🛒 48.000 gian hàng đóng cửa sau một năm: Thương mại điện tử bước vào thời kỳ sàng lọc khắc nghiệt

Một đơn hàng trị giá 100.000 đồng trên sàn thương mại điện tử ngày nay không còn đồng nghĩa với 100.000 đồng doanh thu thực nhận. Sau hàng loạt khoản chi phí như phí sàn, phí thanh toán, voucher, freeship, quảng cáo, affiliate và thuế, số tiền còn lại cho người bán có thể chỉ hơn 60.000 đồng.

📉 Đây không còn là câu chuyện riêng của một vài shop nhỏ, mà là dấu hiệu cho thấy thương mại điện tử Việt Nam và Đông Nam Á đang bước sang một chu kỳ mới: thời kỳ tăng trưởng bằng mọi giá đang dần kết thúc, nhường chỗ cho cuộc chơi của lợi nhuận và khả năng tồn tại.

💸 Hết thời “tiền rẻ”, shop online bắt đầu bị sàng lọc

Trong nhiều năm qua, thương mại điện tử phát triển mạnh nhờ một mô hình quen thuộc:

▫️ Sàn trợ giá để kéo người dùng ▫️ Voucher giảm sâu để kích thích mua sắm ▫️ Phí bán hàng thấp để thu hút người bán ▫️ Vận chuyển giá rẻ để mở rộng thị trường

Nhờ đó, hàng trăm nghìn cá nhân có thể dễ dàng mở gian hàng online mà không cần vốn quá lớn.

Tuy nhiên, khi thị trường bước vào giai đoạn trưởng thành, các nền tảng bắt đầu phải giải bài toán lợi nhuận. Chi phí vận hành, logistics, công nghệ, quảng cáo và cạnh tranh ngày càng tăng khiến áp lực dần được chuyển sang phía người bán.

📌 Báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain cho thấy kinh tế số Đông Nam Á đã tăng trưởng mạnh, từ khoảng 40 tỷ USD GMV cách đây một thập kỷ lên hơn 300 tỷ USD vào năm 2025. Tuy nhiên, trọng tâm hiện nay không còn là mở rộng bằng mọi giá mà là khả năng kiếm tiền từ hệ sinh thái đã xây dựng.

📊 Thị trường lớn hơn nhưng người bán lại ít đi

Tại Việt Nam, thương mại điện tử vẫn tăng trưởng mạnh.

Theo Metric, năm 2025 doanh số trên 4 sàn lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 429.700 tỷ đồng, tăng 34,75% so với năm trước.

Nhưng nghịch lý xuất hiện:

⚠️ Số shop có phát sinh đơn hàng chỉ còn khoảng 601.780 gian hàng, giảm hơn 48.000 shop so với năm 2024.

Điều này cho thấy thị trường vẫn mở rộng, nhưng không phải người bán nào cũng còn đủ sức cạnh tranh.

Cuộc chơi đang dần nghiêng về các nhà bán có:

✅ Thương hiệu mạnh ✅ Nguồn vốn lớn ✅ Khả năng chạy quảng cáo ✅ Hệ thống vận hành chuyên nghiệp ✅ Dữ liệu khách hàng và chiến lược dài hạn

🏪 “Mall hóa” thương mại điện tử: Miếng bánh đang tập trung hơn

Một xu hướng rõ nét hiện nay là sự lên ngôi của các gian hàng chính hãng.

Theo Metric, nhóm Shop Mall chỉ chiếm khoảng 2,12% tổng số shop hoạt động trên Shopee và TikTok Shop, nhưng lại tạo ra tới 32,6% doanh số.

Điều này phản ánh một thực tế:

Không phải cứ lên sàn là có thể bán hàng. Khi thị trường trưởng thành, lợi thế đang thuộc về những doanh nghiệp có khả năng đầu tư bài bản thay vì những shop chỉ dựa vào giá rẻ.

💰 Phí sàn tăng: Áp lực lớn nhất với người bán nhỏ

Bên cạnh cạnh tranh, người bán còn phải đối mặt với việc chi phí trên nền tảng ngày càng tăng.

Một số shop phản ánh tổng chi phí có thể bao gồm:

▪️ Phí hoa hồng ▪️ Phí thanh toán ▪️ Chi phí quảng cáo ▪️ Affiliate ▪️ Voucher đồng tài trợ ▪️ Freeship ▪️ Chi phí vận hành sau bán

Nếu trước đây một shop có thể sống nhờ biên lợi nhuận mỏng, hiện nay chỉ cần vài phần trăm chi phí tăng thêm cũng có thể khiến hoạt động kinh doanh từ có lãi thành thua lỗ.

Đối với doanh nghiệp lớn, đây chỉ là một khoản điều chỉnh trong bảng chi phí.

Nhưng với một shop nhỏ, đó có thể là ranh giới giữa:

📦 Bán nhiều để tăng trưởng và 📉 Bán càng nhiều càng lỗ.

🧾 Thuế siết chặt, kinh doanh online bước vào giai đoạn minh bạch hơn

Không chỉ phí sàn thay đổi, hoạt động kinh doanh online cũng bước vào giai đoạn quản lý chặt hơn.

Các quy định mới về quản lý thuế trên nền tảng số khiến giao dịch online ngày càng được kiểm soát thông qua dữ liệu.

Điều này đồng nghĩa:

✔️ Doanh thu được theo dõi minh bạch hơn ✔️ Người bán phải chú trọng kê khai ✔️ Các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ cũng dần đi vào khuôn khổ

Với những người bán chuyên nghiệp, đây là bước tiến giúp thị trường lành mạnh hơn.

Nhưng với những shop nhỏ chưa chuẩn bị, đây tiếp tục là một áp lực mới.

🌏 Không chỉ Việt Nam, cả Đông Nam Á cũng đang thay đổi

Xu hướng này diễn ra trên toàn khu vực.

Theo Momentum Works, thương mại điện tử nền tảng Đông Nam Á đạt khoảng 157,6 tỷ USD năm 2025, tăng 22,8%.

Tuy nhiên, thị trường đang tập trung mạnh vào một số nền tảng lớn như:

🛍️ Shopee 🛍️ Lazada 🛍️ TikTok Shop

Khi phần lớn khách hàng, dữ liệu, logistics và công cụ bán hàng nằm trong tay một số nền tảng, người bán nhỏ gần như không có nhiều lựa chọn ngoài việc thích nghi với luật chơi mới.

🔥 Thời đại mới: Không còn “ai cũng bán được”

Trong giai đoạn đầu của thương mại điện tử, chỉ cần một chiếc điện thoại, một nguồn hàng và khả năng đăng bài là nhiều người đã có thể bắt đầu kinh doanh.

Nhưng hiện tại, cuộc chơi đã thay đổi.

Muốn tồn tại lâu dài, shop online cần:

📌 Kiểm soát dòng tiền 📌 Quản lý tồn kho tốt 📌 Xây dựng thương hiệu riêng 📌 Làm nội dung hiệu quả 📌 Tối ưu quảng cáo 📌 Hiểu dữ liệu khách hàng 📌 Tính toán biên lợi nhuận thực tế

Thương mại điện tử không biến mất, nhưng thời kỳ “bán thử cũng có thể kiếm tiền” đang dần kết thúc.

📍 Kết luận: Cuộc chơi không nhỏ đi, nhưng người chơi sẽ ít hơn

48.000 gian hàng đóng cửa không có nghĩa thương mại điện tử đang suy giảm.

Ngược lại, thị trường vẫn tăng trưởng mạnh.

Nhưng sự tăng trưởng đó đang đi kèm với một cuộc thanh lọc:

⚫ Người bán thiếu chiến lược sẽ rời cuộc chơi.

⚫ Người chỉ dựa vào giá rẻ sẽ khó tồn tại.

⚫ Những doanh nghiệp có thương hiệu, dữ liệu và khả năng vận hành sẽ chiếm ưu thế.

Nếu thập kỷ trước là thời kỳ “tăng trưởng bằng mọi giá”, thì thập kỷ này sẽ là thời kỳ “tăng trưởng có lợi nhuận”.

Và câu hỏi lớn nhất không còn là: “Có thể mở một shop online hay không?”

Mà là:

Sau mỗi lần bấm nút xác nhận đơn hàng, còn bao nhiêu người bán đủ sức tồn tại trong cuộc chơi mới này?