💼 Ngành bán hàng đa cấp đạt doanh thu hơn 15.000 tỷ đồng nhưng đối mặt "nút thắt" mới về thuế

Dù tiếp tục tăng trưởng và đóng góp hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước, ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang đứng trước hàng loạt vướng mắc về chính sách thuế mới. Theo Hiệp hội Bán hàng Đa cấp Việt Nam (MLMA), nếu không sớm có hướng dẫn cụ thể, cả doanh nghiệp lẫn hàng trăm nghìn người tham gia có thể chịu thêm gánh nặng về thủ tục và chi phí.

📊 Theo số liệu của MLMA, đến cuối năm 2025:

▪️ Có 652.184 người tham gia bán hàng đa cấp. ▪️ Doanh thu toàn ngành đạt 15.096 tỷ đồng. ▪️ Hoa hồng chi trả cho hệ thống lên tới 5.056 tỷ đồng. ▪️ Đóng góp ngân sách khoảng 2.306 tỷ đồng.

📌 Tuy nhiên, phía sau những con số này là một thực tế đáng chú ý.

Có tới 209.520 người tham gia không phát sinh bất kỳ khoản hoa hồng nào. Với nhóm có thu nhập, mức bình quân chỉ khoảng 11,42 triệu đồng/năm, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng thu nhập chịu thuế theo quy định mới.

⚠️ Theo MLMA, ngành hiện đang gặp 4 vướng mắc lớn về chính sách thuế.

🔹 Nguy cơ đánh thuế hai lần

Hiệp hội cho rằng doanh nghiệp đã nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) khi bán sản phẩm ra thị trường. Nếu tiếp tục tính VAT đối với khoản hoa hồng chi trả cho người tham gia, có thể dẫn đến tình trạng cùng một dòng doanh thu bị đánh thuế nhiều lần.

🔹 Áp lực đăng ký hộ kinh doanh

Theo quy định hiện hành, người có thu nhập từ bán hàng đa cấp có thể phải đăng ký thuế hoặc đăng ký hộ kinh doanh.

MLMA cho rằng nếu áp dụng cứng nhắc, sẽ phát sinh hàng trăm nghìn hồ sơ trong khi nhiều người gần như không có thu nhập, gây quá tải cho cơ quan thuế và làm tăng chi phí quản lý hành chính.

🔹 Vướng mắc về khấu trừ thuế

Hiệp hội cũng đặt vấn đề về việc chưa có hướng dẫn rõ ràng liệu doanh nghiệp có phải khấu trừ thuế ngay từ khoản hoa hồng đầu tiên hay chỉ khi thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế.

Nếu phải khấu trừ ngay, nhiều người có thu nhập rất thấp sẽ phải làm thủ tục hoàn thuế vào cuối năm, làm tăng khối lượng công việc cho cả người dân và cơ quan quản lý.

🔹 Thiếu hướng dẫn chuyển tiếp

Theo MLMA, nhiều quy định mới chưa có hướng dẫn cụ thể khiến doanh nghiệp lúng túng trong quá trình triển khai.

📌 Trước thực tế này, Hiệp hội Bán hàng Đa cấp Việt Nam kiến nghị cơ quan quản lý:

▪️ Làm rõ việc hoa hồng bán hàng đa cấp có thuộc diện chịu VAT hay không. ▪️ Chỉ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân khi thu nhập thực tế vượt ngưỡng theo quy định. ▪️ Cho phép người tham gia hoạt động dưới hình thức cá nhân kinh doanh, thay vì bắt buộc thành lập hộ kinh doanh trong mọi trường hợp. ▪️ Ban hành hướng dẫn chuyển tiếp để doanh nghiệp có cơ sở thực hiện thống nhất.

🔍 Dù vẫn còn nhiều tranh luận trong xã hội về mô hình bán hàng đa cấp, số liệu cho thấy đây vẫn là một lĩnh vực có quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng và tạo thu nhập cho hàng trăm nghìn người. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là siết chặt quản lý để ngăn chặn biến tướng, mà còn cần xây dựng cơ chế thuế rõ ràng, minh bạch để tránh phát sinh chi phí và thủ tục không cần thiết đối với những doanh nghiệp hoạt động đúng quy định.

💬 Theo bạn, với mô hình bán hàng đa cấp được cấp phép hợp pháp, nên áp dụng cơ chế thuế riêng phù hợp với đặc thù ngành, hay quản lý giống các loại hình kinh doanh thông thường?