Nhà đầu tư tháo chạy: Vốn hóa PNJ xuống dưới 10.000 tỷ, thấp nhất gần một thập kỷ

Chỉ trong hơn 3 tháng, cổ phiếu PNJ đã giảm khoảng 77% so với vùng đỉnh cuối tháng 1, đưa vốn hóa doanh nghiệp xuống dưới 10.000 tỷ đồng. Những nỗ lực bắt đáy liên tục xuất hiện nhưng chưa đủ để đảo chiều xu hướng giảm.

PNJ rơi về vùng giá thấp nhất gần một thập kỷ

Phiên giao dịch ngày 7/10 tiếp tục kéo dài chuỗi ngày đầy biến động của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ). Lực bán mạnh ngay từ đầu phiên khiến cổ phiếu giảm hết biên độ xuống 18.750 đồng/cổ phiếu, mức thấp nhất kể từ tháng 5/2017.

Không chỉ xuyên thủng vùng đáy của giai đoạn Covid-19 hồi tháng 3/2020, thị giá PNJ hiện đã lùi về vùng thấp nhất trong gần một thập kỷ. Riêng từ giữa tháng 9 đến nay, cổ phiếu đã mất gần 48% giá trị.

Đà giảm mạnh kéo vốn hóa PNJ xuống còn khoảng 9.595 tỷ đồng, lần đầu tiên dưới ngưỡng 10.000 tỷ đồng trong nhiều năm. So với vùng đỉnh cuối tháng 1, doanh nghiệp đã mất hơn 33.000 tỷ đồng giá trị thị trường.

Từ một doanh nghiệp từng có vốn hóa trên 40.000 tỷ đồng, PNJ hiện đang phải đối mặt với một mặt bằng định giá thấp hơn đáng kể, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh và nhu cầu vốn cùng chịu sức ép.

Từ cú sốc kim cương đến áp lực dòng tiền

Đợt lao dốc của PNJ thực tế bắt đầu từ hơn 3 tháng trước. Đầu tháng 7, cổ phiếu vẫn giao dịch quanh 63.100 đồng/cổ phiếu. Sau đó, những thông tin liên quan đến sự cố kim cương và việc nguyên Giám đốc Công ty P-Lab, một đơn vị thành viên của PNJ, bị bắt về hành vi buôn lậu kim cương đã trở thành cú sốc lớn đối với doanh nghiệp.

Tác động nhanh chóng lan sang hoạt động kinh doanh. Nhu cầu khách hàng bán lại trang sức, đặc biệt là các sản phẩm liên quan đến kim cương, tăng mạnh, buộc PNJ phải chi lượng tiền lớn để thực hiện chính sách thu đổi.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố cuối tháng 7, chỉ trong 27 ngày đầu tháng, PNJ đã mua lại hơn 7.060 tỷ đồng hàng hóa từ khách hàng. Riêng trong giai đoạn 1-20/7, giá trị hàng bán bị trả lại lên tới khoảng 5.900 tỷ đồng, trong khi doanh thu cùng kỳ chỉ gần 1.600 tỷ đồng.

Áp lực này nhanh chóng phản ánh vào kết quả kinh doanh. PNJ báo lỗ 283 tỷ đồng trong quý II, trong đó khoản dự phòng 865 tỷ đồng liên quan đến làn sóng khách hàng bán lại kim cương tác động đáng kể đến lợi nhuận.

Bài toán của PNJ vì vậy không chỉ nằm ở doanh số, mà còn ở lượng tiền phải sử dụng để xử lý hàng hóa thu đổi và duy trì hoạt động trong bối cảnh dòng tiền bị kéo căng.

Những nhịp bắt đáy không thể đảo chiều xu hướng

Đà giảm của PNJ không diễn ra theo một đường thẳng. Sau khi cổ phiếu rơi về vùng thấp nhất gần 6 năm, dòng tiền bắt đáy từng xuất hiện mạnh, giúp PNJ có thời điểm tăng trần 3 phiên liên tiếp.

Khi đó, thị trường từng kỳ vọng phần lớn thông tin bất lợi đã được phản ánh vào giá. Dòng vốn ngoại cũng có dấu hiệu quay trở lại. Giữa tháng 8, nhóm T. Rowe Price Associates mua thêm cổ phiếu và lấy lại vị thế cổ đông lớn. Đến ngày 19/8, nhóm này tiếp tục mua gần 4,9 triệu đơn vị, nâng tỷ lệ sở hữu lên hơn 6%.

Một số quỹ do Dragon Capital quản lý cũng từng mở lại vị thế tại PNJ sau khi bán hết trước đó.

Tuy nhiên, những dòng tiền bắt đáy này chỉ tạo ra các nhịp hồi ngắn. Khi những thông tin mới về tình hình tài chính xuất hiện, xu hướng giảm lại nhanh chóng quay trở lại.

Báo cáo tài chính bán niên sau soát xét cho thấy lợi nhuận sau thuế của PNJ chỉ còn 729 tỷ đồng, giảm 38% so với báo cáo tự lập. Doanh nghiệp đồng thời ghi nhận khoảng 3.684 tỷ đồng dự phòng, bao gồm gần 1.417 tỷ đồng dự phòng giảm giá hàng tồn kho và hơn 2.267 tỷ đồng dự phòng tổn thất liên quan đến chính sách thu đổi hàng hóa đã bán.

Những con số này cho thấy áp lực tài chính không còn chỉ là vấn đề tâm lý trên thị trường chứng khoán mà đã tác động trực tiếp đến báo cáo kết quả kinh doanh và nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Kế hoạch kinh doanh chuyển sang kịch bản thận trọng

Bước ngoặt lớn tiếp theo xuất hiện vào cuối tháng 9, khi PNJ công bố tài liệu phục vụ Đại hội đồng cổ đông bất thường và đề xuất điều chỉnh mạnh kế hoạch kinh doanh năm 2026.

Theo phương án mới, doanh nghiệp hạ mục tiêu doanh thu từ 48.660 tỷ đồng xuống 39.057 tỷ đồng. Kế hoạch lợi nhuận sau thuế cũng giảm từ 3.408 tỷ đồng xuống còn 800 tỷ đồng.

Đáng chú ý, PNJ đưa ra kịch bản trích lập dự phòng lên tới 7.071 tỷ đồng nếu khách hàng bán lại hoặc đổi 80% lượng hàng hóa thuộc phạm vi tính toán. Sau khi tính khoản dự phòng này, kế hoạch lợi nhuận sau thuế năm 2026 chuyển thành mức âm 6.270 tỷ đồng.

Doanh nghiệp cũng đề xuất không chia cổ tức tiền mặt trong năm nay.

Đây là thay đổi rất lớn so với bức tranh kinh doanh mà nhà đầu tư từng kỳ vọng vào đầu năm. Khi lợi nhuận dự kiến chuyển từ hàng nghìn tỷ đồng sang khả năng thua lỗ, câu chuyện định giá của PNJ cũng buộc phải được nhìn nhận lại.

Phương án phát hành riêng lẻ làm gia tăng áp lực

Không dừng ở việc điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, PNJ còn bổ sung phương án chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Nếu được triển khai toàn bộ, số lượng cổ phiếu phát hành mới thậm chí lớn hơn khoảng 511 triệu cổ phiếu đang lưu hành. Điều này có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể về cơ cấu sở hữu cũng như mức độ pha loãng đối với các cổ đông hiện hữu.

Ngay sau loạt thông tin này, PNJ bước vào chuỗi phiên giảm sàn liên tiếp. Dù dòng tiền bắt đáy từng tăng mạnh trong phiên 2/10, cổ phiếu vẫn không thể thoát khỏi xu hướng giảm.

Khối ngoại đồng thời bán ròng hơn 54 triệu đơn vị, tiếp tục tạo áp lực lên nguồn cung.

Đáng chú ý, T. Rowe Price một lần nữa trở thành bên bán lớn. Nhóm quỹ này giảm tỷ lệ sở hữu từ 6,02% xuống 4,95%, qua đó không còn là cổ đông lớn của PNJ chỉ hơn một tháng sau khi mạnh tay mua vào.

PNJ đang đứng trước bài toán lớn hơn giá cổ phiếu

Nhìn lại hơn 3 tháng, PNJ đã nhiều lần chứng kiến dòng tiền lớn tham gia bắt đáy, từ nhà đầu tư cá nhân cho tới các tổ chức nước ngoài. Tuy nhiên, sau mỗi nhịp hồi, cổ phiếu lại thiết lập một mặt bằng giá thấp hơn.

So với vùng đỉnh cuối tháng 1, PNJ hiện đã giảm khoảng 77%. Hơn 33.000 tỷ đồng vốn hóa bị xóa khỏi thị trường, đưa giá trị doanh nghiệp từ trên 40.000 tỷ đồng xuống còn khoảng 9.595 tỷ đồng.

Điều đáng chú ý là thị trường hiện không chỉ phản ánh một câu chuyện về giá cổ phiếu. Nhà đầu tư đang phải cùng lúc đánh giá nhiều biến số: khả năng kiểm soát lượng hàng thu đổi, quy mô dự phòng, nhu cầu vốn lưu động, triển vọng lợi nhuận và phương án phát hành riêng lẻ.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi quan trọng với PNJ không còn đơn thuần là cổ phiếu đã giảm bao nhiêu, mà là khi nào những bất định lớn nhất về hoạt động kinh doanh và cấu trúc tài chính có thể được giải quyết đủ rõ để thị trường hình thành một mặt bằng định giá mới.