trước có thể tạo sức ép lên truyền thống hợp tác giữa các ngân hàng trung ương phương Tây.

Phía Mỹ lại đưa ra lập luận khác.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết việc phân bổ tài sản trong Quỹ Bình ổn Hối đoái (ESF) thuộc thẩm quyền của Washington và không bắt buộc phải phối hợp với các cơ quan nước ngoài.

Theo cơ quan này, quyết định điều chỉnh tài sản trong ESF được đưa ra dựa trên đánh giá của Bộ Tài chính và Fed về thanh khoản thị trường, định giá tài sản và nhiều yếu tố liên quan.

Vì sao Mỹ dùng euro thay vì USD?

Việc lựa chọn euro thay vì USD được giới phân tích cho rằng có thể mang tính chiến lược.

Một trong những lý do là Washington muốn tránh tạo ra tín hiệu rằng Mỹ đang chủ động làm suy yếu đồng USD.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhiều lần nhấn mạnh chính sách duy trì một đồng USD mạnh.

Nếu Mỹ trực tiếp bán USD với quy mô lớn để mua yen, thị trường có thể diễn giải đây là một động thái nhằm kéo giá đồng bạc xanh xuống.

Sử dụng euro giúp Washington hạn chế phần nào thông điệp đó.

Một giả thuyết khác liên quan trực tiếp đến thị trường trái phiếu Mỹ.

Nếu Nhật Bản phải bán một lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ để huy động USD, nguồn cung trái phiếu tăng đột biến có thể gây thêm áp lực lên lợi suất.

Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài đang ở mức cao nhất trong gần 19 năm, Washington có thêm lý do để tránh một kịch bản như vậy.

Nhật Bản đã chi hàng chục tỷ USD để bảo vệ yen

Áp lực lên đồng yen đã gia tăng mạnh trong thời gian qua.

Theo dữ liệu sơ bộ từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), Tokyo có thể đã chi khoảng 13.800 tỷ yen, tương đương khoảng 87 tỷ USD, chỉ trong hai ngày để hỗ trợ đồng nội tệ.

Quy mô này thậm chí lớn hơn chiến dịch can thiệp kỷ lục trước đó, khi Nhật Bản chi khoảng 11.730 tỷ yen trong tháng 4 và tháng 5.

Điều đó cho thấy mức độ lo ngại của giới chức Nhật Bản trước tốc độ mất giá quá nhanh của đồng yen.

Trước khi can thiệp, đồng yen từng rơi xuống gần 164 yen/USD, mức yếu nhất kể từ năm 1986.

Sau động thái phối hợp, đồng tiền này nhanh chóng phục hồi lên khoảng 157 yen/USD.

Tuy nhiên, đà tăng không kéo dài.

Đồng yen sau đó suy yếu trở lại quanh 158 yen/USD khi thị trường tiếp tục đặt câu hỏi về khả năng BOJ sẽ có hành động quyết liệt hơn.

BOJ đứng trước bài toán khó

Một trong những nguyên nhân khiến yen chịu áp lực là sự khác biệt về chính sách tiền tệ giữa Mỹ và Nhật Bản.

Trong cuộc họp tháng 7, BOJ giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, Thống đốc Kazuo Ueda thừa nhận rủi ro lạm phát tăng cao đã lớn hơn trước.

Thị trường hiện định giá khoảng 50% khả năng BOJ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9.

Nếu BOJ nâng lãi suất, khoảng cách giữa lãi suất Mỹ và Nhật Bản có thể thu hẹp, qua đó hỗ trợ đồng yen.

Nhưng nếu BOJ hành động quá nhanh, nền kinh tế Nhật Bản có thể phải đối mặt với những tác động tiêu cực từ điều kiện tài chính thắt chặt hơn.

Đây là lý do giới chức Nhật Bản phải cân nhắc rất kỹ giữa việc ổn định tỷ giá và duy trì đà phục hồi kinh tế.

Mỹ cũng đang đối mặt với áp lực từ trái phiếu

Ở phía bên kia, Washington cũng có những vấn đề riêng cần xử lý.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục tăng khi nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Fed.

Mặc dù lạm phát Mỹ đã hạ nhiệt trong tháng 6, tốc độ tăng giá vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.

Lợi suất cao khiến chi phí đi vay của chính phủ Mỹ tăng lên, đồng thời làm gia tăng áp lực đối với thị trường tài chính.

Trong bối cảnh đó, việc Washington sử dụng euro thay vì bán USD hoặc để Nhật Bản bán mạnh trái phiếu Mỹ có thể được xem như một cách hạn chế những tác động không mong muốn lên thị trường trái phiếu.

Một động thái nhỏ nhưng có thể tạo tiền lệ lớn

Về mặt quy mô, giao dịch của Mỹ không nhất thiết phải là yếu tố lớn nhất trong toàn bộ chiến dịch hỗ trợ yen.

Nhưng điều khiến giới tài chính chú ý là cách Washington thực hiện.

Việc Mỹ tiến hành giao dịch mà không thông báo trước cho ECB cho thấy cơ chế phối hợp giữa các nền kinh tế lớn có thể đang thay đổi.

Trong nhiều thập kỷ, các ngân hàng trung ương phương Tây thường dựa vào trao đổi thông tin và phối hợp chính sách để hạn chế những cú sốc trên thị trường tiền tệ.

Nếu cách tiếp cận mới trở thành tiền lệ, các quốc gia có thể linh hoạt hơn trong việc sử dụng dự trữ ngoại hối của mình, nhưng đồng thời thị trường cũng phải đối mặt với nguy cơ thiếu thông tin và khó dự đoán hơn về các hoạt động can thiệp.

Đối với đồng yen, câu chuyện cũng chưa kết thúc.

Nếu BOJ không đưa ra tín hiệu đủ mạnh về việc nâng lãi suất, trong khi chênh lệch lợi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn lớn, áp lực giảm giá lên đồng tiền Nhật có thể tiếp tục quay trở lại.

Washington đã giúp Tokyo có thêm thời gian, nhưng để đồng yen thực sự ổn định, Nhật Bản vẫn cần giải quyết bài toán chính sách tiền tệ của chính mình.

Theo Financial Times