Từng mơ có 500 siêu thị, vì sao AEON bán hết 30 cửa hàng, rút khỏi Thái Lan sau hơn 40 năm?

Sau hơn 4 thập kỷ hiện diện tại Thái Lan, AEON chuẩn bị rút khỏi mảng siêu thị khi chuyển nhượng toàn bộ AEON Thailand cho Central Food Retail. Từ tham vọng 500 cửa hàng, mạng lưới của nhà bán lẻ Nhật Bản hiện chỉ còn khoảng 30 điểm bán.

Đáng chú ý, động thái rút lui này diễn ra đúng lúc AEON đang tái cấu trúc hoạt động toàn cầu và chuyển trọng tâm đầu tư tại Đông Nam Á sang Việt Nam.

Từ tham vọng 500 cửa hàng xuống còn 30

AEON sẽ chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại AEON Thailand cho Central Food Retail, công ty thuộc Central Retail và là đơn vị vận hành chuỗi Tops. Giao dịch dự kiến hoàn tất vào ngày 30/9.

AEON Thailand hiện vận hành khoảng 30 siêu thị mang thương hiệu MaxValu và MaxValu Tanjai. Sau khi giao dịch hoàn tất, các cửa hàng này sẽ được chuyển đổi sang thương hiệu Tops.

Nếu chỉ nhìn vào 30 điểm bán cùng khoảng 900.000 khách hàng mà Central Retail sắp tiếp nhận, đây có thể được xem là một thương vụ M&A trong ngành bán lẻ. Tuy nhiên, lịch sử hoạt động của AEON Thailand cho thấy phía sau quyết định này là quá trình thu hẹp kéo dài nhiều năm.

Từng đặt tham vọng rất lớn tại thị trường Thái Lan, AEON năm 2015 từng lên kế hoạch nâng mạng lưới lên 500 siêu thị vào năm 2020.

Thời điểm đó, AEON có khoảng 76 cửa hàng và dự kiến mở thêm hàng trăm điểm bán, trong đó khoảng 80% là mô hình MaxValu Tanjai quy mô nhỏ. Kế hoạch bao gồm khoảng 400 MaxValu Tanjai và 100 siêu thị lớn.

Tuy nhiên, mục tiêu này không thành hiện thực.

Mạng lưới AEON tại Thái Lan đạt khoảng 80 cửa hàng vào năm 2016, trước khi liên tục thu hẹp. Đến thời điểm công bố thương vụ với Central Retail, số lượng cửa hàng chỉ còn khoảng 30.

Dấu hiệu co cụm đã xuất hiện từ năm 2020. Khi đó, AEON quyết định đóng hơn 20 cửa hàng MaxValu Tanjai trong tổng số hơn 40 điểm bán loại này. Ban lãnh đạo xác định đây là những chi nhánh không tạo ra lợi nhuận.

Đến năm 2026, những vấn đề này thể hiện rõ hơn trong các con số tài chính.

Doanh thu giảm gần 10% mỗi năm

Theo báo cáo phân tích thương vụ Central Retail - AEON Thailand của InnovestX Research, doanh thu AEON Thailand trong giai đoạn 2021-2025 giảm bình quân gần 10% mỗi năm, chủ yếu do doanh nghiệp liên tục đóng cửa các điểm bán.

Riêng năm tài chính 2025, AEON Thailand đạt doanh thu khoảng 3,8 tỷ baht nhưng lỗ EBIT 249 triệu baht và lỗ ròng 266 triệu baht.

Những con số này cho thấy AEON Thailand không còn là một mảng kinh doanh có khả năng tạo lợi nhuận như kỳ vọng ban đầu.

Thậm chí, Central Retail cũng không thể ngay lập tức biến thương vụ thành lợi nhuận. InnovestX dự báo việc hợp nhất AEON Thailand từ quý IV/2026 có thể khiến Central Retail ghi nhận khoảng 60 triệu baht lỗ trong quý này, tương đương tác động khoảng 1% tới lợi nhuận năm 2026.

Central đặt mục tiêu đưa hoạt động mới mua về mức hòa vốn EBIT trong năm 2027.

AEON đang "dọn dẹp" danh mục kinh doanh

Quyết định rút khỏi Thái Lan diễn ra trong bối cảnh AEON đang triển khai kế hoạch trung hạn FY2026-FY2030.

Trong kế hoạch công bố tháng 5/2026, tập đoàn Nhật Bản cho biết sẽ tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng và tỷ suất sinh lời cao hơn, đồng thời tiến hành cải cách cơ cấu nhằm xử lý những hoạt động cản trở khả năng sinh lời.

Một trong những mục tiêu là xây dựng danh mục kinh doanh có hiệu quả sử dụng vốn cao hơn.

AEON cũng xác định cần xử lý các hoạt động thua lỗ và những doanh nghiệp có hoạt động chồng chéo hình thành trong quá trình mở rộng trước đây.

Tài liệu chiến lược không trực tiếp nêu AEON Thailand là một trong những đơn vị cần xử lý. Tuy nhiên, việc bán mảng siêu thị tại Thái Lan diễn ra đúng thời điểm tập đoàn triển khai chương trình tái cấu trúc.

Theo Nikkei được Inside Retail Asia dẫn lại, động thái này nằm trong chiến lược cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và chuyển nguồn lực sang những thị trường có triển vọng tăng trưởng tốt hơn.

Trong ASEAN, Việt Nam đang là một trong những thị trường được AEON ưu tiên nhất.

60% vốn đầu tư ASEAN được dồn sang Việt Nam

Theo chia sẻ của Chủ tịch kiêm CEO AEON Mall Kazuhide Ohno với Nikkei hồi tháng 7, Việt Nam sẽ nhận khoảng 60% tổng vốn đầu tư của AEON tại ASEAN trong kế hoạch trung hạn kéo dài tới tháng 3/2031.

Doanh thu từ các hoạt động tại Việt Nam, bao gồm trung tâm thương mại và cửa hàng tổng hợp, hiện tăng khoảng 25% mỗi năm.

AEON đặt mục tiêu doanh thu tại Việt Nam vượt 300 tỷ yen vào FY2030.

Riêng AEON Mall dự kiến nâng số lượng trung tâm thương mại tại Việt Nam lên 30 địa điểm vào năm tài chính 2030.

Ở quy mô rộng hơn, tập đoàn đặt kế hoạch phát triển khoảng 100 cửa hàng tổng hợp và siêu thị quy mô lớn cùng khoảng 200 cửa hàng thực phẩm quy mô nhỏ tại Việt Nam vào năm 2030.

Như vậy, trong khi thu hẹp hoạt động tại Thái Lan, AEON lại đang chuẩn bị mở rộng mạnh mạng lưới bán lẻ tại Việt Nam.

Vì sao Việt Nam trở thành thị trường được ưu tiên?

Một trong những lý do nằm ở hiệu quả kinh doanh mà AEON đang đạt được tại Việt Nam.

Cần phân biệt AEON Mall Vietnam với AEON Vietnam. AEON Mall chủ yếu phát triển, cho thuê và quản lý trung tâm thương mại, trong khi AEON Vietnam trực tiếp vận hành siêu thị và cửa hàng tổng hợp.

Theo số liệu FY2025 được The Investor phân tích, doanh thu hoạt động của AEON Mall tại Việt Nam đạt 18,83 tỷ yen, tăng 8,7%.

Lợi nhuận hoạt động đạt 4,78 tỷ yen, tăng 12,8%. Biên lợi nhuận hoạt động tăng từ khoảng 24,5% lên 25,4%.

Đáng chú ý, lợi nhuận hoạt động tại Việt Nam đã tương đương khoảng 70% thị trường Trung Quốc, dù doanh thu chỉ bằng hơn một phần tư doanh thu của AEON Mall tại Trung Quốc.

Việt Nam hiện là thị trường nước ngoài lớn thứ hai của AEON Mall về doanh thu, chỉ sau Trung Quốc.

Theo kế hoạch 2026-2030, AEON kỳ vọng doanh thu toàn bộ hoạt động tại Việt Nam tăng từ hơn 100 tỷ yen trong FY2025 lên hơn 300 tỷ yen vào FY2030.

Lợi nhuận hoạt động được kỳ vọng tăng khoảng 4 lần.

Nghịch lý: bán MaxValu ở Thái Lan nhưng mở rộng tại Việt Nam

Một chi tiết đáng chú ý là AEON không loại bỏ thương hiệu MaxValu khỏi chiến lược khu vực.

Thương hiệu này chỉ bị thu hẹp tại Thái Lan, nơi hoạt động kinh doanh liên tục giảm sút và thua lỗ, trong khi vẫn được mở rộng tại Việt Nam.

Tháng 7/2026, AEON lần đầu đưa mô hình MaxValu vào TP.HCM với một siêu thị rộng khoảng 400 m².

Trước đó, MaxValu đã được triển khai tại Hà Nội từ năm 2020. AEON hiện có khoảng 30 điểm bán loại này tại khu vực miền Bắc.

Điều này cho thấy vấn đề không nằm hoàn toàn ở mô hình MaxValu, mà nằm ở hiệu quả của mô hình này tại từng thị trường.

AEON đang rút vốn khỏi một thị trường có hiệu suất thấp để chuyển nguồn lực sang những nơi mà tập đoàn đánh giá có tốc độ tăng trưởng và khả năng sinh lời tốt hơn.

Central Retail lại nhìn thấy cơ hội từ 30 cửa hàng

Nếu AEON xem việc bán AEON Thailand là một bước trong quá trình tái cấu trúc, Central Retail lại nhìn thấy cơ hội mở rộng.

Central Food Retail sẽ mua 100% AEON Thailand. Sau khi hoàn tất, khoảng 30 cửa hàng MaxValu sẽ được chuyển đổi sang thương hiệu Tops.

Theo InnovestX, 25 MaxValu có diện tích khoảng 1.200-1.500 m², tương đương quy mô Tops Supermarket. Trong khi đó, 5 MaxValu Tanjai rộng khoảng 200 m², gần với mô hình Tops Daily.

Central cũng tiếp nhận một số bất động sản sở hữu lâu dài tại Bangkok và khu vực lân cận, khoảng 900.000 khách hàng cùng một trung tâm chế biến thực phẩm ăn liền.

Một lợi thế khác là chi phí đầu tư bình quân trên mỗi cửa hàng trong thương vụ thấp hơn so với việc Central tự xây dựng một điểm bán mới.

Sau khi tiếp quản, Central dự kiến tận dụng hệ thống mua hàng, sản xuất, kho bãi, vận tải và mạng lưới nhà cung cấp hiện có của Tops để cải thiện hiệu quả vận hành.

Tập đoàn cũng có kế hoạch điều chỉnh danh mục hàng hóa, đồng thời tận dụng thế mạnh về thực phẩm ăn liền của MaxValu.

Cuộc chơi bán lẻ Thái Lan tiếp tục mở rộng

Thương vụ AEON Thailand phù hợp với tham vọng mở rộng chuỗi Tops của Central Food Retail.

Năm 2024, doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng số lượng cửa hàng Tops tại Thái Lan lên 1.000 địa điểm vào năm 2027, từ hơn 700 cửa hàng khi đó.

Với 30 cửa hàng MaxValu được tiếp quản, Central có thể mở rộng mạng lưới nhanh hơn mà không phải bắt đầu hoàn toàn từ con số 0.

Tuy nhiên, Central cũng phải giải quyết bài toán mà AEON từng gặp phải: biến mạng lưới cửa hàng thành lợi nhuận.

Đây là lý do Central đặt mục tiêu đưa hoạt động AEON Thailand về hòa vốn EBIT trong năm 2027.

Một bên rút khỏi Thái Lan, nhưng cả hai vẫn đặt cược vào Việt Nam

Điều thú vị là Central Retail cũng không chỉ tập trung vào Thái Lan.

Tại Việt Nam, tập đoàn Thái Lan đang vận hành nhiều mô hình bán lẻ thực phẩm như GO!, GO! Hypermarket, Tops Market và mini go!.

Central Group và Central Retail từng cho biết sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình này, với kế hoạch nâng tổng vốn đầu tư tại Việt Nam lên khoảng 2 tỷ USD trong 5 năm.

Trong năm 2025, Central Retail tiếp tục mở thêm GO! Mall tại Việt Nam và cải tạo các địa điểm lớn. Tại Thái Lan, tập đoàn cũng mở thêm Tops và GO Wholesale.

Điều này cho thấy hai doanh nghiệp đang có cách tiếp cận khác nhau với thị trường Thái Lan nhưng cùng nhìn thấy dư địa tăng trưởng tại Việt Nam.

AEON đang bán tài sản để tái phân bổ nguồn lực, còn Central Retail đang mua lại những tài sản phù hợp với hệ sinh thái của mình.

Một bên rút khỏi cuộc chơi sau hơn 40 năm vì hiệu quả không đạt kỳ vọng; bên còn lại nhìn thấy cơ hội từ chính những điểm bán mà đối thủ muốn loại khỏi danh mục.

Và phía sau thương vụ này là một xu hướng lớn hơn: dòng vốn bán lẻ Nhật Bản và Thái Lan đang tiếp tục tìm kiếm những thị trường Đông Nam Á có tốc độ tăng trưởng cao, trong đó Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến quan trọng.

Theo Nikkei, Inside Retail Asia, The Investor.