Thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Trung mở ra hy vọng hạ nhiệt căng thẳng thương mại, giúp ổn định chuỗi cung ứng và khôi phục niềm tin thị trường toàn cầu.
Thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Trung mở ra hy vọng hạ nhiệt căng thẳng thương mại, giúp ổn định chuỗi cung ứng và khôi phục niềm tin thị trường toàn cầu.
Sau nhiều năm leo thang căng thẳng, cuộc đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc tại Kuala Lumpur cuối tháng 10/2025 đã mang lại một bước ngoặt mới cho thương mại toàn cầu. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đạt được thỏa thuận khung sơ bộ bao trùm bốn lĩnh vực chính: thương mại song phương, kiểm soát xuất khẩu, gia hạn thuế quan và hợp tác về fentanyl.
Dù chưa đi vào chi tiết, thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Trung đã góp phần hạ nhiệt cuộc đối đầu thuế quan, vốn đe dọa trực tiếp tới chuỗi cung ứng toàn cầu từ đất hiếm, linh kiện công nghệ cho đến nông sản. Theo Viện Peterson (PIIE), riêng giai đoạn 2018–2024, căng thẳng thương mại đã khiến nền kinh tế Mỹ thiệt hại hơn 245 tỷ USD và kéo giảm 1% GDP toàn cầu.
Theo thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Trung vừa đạt được, hai bên thống nhất tạm dừng các biện pháp thuế quan trả đũa mới, gia hạn đình chiến đến cuối năm 2025. Trung Quốc nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm – nguyên liệu then chốt cho ngành công nghệ cao, trong khi Mỹ giảm thuế với một số mặt hàng nông sản như đậu tương và thịt lợn.
Đây là bước đi nhằm phục hồi niềm tin thị trường và tạo nền tảng cho cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình sắp tới. Các chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) dự báo nếu thỏa thuận được phê duyệt, đầu tư trực tiếp từ Mỹ vào Trung Quốc có thể tăng 15–20% trong quý IV/2025.
Ngay sau thông báo, thị trường tài chính toàn cầu phản ứng tích cực. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản vượt mốc 50.000 điểm – mức cao nhất kể từ năm 2024, trong khi KOSPI Hàn Quốc tăng hơn 2%. Tại Mỹ, hợp đồng tương lai Nasdaq tăng gần 1%, còn giá dầu Brent nhích lên 66,4 USD/thùng nhờ kỳ vọng nhu cầu năng lượng phục hồi.
Thỏa thuận làm dịu căng thẳng giúp giá đất hiếm, vốn tăng mạnh 25% hồi tháng 8, bắt đầu ổn định trở lại. Ngành nông nghiệp Mỹ được dự báo thu thêm 10 tỷ USD xuất khẩu trong năm 2026 nhờ Trung Quốc mở cửa nhập khẩu. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo đây chỉ là phản ứng ngắn hạn; nếu thỏa thuận không được phê chuẩn, thị trường có thể đảo chiều tương tự năm 2019 khi “Thỏa thuận Giai đoạn 1” bị đình trệ.
Trung Quốc hiện tinh chế hơn 90% đất hiếm toàn cầu. Việc tạm nới kiểm soát xuất khẩu giúp giảm áp lực cho các tập đoàn công nghệ lớn như Tesla, Apple hay Intel. Theo ước tính của Discovery Alert, chi phí sản xuất trong ngành công nghệ cao có thể giảm 5–7% khi nguồn cung ổn định trở lại.
Tác động này lan tỏa sang cả châu Âu – nơi các hãng xe điện như BMW và Volkswagen phụ thuộc hơn 70% đất hiếm từ Trung Quốc. Giá xe điện tại khu vực này có thể tránh được nguy cơ tăng thêm 10% do thiếu nguồn nguyên liệu.
Hiệu ứng lan tỏa không chỉ giới hạn trong hai nền kinh tế lớn. Thương mại Mỹ - ASEAN, đạt 475 tỷ USD năm 2024, được kỳ vọng tăng lên 550 tỷ USD nếu thỏa thuận duy trì hiệu lực. Indonesia và Malaysia, hai nước có nguồn khoáng sản thay thế, sẽ hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư mới.
Ngược lại, Nga và Brazil có thể chịu tác động ngược khi Trung Quốc chuyển hướng nhập khẩu dầu và nông sản từ Mỹ. Theo J.P. Morgan, điều này có thể khiến Nga giảm 2% doanh thu xuất khẩu năng lượng trong năm 2026.
Giới phân tích cho rằng thỏa thuận mới chỉ là bước “hạ nhiệt kỹ thuật”, chưa giải quyết tận gốc vấn đề về trợ cấp nhà nước, an ninh mạng và chuyển giao công nghệ. Nếu các vấn đề này tái bùng phát, kịch bản “tách rời chuỗi cung ứng” có thể quay trở lại, kéo lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,7 điểm phần trăm vào năm 2026 theo IMF.
Thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Trung tại Kuala Lumpur được xem là “cú hãm phanh” đúng lúc trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang căng thẳng. Tuy nhiên, tính bền vững của nó vẫn phụ thuộc vào việc hai bên có thể biến cam kết thành hành động hay không.Nếu được thông qua, thỏa thuận không chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn về thương mại mà còn mở ra cơ hội tái thiết niềm tin cho toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu sau nhiều năm đối đầu địa chính trị.
