Ý định hạn chế xuất khẩu dầu diesel của ông Trump

Tổng thống Donald Trump ủng hộ việc hạn chế xuất khẩu diesel nhằm tăng nguồn cung cho thị trường Mỹ khi giá nhiên liệu tăng mạnh.

Giá diesel tăng mạnh gây sức ép lên chính quyền Mỹ

Giá diesel tại Mỹ đang tăng mạnh trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi các xung đột tại Iran và Ukraine.

Ngày 21/9, giá diesel bán lẻ tại Mỹ lên mức kỷ lục khoảng 6,51 USD/gallon, theo Wood Mackenzie. Giá nhiên liệu tăng cao đang gây sức ép lên các ngành vận tải, nông nghiệp và sản xuất, đồng thời trở thành vấn đề đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Trong bối cảnh đó, ông Trump đã công khai ủng hộ ý tưởng hạn chế xuất khẩu diesel để giữ thêm nguồn cung cho thị trường nội địa.

“Tôi đã nói rằng đừng xuất khẩu diesel nữa. Chúng ta sản xuất rất nhiều diesel”, ông Trump nói với phóng viên ngày 22/9.

Nhà Trắng chưa quyết định cấm xuất khẩu diesel

Trước đó, Politico đưa tin chính quyền Mỹ đang xem xét phương án cấm xuất khẩu diesel trong 90 ngày. Thông tin này ngay lập tức khiến thị trường nhiên liệu phản ứng.

Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng sau đó phủ nhận việc chính quyền đang chuẩn bị một lệnh cấm 90 ngày. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cũng cho biết không có kế hoạch về một lệnh cấm toàn diện, đồng thời nói chính quyền đang tìm cách đưa thêm diesel vào thị trường Mỹ mà vẫn duy trì nguồn cung xăng và nhiên liệu máy bay.

Đến ngày 24/9, ông Wright được cho là đã liên hệ với lãnh đạo một số nhà máy lọc dầu lớn để tìm hiểu khả năng các doanh nghiệp tự nguyện hạn chế xuất khẩu diesel. Đây là một trong những phương án thay thế cho việc áp dụng lệnh cấm bắt buộc.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng cho biết chính quyền đang đánh giá tính khả thi của các phương án hạn chế xuất khẩu, bao gồm cả khả năng áp dụng biện pháp toàn diện hoặc một phần.

Vì sao cấm xuất khẩu có thể gây tác dụng ngược?

Những người ủng hộ hạn chế xuất khẩu cho rằng việc giữ diesel trong nước có thể giúp tăng nguồn cung và tạo áp lực giảm giá tại một số khu vực của Mỹ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo hiệu quả này có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Khi không thể xuất khẩu diesel, các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể nhanh chóng đối mặt với tình trạng dư thừa sản phẩm.

Theo phân tích của Wood Mackenzie, lượng diesel tồn kho tại khu vực Bờ Vịnh Mỹ có thể tăng nhanh nếu xuất khẩu bị dừng. Khi sức chứa kho dự trữ bị hạn chế, các nhà máy lọc dầu có thể phải giảm lượng dầu thô đưa vào chế biến. Điều này lại làm giảm sản lượng của nhiều sản phẩm khác, trong đó có xăng.

Wood Mackenzie cho rằng một lệnh cấm xuất khẩu diesel có thể khiến các nhà máy lọc dầu giảm công suất, qua đó tạo ra nguy cơ giá xăng và nhiên liệu khác tăng lên. Như vậy, biện pháp nhằm hạ giá diesel có thể chuyển áp lực giá sang những sản phẩm nhiên liệu khác.

Thị trường quốc tế cũng có thể chịu tác động

Mỹ hiện là một trong những nguồn cung diesel quan trọng của thị trường quốc tế. Vì vậy, việc hạn chế xuất khẩu không chỉ tác động đến thị trường nội địa mà còn có thể làm nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn.

Wood Mackenzie cho biết tỷ trọng diesel và gasoil từ Mỹ đến châu Âu đã tăng đáng kể trong tháng 9/2026. Nếu nguồn cung Mỹ bị hạn chế, các nhà nhập khẩu châu Âu sẽ phải cạnh tranh mạnh hơn để tìm nguồn thay thế trong bối cảnh thị trường vốn đã thiếu hụt.

Liên minh châu Âu cũng đã bày tỏ quan ngại về khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu diesel, cho rằng bất kỳ sự gián đoạn nào trong dòng chảy nhiên liệu đều có thể tạo ra tác động tiêu cực đối với cả hai bên.

Chính quyền Mỹ đứng trước nhiều lựa chọn

Tranh luận hiện nay không chỉ xoay quanh việc có cấm xuất khẩu hay không, mà còn là mức độ can thiệp phù hợp để vừa tăng nguồn cung trong nước vừa tránh làm gián đoạn thị trường quốc tế.

Một lệnh cấm toàn diện có thể nhanh chóng đưa thêm diesel vào thị trường Mỹ nhưng đồng thời gây áp lực lên hoạt động của các nhà máy lọc dầu. Trong khi đó, các biện pháp tự nguyện từ doanh nghiệp có thể giúp chính quyền tránh một cú sốc lớn đối với chuỗi cung ứng nhưng hiệu quả thực tế vẫn chưa rõ ràng.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đã công khai cho rằng lệnh cấm xuất khẩu diesel không phải giải pháp hiệu quả và có thể khiến giá xăng cùng nhiên liệu máy bay tăng. Trong khi đó, ông Trump vẫn ủng hộ việc hạn chế xuất khẩu và cho biết quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra sau khi chính quyền đánh giá các phương án.

Vì vậy, bài toán hiện tại của Washington là tìm cách giảm áp lực giá diesel trong nước mà không khiến thị trường lọc dầu Mỹ và nguồn cung nhiên liệu toàn cầu chịu thêm cú sốc.