Lạm phát toàn cầu đang quay trở lại như một biến số khó lường của kinh tế thế giới, tạo ra áp lực đáng kể lên chi tiêu hộ gia đình, hoạt động doanh nghiệp và công tác điều hành vĩ mô của nhiều quốc gia.
Lạm phát toàn cầu đang quay trở lại như một biến số khó lường của kinh tế thế giới, tạo ra áp lực đáng kể lên chi tiêu hộ gia đình, hoạt động doanh nghiệp và công tác điều hành vĩ mô của nhiều quốc gia.
Sau giai đoạn gián đoạn chuỗi cung ứng và các gói kích thích quy mô lớn, lạm phát toàn cầu không còn mang tính cục bộ mà lan rộng giữa các khu vực. Giá năng lượng, lương thực và chi phí logistics biến động đã tạo hiệu ứng dây chuyền, khiến mặt bằng giá tiêu dùng duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn dự kiến.
Điểm đáng chú ý là lạm phát hiện nay không chỉ phản ánh cầu tăng mà còn gắn với yếu tố chi phí đẩy. Điều này khiến dư địa điều chỉnh chính sách tiền tệ trở nên hạn chế, bởi việc thắt chặt quá nhanh có thể làm suy yếu đà phục hồi kinh tế, trong khi nới lỏng kéo dài lại gia tăng rủi ro mất kiểm soát giá cả.
Lạm phát toàn cầu trong mối liên hệ với chính sách tiền tệLạm phát toàn cầu buộc các ngân hàng trung ương phải tái định vị vai trò của chính sách tiền tệ.
Lãi suất điều hành được sử dụng như công cụ chính để kiểm soát kỳ vọng lạm phát, song hiệu quả không đồng đều giữa các nền kinh tế do khác biệt về cấu trúc tài chính và mức độ mở cửa.
Tại các quốc gia đang phát triển, áp lực còn đến từ tỷ giá và dòng vốn. Khi các nền kinh tế lớn duy trì lãi suất cao, chi phí vay mượn toàn cầu tăng lên, gây sức ép lên nợ công và khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu phối hợp linh hoạt giữa chính sách tiền tệ và các công cụ tài khóa nhằm đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.
Ổn định kinh tế không chỉ được đo bằng chỉ số giá tiêu dùng mà còn phản ánh qua sức mua thực tế của người dân và khả năng chống chịu của doanh nghiệp. Trong môi trường lạm phát kéo dài, nếu thu nhập danh nghĩa không theo kịp tốc độ tăng giá, tiêu dùng có xu hướng bị co hẹp, từ đó tác động ngược trở lại tăng trưởng.
Các nhà hoạch định chính sách do đó cần theo dõi sát diễn biến lạm phát cơ bản, thay vì chỉ tập trung vào các cú sốc giá ngắn hạn. Cách tiếp cận này giúp hạn chế những phản ứng chính sách mang tính “giật cục”, vốn có thể làm gia tăng bất ổn trên thị trường tài chính.
Để hình dung rõ hơn ảnh hưởng của lạm phát toàn cầu, có thể xem xét một trường hợp chi tiêu giả định của một hộ gia đình đô thị với thu nhập ổn định 25 triệu đồng/tháng.
Bảng trên cho thấy, với cùng mức thu nhập, tổng chi tiêu tăng khoảng 19% do giá cả leo thang. Khoản tiết kiệm gần như bị triệt tiêu, buộc hộ gia đình phải điều chỉnh hành vi tiêu dùng hoặc tìm kiếm nguồn thu bổ sung. Ở quy mô nền kinh tế, sự điều chỉnh này nếu diễn ra đồng loạt có thể làm suy yếu tổng cầu.
Từ góc độ điều hành, lạm phát toàn cầu đặt ra yêu cầu sử dụng chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng và có tính dự báo cao. Việc truyền thông chính sách rõ ràng giúp ổn định kỳ vọng thị trường, giảm nguy cơ biến động mạnh về lãi suất và tỷ giá.
Bên cạnh đó, các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu, như trợ giá cho nhóm hàng thiết yếu hoặc hỗ trợ thu nhập cho nhóm dễ bị tổn thương, có thể góp phần giảm tác động xã hội của lạm phát mà không tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá chung. Sự phối hợp hài hòa giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và các cải cách cấu trúc sẽ là yếu tố then chốt để duy trì ổn định kinh tế trong trung và dài hạn.
Lạm phát toàn cầu không còn là hiện tượng nhất thời mà đã trở thành yếu tố chi phối mạnh mẽ công tác điều hành kinh tế. Thông qua việc phân tích tác động thực tế đến chi tiêu và bối cảnh chính sách tiền tệ, có thể thấy rằng ổn định kinh tế đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, dựa trên dữ liệu và sự phối hợp chính sách chặt chẽ. Trong giai đoạn nhiều biến động, năng lực điều hành và khả năng thích ứng sẽ quyết định mức độ bền vững của tăng trưởng kinh tế.
