Thị trường lao động Việt Nam đang bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng sau những biến động kinh tế trong và ngoài nước về cơ cấu việc làm, thu nhập và nhu cầu kỹ năng đang định hình lại bức tranh lao động theo hướng linh hoạt và chọn lọc hơn.
Thị trường lao động Việt Nam đang bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng sau những biến động kinh tế trong và ngoài nước về cơ cấu việc làm, thu nhập và nhu cầu kỹ năng đang định hình lại bức tranh lao động theo hướng linh hoạt và chọn lọc hơn.
Các cú sốc kinh tế những năm gần đây đã tác động rõ rệt đến thị trường lao động, đặc biệt tại các ngành thâm dụng lao động như sản xuất, xây dựng và dịch vụ. Khi nhu cầu toàn cầu suy giảm, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh quy mô, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu tuyển dụng và cơ cấu việc làm.
Tuy nhiên, cùng với quá trình phục hồi kinh tế, thị trường lao động Việt Nam đang cho thấy sự thích nghi tương đối nhanh. Việc làm mới dần xuất hiện trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như logistics, công nghệ, thương mại điện tử và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, phản ánh xu hướng chuyển dịch của nền kinh tế.
Thị trường lao động Việt Nam không chỉ được phản ánh qua số lượng việc làm, mà còn thể hiện rõ ở mức thu nhập và khả năng chi tiêu của người lao động. Để minh họa, có thể xem xét một case giả định về chi tiêu của người lao động tại khu vực đô thị sau giai đoạn biến động kinh tế.
Giả định case: Người lao động làm việc trong lĩnh vực dịch vụ, thu nhập bình quân 12 triệu đồng/tháng. Cơ cấu chi tiêu được phân bổ như sau:
Trong bối cảnh thu nhập phục hồi chậm, người lao động có xu hướng ưu tiên chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu và duy trì khoản tiết kiệm phòng ngừa rủi ro. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa thu nhập ổn định và sức bền của thị trường lao động.
Một đặc điểm nổi bật sau các biến động kinh tế là sự phân hóa rõ hơn về việc làm. Lao động có kỹ năng và khả năng thích ứng cao thường phục hồi nhanh hơn, trong khi nhóm lao động giản đơn đối mặt với nhiều thách thức hơn trong tìm kiếm việc làm ổn định.
Thị trường lao động Việt Nam vì vậy đang chứng kiến sự gia tăng nhu cầu đào tạo lại và nâng cao kỹ năng. Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên các vị trí có thể đáp ứng nhiều chức năng, trong khi người lao động chú trọng hơn đến việc đầu tư cho kỹ năng để cải thiện thu nhập dài hạn.
Sự ổn định của thị trường lao động có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. Khi việc làm được duy trì và thu nhập cải thiện, tiêu dùng hộ gia đình sẽ đóng vai trò hỗ trợ cho cầu nội địa, góp phần bù đắp cho những biến động từ bên ngoài.
Ở chiều ngược lại, nếu thị trường lao động phục hồi chậm, sức mua suy yếu có thể tạo áp lực lên hoạt động sản xuất – kinh doanh. Do đó, việc theo dõi sát diễn biến việc làm và thu nhập là yếu tố quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Trong trung hạn, thị trường lao động Việt Nam được dự báo tiếp tục điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, với sự dịch chuyển giữa các ngành và khu vực. Mức độ phục hồi sẽ phụ thuộc vào khả năng tạo việc làm bền vững, cải thiện thu nhập thực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Việc kết nối hiệu quả giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp sẽ đóng vai trò then chốt, giúp thị trường lao động thích ứng tốt hơn với những biến động kinh tế trong tương lai.
Sau các biến động kinh tế, thị trường lao động Việt Nam đang từng bước tái cân bằng, với những thay đổi rõ nét về việc làm và thu nhập. Khi thu nhập ổn định hơn và kỹ năng lao động được nâng cao, thị trường lao động sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội trong giai đoạn tới.
