Chính phủ Mỹ chi hàng tỷ USD “giải cứu” Intel, đổi lại 10% cổ phần: Giá cổ phiếu tăng hơn 4 lần nhưng CEO vẫn còn bài toán khó

Từ một tập đoàn đứng trước nguy cơ bị chia tách, Intel bất ngờ trở thành tâm điểm của chiến lược bán dẫn Mỹ. Chính phủ Washington đổi hàng tỷ USD hỗ trợ lấy 10% cổ phần, trong khi các khoản đầu tư từ Nvidia và SoftBank giúp cổ phiếu Intel tăng hơn 4 lần.

Thương vụ chưa từng có với Intel

Intel từng thống trị thị trường chip máy tính cá nhân và trung tâm dữ liệu, đồng thời là một trong số ít doanh nghiệp Mỹ có khả năng tự sản xuất các dòng chip tiên tiến.

Tuy nhiên, những năm gần đây, công ty liên tục tụt lại phía sau các đối thủ, đặc biệt là TSMC trong lĩnh vực sản xuất chip theo hợp đồng. Khi vốn hóa thị trường giảm xuống dưới 100 tỷ USD, Intel thậm chí trở thành mục tiêu được các đối thủ như Qualcomm và Broadcom quan tâm.

Trong bối cảnh đó, chính phủ Mỹ đã can thiệp theo một cách chưa từng có.

Theo thỏa thuận được xây dựng từ năm ngoái, Washington yêu cầu chuyển đổi hàng tỷ USD hỗ trợ sản xuất mà Intel nhận theo Đạo luật CHIPS năm 2022 cùng khoảng 3,2 tỷ USD hợp đồng từ Bộ Quốc phòng thành cổ phần.

Kết quả, chính phủ Mỹ nắm khoảng 10% cổ phần Intel.

Đây được xem là một trong những lần chính phủ liên bang can thiệp sâu nhất vào quyền sở hữu một doanh nghiệp Mỹ kể từ gói cứu trợ General Motors năm 2009.

Ban đầu, hội đồng quản trị Intel phản đối việc đưa các hợp đồng quốc phòng vào giao dịch. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, phương án này được thông qua.

Từ nguy cơ bị chia tách đến cú tăng hơn 4 lần

Sự can thiệp của chính phủ Mỹ nhanh chóng thay đổi câu chuyện xung quanh Intel.

Kể từ khi Washington tham gia, Intel tiếp tục thu hút thêm 5 tỷ USD đầu tư từ Nvidia và 2 tỷ USD từ SoftBank của Nhật Bản.

Đáng chú ý hơn, giá cổ phiếu Intel đã tăng hơn 4 lần, vượt xa nhiều doanh nghiệp cùng ngành.

Thương vụ với chính phủ Mỹ cũng gửi một thông điệp quan trọng tới khách hàng và các đối tác tiềm năng: Washington muốn duy trì Intel như một năng lực sản xuất bán dẫn chiến lược của nước Mỹ.

Điều này đặc biệt quan trọng khi ngành chip tiên tiến toàn cầu đang phụ thuộc rất lớn vào TSMC. Tập đoàn Đài Loan hiện sản xuất phần lớn các chip tiên tiến nhất thế giới, bao gồm những loại chip phục vụ làn sóng AI.

Việc Intel duy trì năng lực sản xuất trong nước vì thế không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh chuỗi cung ứng của Mỹ.

CEO Lip-Bu Tan phải thực hiện cuộc đại cải tổ

Tuy nhiên, tiền và sự hậu thuẫn từ Washington chưa thể tự động biến Intel trở lại vị thế cũ.

CEO Lip-Bu Tan đang phải thực hiện một cuộc tái cấu trúc sâu rộng nhằm thay đổi cả bộ máy lẫn chiến lược kinh doanh.

Trong vòng 6 tháng, Intel đã cắt giảm hơn 20.000 nhân sự, tương đương khoảng 20% lực lượng lao động. Công ty đồng thời giảm chi tiêu vốn và bán cổ phần tại Altera cùng Mobileye, thu về tổng cộng khoảng 5,2 tỷ USD để củng cố bảng cân đối kế toán.

Tan cũng thay đổi đáng kể đội ngũ lãnh đạo.

Nhiều nhân sự cấp cao cũ rời đi, trong khi ông đưa một số cộng sự từng làm việc tại Cadence về Intel. Kevork Kechichian, một lãnh đạo cấp cao của Arm, cũng được bổ nhiệm phụ trách mảng trung tâm dữ liệu.

Mục tiêu là biến Intel Foundry thành một bộ phận tinh gọn hơn, có khả năng thu hút khách hàng bên ngoài và cạnh tranh với mô hình sản xuất của TSMC.

Bài toán lớn nhất vẫn là Intel Foundry

Intel bắt đầu mở rộng mảng xưởng đúc cho khách hàng bên ngoài từ năm 2021. Nhưng việc xây dựng niềm tin với các công ty thiết kế chip lớn diễn ra chậm hơn dự kiến.

Trong khi đó, TSMC đã có hàng chục năm xây dựng hệ sinh thái khách hàng với Apple, Nvidia, AMD và Qualcomm.

Intel còn phải đối mặt với một vấn đề khác: chi phí xây dựng và vận hành các nhà máy sản xuất chip tiên tiến ngày càng lớn.

Chính Tan từng cảnh báo Intel có thể từ bỏ quy trình sản xuất 14A nếu không thể chứng minh rằng mảng xưởng đúc có đủ khách hàng để duy trì khoản đầu tư khổng lồ.

Một quyết định như vậy sẽ đồng nghĩa với việc Intel gần như từ bỏ tham vọng cạnh tranh trực tiếp với TSMC ở phân khúc sản xuất chip tiên tiến.

Tuy nhiên, sau khi chính phủ Mỹ can thiệp, Intel đã thay đổi lập trường.

Công ty xác nhận tiếp tục cam kết với quy trình 14A và nâng kế hoạch chi tiêu vốn trong năm nay từ 18 tỷ USD lên 20 tỷ USD, cho thấy kỳ vọng về việc thu hút thêm khách hàng.

TSMC vẫn là đối thủ khó vượt qua

Dù vậy, Intel vẫn chưa chứng minh được rằng công nghệ sản xuất của mình đã thực sự bắt kịp TSMC.

Một trong những vấn đề được giới phân tích theo dõi sát là yield, tức tỷ lệ chip đạt tiêu chuẩn sau quá trình sản xuất.

Intel chưa công bố đầy đủ các dữ liệu kỹ thuật để thị trường có thể đánh giá trực tiếp khả năng cạnh tranh của các quy trình mới.

Công nghệ 18A đang được cải thiện, nhưng một số chuyên gia trong ngành cho rằng Intel vẫn chưa hoàn toàn ngang bằng TSMC về hiệu năng và hiệu quả diện tích.

Trong khi đó, khách hàng của Intel phải cân nhắc rất kỹ trước khi chuyển đơn hàng sang một nhà cung cấp mới.

Các công ty như Apple, Nvidia hay AMD vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực sản xuất của TSMC. Việc chuyển một phần đơn hàng sang Intel có thể giúp đa dạng hóa chuỗi cung ứng, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ ảnh hưởng tới mối quan hệ với nhà sản xuất Đài Loan.

Vì vậy, nhiều khách hàng có thể lựa chọn cách tiếp cận từng bước thay vì chuyển khối lượng lớn ngay lập tức.

Apple và MediaTek mở ra tín hiệu tích cực

Dù chưa thể tạo ra bước ngoặt hoàn toàn, Intel đã bắt đầu có những tín hiệu tích cực.

Apple đang thử nghiệm công nghệ sản xuất của Intel với mục tiêu để công ty Mỹ sản xuất một số dòng chip laptop thế hệ cũ hơn.

MediaTek cũng trở thành khách hàng công khai sử dụng công nghệ đóng gói của cả Intel và TSMC.

Đặc biệt, Intel đang tận dụng lợi thế trong lĩnh vực đóng gói chip để từng bước xây dựng niềm tin với khách hàng. Đây có thể là con đường ít rủi ro hơn để các công ty lớn bắt đầu hợp tác với Intel trước khi cân nhắc giao cho hãng này những đơn hàng sản xuất chip lớn hơn.

Intel muốn tìm lại cơ hội từ làn sóng AI

Bên cạnh xưởng đúc, CEO Lip-Bu Tan cũng đang tìm cách đưa Intel trở lại cuộc chơi AI.

Thay vì tiếp tục theo đuổi cuộc cạnh tranh trực diện với Nvidia trong lĩnh vực chip tăng tốc AI, Intel chuyển hướng sang phát triển chip tùy chỉnh cho các khách hàng lớn.

Đây là thị trường đang tăng trưởng nhanh khi các công ty công nghệ lớn như Microsoft, Amazon và Google liên tục đầu tư vào hạ tầng AI và có nhu cầu thiết kế chip riêng.

Intel đã công bố một thỏa thuận với Google trong lĩnh vực này hồi tháng 4.

Công ty cũng hưởng lợi từ nhu cầu đối với các bộ xử lý trung tâm dành cho máy chủ, trong đó có dòng Clearwater Forest ra mắt vào tháng 6.

Theo các nhà phân tích, Intel không nhất thiết phải giành thị phần lớn trong các thị trường mới để tạo ra tăng trưởng đáng kể.

Chỉ cần giành được một phần nhỏ trong những thị trường trị giá hàng chục hoặc hàng trăm tỷ USD, Intel cũng có thể tạo thêm hàng tỷ USD doanh thu.

Washington đã cho Intel thời gian, nhưng không thể làm thay công ty

Câu chuyện Intel hiện nay vì thế vẫn là một cuộc đánh cược lớn.

Chính phủ Mỹ đã cung cấp vốn, trở thành cổ đông và tạo ra một lớp bảo vệ chiến lược cho tập đoàn. Nvidia và SoftBank cũng đặt cược bằng những khoản đầu tư hàng tỷ USD.

Nhưng tất cả những điều đó mới chỉ giúp Intel có thêm thời gian.

Thách thức thực sự nằm ở khả năng biến nguồn lực đó thành năng lực sản xuất cạnh tranh, giành được khách hàng bên ngoài và chứng minh rằng Intel Foundry có thể trở thành một đối trọng đáng tin cậy với TSMC.

CEO Lip-Bu Tan đã thành công trong việc thay đổi tâm lý của thị trường và đưa cổ phiếu Intel tăng mạnh.

Nhưng với Intel, đưa giá cổ phiếu tăng chỉ là bước đầu. Điều khó hơn là chứng minh công ty thực sự có thể trở lại vị thế dẫn đầu.